پارسيكس؛ تحولي شگرف در سيستمهاي عامل ميزكار






همانطوركه ميدانيد (يا حداقل شنيدهايد و خواندهايد)، سيستمعامل گنو/ لينوكسبه خودي خود يك سيستمعامل آزاد و رايگان است. گنو/ لينوكس را هر كسميتواند جمعآوري كرده و به نام خودش به رايگان عرضه كرده و يا با خدماتيمانند بستهبندي و پشتيباني به فروش برساند. سيستمعامل گنو/ لينوكس ازبخشهاي بسيار زيادي تشكيل شده كه هر بخش آن توسط عدهاي داوطلب وعلاقهمند در سرتاسر دنيا توسعه مييابد.
در صورتي كه به عنوان يككاربر بخواهيد يك گنو/ لينوكس داشته باشيد، بايد تمام اين بخشها وبرنامهها را جمعآوري كرده و پس از كامپايل استفاده نماييد. درصد كمي ازمردم اين امكان و توانايي را دارند. بنابراين، افراد و شركتهايي اقدام بهجمعآوري اين بخشها و قرار دادن آنها كنار هم كردند و علاوه بر آن براياين مجموعه برنامههايي مانند برنامه نصب و مديريت سيستم ايجاد كردند تاكار نصب و مديريت سيستم را براي كاربران آسان كنند. علاوه بر آن خدماتيمانند بستهبندي و پشتيباني نيز به آنها اضافه شد. به اين مجموعهها كهتوسط افراد و شركتها گردآوري شده است، توزيع (Distribution) گنو/ لينوكسميگويند.

هر يك از توزيعهاي گنو/ لينوكس داراي ويژگيهاي خاصياست كه آنرا از توزيعهاي ديگر متمايز ميكند. مثلاً ممكن است برنامههاينصب آنها با هم تفاوت داشته باشند (البته اصول نصب همه لينوكسها يكساناست) يا ابزارهاي مديريتي گرافيكي تهيه شده براي آنها با هم متفاوت باشندو يا شماره نسخه برنامههايي كه با يك توزيع خاص ارائه ميشوند، جديدتر ياقديميتر باشند، محل فايلهاي پيكربندي آنها متفاوت باشد و يا ممكن استتوزيعهايي مخصوص امور خاص طراحي شده باشند. مثلاً مخصوص سرويسدهندهها،مخصوص ايستگاههاي كاري، مخصوص كامپيوترهاي قديمي، مخصوص مديريت شبكه و يامخصوص ميز كار. بنابراين هر فرد يا گروه خلاقي ميتواند توزيع مخصوص خودرا ارائه نمايد. مثلاً برخي از توزيعها براي نصب و پيكربندي آسانبهينهسازي شدهاند.
توزيعها به دو صورت تجاري و رايگان ارائهميشوند. يعني در ازاي دريافت برخي از آنها بايد پول پرداخت شود و برخي ازآنها رايگان هستند. البته به هر حال در اكثر موارد قادريد تا يك توزيعگنو/ لينوكس را چه رايگان و چه تجاري به تعداد نامحدود كپي و توزيعنماييد. اكثر توزيعهاي غير تجاري و برخي از توزيعهاي تجاري بصورت رايگاناز سايتهاي مربوطه قابل دانلود هستند.

از عواملي كه باعثمحبوبيت يك توزيع دسكتاپ (ميز كار) ميشوند ميتوان محيط گرافيكي جذاب وچشم نواز، نصب برنامههاي محبوب و به روز به صورت پيش فرض، دارا بودنكتابها و مستندات آموزشي، پشتيباني از زبانهاي متعدد، قابليت به روزرساني و پشتيباني فني و امنيتي را نام برد. پارسيكس توزيعي است كه علاوهبر همه اين موارد، از زبان فارسي نيز به عنوان زبان پيش گزيده در كنارزبان انگليسي استفاده ميكند.

پارسيكس گنو/لينوكس يك توزيع ايرانياست كه كار خود را در پاييز 1383 آغاز كرد. اولين انتشار پارسيكس يعنينسخه45.0 در 5 بهمن ماه همان سال و اولين انتشار رسمي (نسخه 1) را پس از3سال توسعه و انتشار بيش از ده نسخه آزمايشي، در سالروز تولد خود برايهمگان منتشر ساخت. اين توزيع از نسخه 0.9 به بعد شخصيتهاي كارتن happyfeet را به عنوان اسم رمز نسخههاي خود برگزيد. نسخه 0.9 با اسم رمزBarry، نسخه 1 با اسم رمز Ramon ونسخه كنوني (5/1) هم با اسم رمزViolaهمچنين از نسخه Barry به بعد، پشتيباني از فناوري 64-86x در دستور كار تيمپارسيكس قرار گرفت به گونهاي كه اين سيستم عامل هم اكنون در دو نسخه386iو64amd عرضه ميشود.

