نوشیدن آب و مایعات یکی از فعالیتهای مطبوع بشر می باشد که بر اساس آن نیازهای حیاتی مهم آدمی رفع می گردد .
حفظ مایعات بدن از ضروریات زندگی است .
۴۵ درصد وزن بدن سالمندان را آب تشکیل می دهد .
در طول سالمندی تغییرات مهمی در عملکرد اندامهایی که در تعادل مایعات بدن نقش مهمی بازی می کنند ، پدید می آید .
▪ این تغییرات عبارتند از :
ـ کاهش وزن کلیه ها
ـ کاهش خونرسانی به کلیه ها
ـ کاهش توانایی کنترل نمک های بدن
ـ کاهش قدرت غلیظ سازی ادرار
ـ کاهش حس تشنگی
تغییرات نامبرده سبب کاهش توانایی بدن سالمندان در حفظ تعادل مایعات می شود ، بطوریکه فرد سالمند با سرعت زیادی در معرض خطر کاهش حجم مایعات بدن قرار می گیرد .
بطور کلی سالمندان بیشتر از جوانان در معرض خطر کم آبی قرار دارند .
● کاهش حجم مایعات بدن یعنی چه ؟
▪ کاهش میزان مایعات بدن یعنی :
الف ) عدم مصرف آب و سایر مایعات به اندازه لازم
ب ) از دست دادن مایعات بدن بصورت عرق زیاد ، اسهال ، استفراغ . ...
در این حالت سلامت فرد سالمند به شدت تهدید می شود .
● علل کاهش مایعات بدن :
۱) تغییرات طبیعی دوران سالمندی
۲) عدم تمایل به نوشیدن مایعات و آب
۳) مشکلات حرکتی در تهیه و نوشیدن آب
۴) مشکلات روحی و روانی که سبب کاهش توجه به ضرورت مصرف آب و مایعات می شود .
۵) مصرف داروهای ادرار آور
۶) بیماریهای کلیوی
۷) اسهال ، استفراغ و تب
● علائم کاهش مایعات بدن :
۱) خشکی لب و دهان
۲) زبان باردار
۳) تشنگی
۴) کاهش انعطاف پذیری پوست بطوریکه پوست براحتی چروکیده می شود .
۵) کاهش وزن
۶) ضعف عمومی
۷) کاهش میزان ادرار دفعی
۸) افزایش ضربان قلب
۹) کاهش فشار خون بخصوص هنگام برخواستن از حالت خواب یا نشسته
۱۰) افزایش دمای بدن
● اقدامات مهم پیشگیری کننده و مراقبتی :
۱) مصرف مایعات و آب به اندازه کافی . برای این منظور با استفاده از فرمول زیر می توانید حجم مایعات ضروری بدن را محاسبه کنید .
حداقل مایعات مصرفی روزانه = وزن × ۳۰ سی سی
▪ مثال : برای فرد ۸۰ کیلویی میزان مایعات مصرفی برابر است با ۲۴۰۰= ۳۰ × ۸۰
که برابر تقریباً ۵/۲ لیتر مایعات و آب می باشد .
۲) کنترل روزانه وزن قبل از خوردن صبحانه
۳) مصرف آب و مایعات ( چای ، آب میوه ، ژله ، شیر ، بستنی ، نوشابه ، دوغ و ... ) در حجم کم و دفعات زیاد مثلا ً هر ۳۰ تا ۶۰ دقیقه بطور معمول یک استکان آب بخورید .
۴) کنترل میزان ادرار دفعی ( بدین منظور می توانید از یک لیوان مخصوص برای اندازه گیری ادرار دفعی استفاده کرده و میزان آن را در طول شبانه روز مشخص کنید ) .
پارچ آب و سایر ظروف مخصوص آب را در دسترس سالمند قرار دهید .
۶) بهتر است برای نوشیدن مایعات از لیوانها کوچک استفاده کنید .
۷) از نوشیدنیهایی استفاده کنید که نمک و یا شکر کمی دارند .
۸) در برنامه غذایی روزانه خود غذاهای آبکی مثل سوپ ، آش ، آب گوشت ، سبزیجات و میوه و سالاد تازه بگنجانید .
▪ توجه :
لیوانهای معمولی مصرفی در منازل ( مثل لیوانهای عسل دسته دار ) بین ۲۲۰- ۲۰۰ سی سی حجم دارند . حجم استکانهای معمولی معمولاً نصف حجم لیوانها می باشد . ( ۱۰۰ سی سی )