اين توزيع برگرفته از Kanotix كه آن نيزبرمبناي دبيان است ايجاد شده است. پارسيكس در يك ديسك به صورت زنده كهقابليت نصب را نيز دارد ارائه ميشود.

ديسك زنده امكان راهاندازيسيستم عامل را بدون نياز به هارد ديسك و نصب فراهم ميكند بنابر اينميتوانيد با اطمينان از اينكه اطلاعات موجود در ديسك سخت شما دست نخوردهباقي ميماند از آن استفاده كنيد. پارسيكس همچنين ازGnome به عنوان ميزكار پيش گزيده خود استفاده ميكند. دليل انتخاب گنوم به عنوان ميز كار پيشفرض، قدرت، راحتي كار و سبكي است كه استفاده از آن را براي سيستمهايقديمي و با مقدار حافظه و پردازنده كمتر نيز فراهم ميكند.

اينسيستم عامل همواره از آخرين هسته ارائه شده به همراه قويترين ومحبوبترين و به روز شده ترين برنامهها استفاده ميكند. پارسيكس علاوه برمخزن خود از مخازن دبيان هم استفاده ميكند؛ بنابراين بعيد ميدانم كه بهبرنامهاي نياز داشته باشد و نتوانيد آن را در يكي از اين دو مخزن بيابيد.

اكنون بيايد نگاهي اجمالي به برخي از برنامههاي ارائه شده با پارسيكس كه به صورت از پيش گزيده در ديسك پارسيكس موجود است بيندازيم:

يكياز برنامههايي كه اغلب ما به آن نياز داريم فرهنگ لغت است كه داراي بانكاطلاعات بزرگ و قدرتمند باشد و علاوه بر توانايي ترجمه لغات انگليسي بهفارسي، بتواند لغات فارسي را نيز به انگليسي ترجمه كند. اگر هم بتواند بابانك اطلاعاتي كه مطابق نياز وحرفه خود ايجاد كردهايم ارتباط برقرار كندكه خيلي عالي ميشود.در اين بين توانايي تلفظ لغات هم ميتواند براي زبانآموزان مفيد واقع شود. واژه نامه چند زبانهxfardic اين امكانات را برايشما به ارمغان آورده است. علاوه بر آن، اين فرهنگ لغت ترجمه يك لغت درمتون دفتري و فايل هايpdf را نيز براي شما آسان ساخته است. چگونه؟ فقطكافي است كه آن لغت را انتخاب (select) كنيد.همچنين ميتوانيد تلفظ هر لغترا نيز به دو لهجه آمريكايي و انگليسي بشنويد. علاوه بر همه اين موارد درنسخههاي اخير اينلغت نامه جعبه Leitner، امكان يادگيري زبان انگليسي رانيز به شما ميدهد.

پارسيكس گنو/لينوكس بازيهايي نيز براي سرگرمكردن شما دارد كه انجام دادن آنها به تمركز،دقت و زمان كافي نياز دارد.بازي محبوب شطرنج (Chess) يكي از آنهاست (كه ميتوانيد آن را به صورت يكنفره يا دو نفره انجام دهيد و پيشنهاد ميكنم اين بازي را حتماً انجامدهيد.)

امروزه برنامه ويرايش وساخت عكس، يكي از واجبات هر سيستمكامپيوتري شده است. پارسيكس در اين مورد نيز يكي از بهترين و قدرتمند ترينبرنامهها را به شما هديه ميدهد.برنامه معروف gimp.اين برنامه همانندبرنامه فتوشاپ در سيستم عامل مايكروسافت عمل ويرايش و ساخت عكس را به صورتبيتي انجام ميدهد و رقيب سرسختي براي آن برنامه محسوب ميشود.با gimp شماقادر خواهيد بود تا عكسهاي با پسوندهاي مختلف و متنوع از جمله psd راوارد و پس از ويرايش آنها را با پسوندهاي متنوع ديگري ذخيره نماييد.برنامهديگري كه بيشتر به درد گرافيستها ميخورد Inkscape است. اين برنامه عملساخت و ويرايش عكسها را به صورت برداري انجام ميدهد.مي دانيد كهعكسهايي كه به شيوه برداري ايجاد شدهاند در مقايسه با عكسهاي معمولي(بيتي) داراي حجم كمتري هستند و همچنين با تغيير اندازه عكس، از كيفيت آنكاسته نميشود.برنامههاي مفيد ديگري نظير برنامه مشاهده عكس gThumb وبرنامه مديريت اسكنر xscane نيز در زير شاخه Graphics وجود دارند.

براياينترنت نيز گلچيني از بهترين برنامهها پيش روي شماست: مرورگروبIceWeasel) همان FireFox معروف)،پيغام رسان pidgin كه توانايي ارتباط باسرويسهاي پيغامرسان IRC ،ICQ،AOL،MSN،Yahoo همچنين Google talk و بسياريديگر را دارد، برنامه مديريت دانلود Gwget ،خبرخوان Liferea، مديريتEmailبا نام Balsa ،مديريت فايلهاي Bittorrent، رابط گرافيكي ايجادكانكشن دايال آپ و سرويس اينترنت پرسرعت ADSL،برنامه مديريت وب سايت ازطريق پروتكل FTP، ديوار آتش firestarter (كه براي به اشتراكگذاري اينترنتنيز به كار ميرود) و برنامه گفتگو از طريق كانال IRC؛ XchatIRC از ديگربرنامههاي موجود در بخش اينترنت اين سيستم عامل گنو/لينوكسي هستند.

پارسيكسبراي كساني كه با مجموعه برنامههاي office سروكار دارند نيز هداياييدارد؛ برنامه واژهپرداز، صفحه گسترده، مديريت كنفرانس (presentation)،نقاشي، فرمولنويسي، محاسبات، ايجاد و ويرايش فايلهاي HTML وXML همگي ازمجوعه برنامههاي openoffice،مديريت فاكس با مودمe fax و هر چيز ديگري كهدر اين حيطه ميخواهيد. خبر خوب در مجموعه برنامههاي دفتري و به خصوصواژهپرداز اين است كه به همت پارسيكس كاران چك كننده املاي لغت فارسي نيزعلاوه بر انگليسي به اين مجموعه اضافه شده است. برنامه حسابداريaccounting نيز از ديگر برنامههاي موجود در پارسيكس است كه اميدوارم هرچه زودتر واحد پولي ريال هم به آن اضافه شود. پارسيكس درايور تعداد زيادياز چاپگرها را نيز در خود جاي داده است كه ميتواند بسيار مفيد باشد.

علاقهمندان به مالتي مديا هم ميتوانند از برنامه فوق العاده قدرتمندVLCاستفاده نمايند.اين برنامه قادر به خواندن انواع CD وDVD و تقريباً همهپسوندهاي صوتي و تصويري استVLC. يك پخش كننده از نوع جاري است. به اينمعني كه مي توانيد يك فايل را در حين ساخته شدن و كپي شدن تماشا كنيد و ياگوش دهيد. تماشاي برنامههاي تلويزيوني از اينترنت و به كمك VLC هم خالياز لطف نخواهد بود. همچنين با اين برنامه ميتوانيد چندين فايل صوتي وتصويري و جاري و شبكهاي را همزمان اجرا كنيد.اين قابليت را حتماً امتحانكنيد. بعيد ميدانم بتوانيد برنامه به قدرت VLC در زمره برنامههاي مالتيمديا پيدا كنيد. برنامه مديريت و ساخت كلكسيون موزيك و پخشكنندهExaileديگر برنامهاي است كه در پارسيكس به صورت پيش فرض نصب شده است. برنامهضبط صدا از ميكروفن يا ورودي AUX يا...، برنامه استخراج كننده CDصوتي،برنامه مشاهده كننده تلويزيون xawtv و برنامه ايجاد DVD وCD چندرسانهاي Brasero ديگر سوغاتهايي هستند كه پارسيكس به علاقهمندان صوت وتصوير هديه ميدهد.

عزيزان برنامه نويس هم نگران نباشند.گرچه بهظاهر در پارسيكس هيچ كامپايلر و ابزار برنامه نويسي وجود ندارد ولي برخلاف ظاهر آن اين توزيع داراي مفسر و كامپايلرهاي قدرتمند و كتابخانههايفراوان براي برنامه نويسان است. مفسرهاي قدرتمندperl ، bash و پايتون،كامپايلرهاي زبان C و++C از آن جملهاند. كافي است برنامه ويرايشگر متنيا همانgedit را باز كرده و پس از تايپ برنامه خود،آن را با پسوند مناسبذخيره نماييد. خواهيد ديد كه متن برنامه به رنگهاي خاصي نمايش دادهميشود كه به كمك آن و خطاياب(debugger) ميتوانيد از صحت برنامه خودمطمئن شويد.

اما اگر ميخواهيد پارسيكس را به عنوان كلاينت در يكشبكه كامپيوتري هم به خدمت بگيريد در اينصورت انتخاب درستي كردهايد.پارسيكس گنو/لينوكس به طور پيش فرض داراي تعداد بسيار زيادي ازراهاندازهاي كارت شبكه بيسيم است كه ميتوانيد پارسيكس را در يك شبكهبيسيم هم به خدمت بگيريد. همچنين اين توزيع تمامي ابزارهاي لازم برايارتباط با شبكه و سرويسدهنده را نيز داراست كه اين ابزار شامل ابزارهاياتصال دايال آپ،ADSL وVPN نيز ميشود. با شتابي كه امروزه برنامههايمجازيسازي گرفتهاند، تجربه سيستم عامل مجازي در پارسيكس باVirtualBox همميتواند در نوع خودش تنوعي باشد. البته براي كار با اين برنامه نياز بهسخت افزارهاي قدرتمندي ست كه اغلب سيستمهاي امروزي اينچنين هستند.

بااين همه تفاسير اگر باز هم نياز به برنامهاي بود كه به صورت پيش فرض درپارسيكس نصب نبود چه بايد كرد ؟چاره كار بسيار ساده است:

كافياست از منويApplication آخرين گزينه،يعني Add/Remove را انتخاب نماييد وپس از وارد كردن كلمه عبور كاربر ريشه وارد رابط synaptic شويد.آنگاه نامبرنامه را جستجو كرده و پس از پيدا كردن آن در ليست برنامههاي مخازنپارسيكس و دبيان، تيك مربوط به نصب برنامه را بزنيد و دست آخر هم Applyنماييد. رابطsynaptic از طريق برنامهapt ، بسته (بستههاي) مربوطه بههمراه تمامي پيش نيازها و وابستگيهاي آن را از مخازن دريافت و سپس نصبخواهد كرد.اين بستهها براي استفاده بعدي هم در سيستم شما ذخيره ميشوند.

پارسيكسگنو/لينوكس مستندات آموزشي و كتابهايي نيز دارد.كتاب راهنماي كامل و جامع303صفحهاي پارسيكس نوشته آقاي آلن باغوميان (مديريت محترم پروژهپارسيكس) در قالب pdf يكي از آنهاست كه درون ديسك پارسيكس به صورت فشردهشده و با پسوندz7 در دسترس است. كافي است با يكي از ابزارهاي استخراج،مانند7zip آن را از حالت فشرده خارج و مطالعه نماييد. ديگر آموزش پارسيكسو گنو/لينوكس كه به فرمتHTML است را نيز ميتوانيد از مسير زير و به دوزبان فارسي و انگليسي مطالعه نماييد:

Parsix<Applications
Parsix Documentation.<

پارسيكسهمچنين داراي اپلتهاي مفيد و جالبي نيز هست.به عنوان مثال ميتوان ازاپلت بسيار مفيد تقويم جلالي (كار هموطن هنرمندمان، آقاي مولا پهنادايان)نام برد كه براي برنامهريزي و ساماندهي كارها بسيار ضروري به نظر ميرسد.اپلت computertemp هم براي علاقهمندان سختافزار مفيد است. از طريق ايناپلت (اگر سنسورهاي دماي سيستم شما را شناسايي كند) قادر به مديريت ومشاهده دماي پردازنده، ديسك سخت و حتي برد مادر خود نيز خواهد بود. گزارشدهي و اعلام خطر درجه حرارت و نمايش دما به چند شيوه متني،گرافيكي،متن وگرافيك، از ديگر تواناييهاي اين اپلت است. از ديگر اپلتهاي مفيد موجوددر پارسيكس ميتوان به networkmonitor اشاره كرد كه همانگونه كه از نامشبر ميآيد نشانگر شبكه است. به كمكnetworkmonitor ميتوانيد از اتصال و ياعدم اتصال سيستم خود به شبكه آگاه شويد و همچنين در صورتيكه به اينترنتمتصل باشيد سرعت دريافت و ارسال دادهها را نيز براي شما نمايش ميدهد.

محيطجذاب و زيبا و تمهاي منحصر به فرد پارسيكس هم ميتواند ترغيب كننده افرادبه استفاده از اين سيستم عامل زيبا باشد. در نسخه جديد پارسيكس (ويولا)پشتيباني از دسكتاپ سه بعدي (z(compi مجدداً اضافه شده است كه هيچ كسبراحتي نميتواند از كنار جذابيتهاي آن بگذرد (فقط كافي است كه شتابدهندهيا همان درايور سه بعدي كارت گرافيك خود را نصب كنيد و تا مدتهاي طولانيبا قابليتهايz compi پارسيكس سرگرم شويد.من كه به شخصه از چراغ جادو وميزكارهاي مكعبي و استوانهاي و همچنين پنجرههاي ژلهايz compi خيلي لذتميبرم).

در صورت تمايل و استقبال خوانندگان محترم كليك، اينجانببا كمال اشتياق و علاقه، راهنماي نصب پارسيكس گنو/ لينوكس به طور كامل وسپس تنظيم و استفاده از دسكتاپ سه بعدي را در شماره آينده كليك خواهمنوشت.
در پارسيكس گنو/ لينوكس شما قادر خواهيد بود تا در هر لحظه وبه طور رايگان، سيستم خود را به روز و حتي برنامههاي نصب شده را نيز بهآخرين نسخه موجود در مخازن ارتقا دهيد.براي اين منظور همانند هر سيستممبتني بر دبيان كافي است را در ترمينال كاربر ريشه وارد apt-getupdateِِapt-getdist-upgrade نماييد. در اين صورتapt آخرين تغييرات مخازنرا روي سيستم شما منظور ميكند.

براي آخرين مطلب (اين رو آخرگفتم كه يادتون نره!) اينكه سهولت كار با پارسيكس، نصب بسيار راحت و سريع(حتي راحتتر و سريعتر از ويندوز مايكروسافت)،بارگذاري سريع چه در حالتبوت از روي ديسك و چه در حالت نصبي (خيلي سريعتر از برخي توزيعهاي خارجيو داخلي كه ادعاي بارگذاري سريع را دارند)، پيكربندي بسيار راحت و كاربرپسند برنامهها و تعداد زياد ابزارهاي كمكي باعث شده است كه ترس هر تازهكاري براي كار بار گنو/ لينوكس بريزد.

پارسيكس گنو/ لينوكس وتقريباً همه برنامههاي موجود در آن به صورت كاملاً آزاد و تحت قانون GPLمنتشر ميشوند. پارسيكس را ميتوانيد به رايگان از وب سايت رسمي اين پروژهبه نشاني [برای مشاهده لینک ها شما باید عضو سایت باشید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید]دريافت نماييد. استفاده از انجمنهاي وب سايت پارسيكس به منظور مطرح ساختنپرسشها و مشكلات و عضويت در فهرست پستي به منظور اطلاع از آخرين اخبار ووضعيت پروژه نيز آزاد و رايگان خواهد بود.

تمام موارد فوق كه پيشكشحضورتان گرديد فقط گوشهاي از تواناييهاي اين سيستم عامل است و بديهي استكه ذكر همه تواناييهاي آن فرصت فراواني را ميطلبد كه مطمئناً از حوصلهاين بحث(ها) خارج است. براي اينكه با دنياي گنو/ لينوكس و فناوري بازمتنو نرم افزارهاي آزاد آشنا شويد، پيشنهاد ميشود از پارسيكس استفادهنماييد.

به اميد آنكه روزي، يك سيستم عامل ايراني بهترين باشد.

بخشهايابتدايي اين مقاله برگرفته از كتاب پارسيكس گنو/لينوكس نوشته آقاي آلنباغوميان است كه نسخه يك آن در وب سايت پارسيكس با حجم حدود 5/7 مگا بايتقابل دريافت است.

نسخه 5/1 اين كتاب نيز در حال بازنويسي، ويرايش وبه روز رساني است كه به ياري خدا در چند روز آينده در پايگاه اينترنتيپارسيكس در دسترس خواهد بود.