چگونگي مراقبت از بيماران مبتلا به آلزاايمر




اگر در خانواده شما افراد سالمند ي زندگي مي کنند که محبوب و مورد احترام شما هستند ممکن است گاه در مورد آنها نگران و دچار ترديد شويد که فراموشکاري يا اختلال حافظه آنها مربوط به بيماري است يا نه ؟

آلزايمر شايع ترين نوع دمانس «زوال عقل در سنين پيري» است. در اين بيماري تحليل رفتن و کاهش تدريجي بافت مغز باعث زوال عملکرد و توانايي عقلاني مي شود.

آلزايمر با توانايي فکر کردن ،استدلال و ارتباط اجتماعي فرد رابطه دارد و مي تواند منجر به ناتواني او در مراقبت از خود شود. تصور اين که شما يا يکي از افراد خانواده تان دچار اين بيماري شويد مي تواند نگران کننده باشد.

اما يکي از بهترين راه هاي رفع اين نگراني، داشتن اطلاعات در مورد بيماري است . انجمن آلزايمر يک مرکز جهاني دارد که با استفاده از اينترنت قابل دسترسي براي همه است . در اين سايت در باره بيماري و آخرين تحقيقات مربوط به آن اطلاعات کامل موجود است. علاوه بر اين مجموعه اي از تست هاي ساده قابل دستيابي است که مي تواند علايم اوليه و هشدار دهنده را مشخص کند. با وجود اين تشخيص آلزايمر تنها با مشاهده علايم اختصاصي و بررسي دقيق بيمار توسط پزشک انجام مي شود.

آلزايمر با بالا رفتن سن بيشتر بروز مي کند. در حدود يک پنجم افراد بالاي هشتاد سال و حدود هفت درصد افراد بالاي شصت و پنج سال در معرض خطر آلزايمر هستند.


آيا آلزايمر قابل پيشگيري است ؟

گرچه تعريف دقيقي براي جلوگيري از آلزايمر وجود ندارد اما مدارکي وجود دارد که نشان مي دهد داشتن فعاليت منظم ، جلوگيري از چاقي و افزايش وزن ، نگهداشتن کلسترول و فشارخون در حد طبيعي و داشتن يک رژيم غذايي سالم غني از آنتي اکسيدان ها، ويتامين C و E و روغن ماهي مي تواند تا حدودي از بيماري جلوگيري کند. علاوه بر اينها تحقيقات دانشمندان نشان داده است که بعضي داروها مي توانند سير زوال عملکرد رواني را در موارد خفيف تا متوسط آلزايمر کاهش دهند.

معمولاً بيمار مشکلات رواني و اجتماعي ديگر نظير افسردگي را نيز به دنبال آلزايمر تجربه مي کند. درمان ها و مراقبت ها در اين بيماران معمولاً در جهت کنترل و پيشگيري از اين گونه عوارض صورت مي گيرد. شرکت بيمار در گروه هاي کار درماني و حمايت هاي اجتماعي براي اين بيماران و حتي خانواده ها و مراقبت کنندگان آنها با همين هدف انجام مي شود. در اين گروه ها ، با ايجاد مشاغل ساده ولي قابل استفاده و مورد علاقه فرد، روش هايي براي کمک به رشد و تقويت حافظه مثل نوشتن ليست ، يادداشت برداري و حتي گاهي نقاشي و کپي برداري به کار گرفته مي شود.

داشتن فعاليت منظم ، جلوگيري از چاقي و افزايش وزن ، نگهداشتن کلسترول و فشارخون در حد طبيعي و داشتن يک رژيم غذايي سالم غني از آنتي اکسيدان ها، ويتامين C و E و روغن ماهي مي تواند تا حدودي از بيماري جلوگيري کند.


عوامل ژنتيک

يکي از عوامل مهمي که معمولاً در ايجاد بيماري آلزايمر دخيل و مؤثر شناخته شده اند، عامل ژنتيک است. اگر فردي در خانواده مبتلا به اين بيماري باشد، احتمال ابتلاي فردي ديگر در خانواده وجود دارد.

اما به طور کامل عامل ژنتيک در تعداد کمي از خانواده ها مسئول ايجاد بيماري آلزايمر است. آلزايمر به صورت ارثي، بيماري سريعي است که معمولاً در سنين 35 تا 60 سالگي رخ مي دهد.


برخي از خصوصيات افراد مبتلا به آلزايمر

افراد بيمار، معمولاً توانايي يادگيري بسيار کمي دارند و معمولاً به عنوان فرد کم هوش شناخته مي شوند. تحقيقات در بين افراد مبتلا به آلزايمر نشان مي دهد که انجام وظايف هوشمندانه يا قضاوت در موقعيت هاي حساس اجتماعي در آنها به خطر مي افتد. از دست رفتن حافظه قديمي فرد باعث نقصان در توانايي استفاده از دانسته هاي سابق و تجربيات قبلي او مي شود و بنابراين رفتارهاي غيرعادي و ناشي از خامي و بي تجربگي از فرد سر مي زند.

ناتواني در تشخيص شکل جديدي از اطلاعات قبلي نيز از نشانه هاي اين بيماران است. اگر مجلات يا روزنامه هايي که فرد قبلاً آنها را مي شناخته با شکل تازه يا پوششي جديد به دست فرد برسند فکر مي کند که قبلاً آنها را نديده و نخوانده .

فرد معمولاً به طور اتوماتيک براي کاهش حافظه نزديک خود راههاي جبراني پيدا مي کند. مثلاً بيشتر از واژه هاي کلي به جاي ذکر جزييات استفاده مي کند يا به جاي استفاده از نام فرد از عنوان شغلي يا اجتماعي او استفاده مي کند. مثلاً به جاي ناميدن فرد او را پدر ، پزشک ، پرستار و... صدا مي زند. علاوه بر اين فرد با مشکلات زبان روبه رو مي شود. به طور کلي اختلالات حافظه منجر به محدود شدن دايره لغات فرد در گفتار و نوشتار مي شود. فرد در پيدا کردن کلمات براي تکميل جملات خود مشکل دارد.

فرد معمولاً نيازهاي خود از قبيل تشنگي و گرسنگي را بسيار فوري مي داند و براي رفع آن بدون توجه به ملاحظات اجتماعي و اثراتي که رفتارش بر ديگران دارد، اقدام مي کند. با پيشرفت بيماري ، فرد بيشتر درونگرا خواهد شد و ارتباطات اجتماعي به مرور محدود تر و با مشکل مواجه مي شود.

مکانيسم ها و روش هاي معمولي که براي تطابق با شرايط مختلف و افراد گوناگون در محيط زندگي از آنها استفاده مي کنيم در بيمار مبتلا به آلزايمر کاهش پيدا مي کند و رو به زوال مي رود، بنابراين فرد، انعطاف پذيري و قابليت انطباق با محيط، مسئوليت ها و شرايط تازه را از دست مي دهد و به مرور منزوي و دور از جمع خواهد شد.

در موارد پيشرفته، بيمار توانايي ارتباط با محيط يا کنترل عملکردهاي جسماني خود را از دست مي دهد و با پيشرفت بيشتر بيماري، مراحلي از کاهش هوشياري، کما و به دنبال آن مرگ رخ مي دهد.


مراقبت از بيمار مبتلا به آلزايمر

ميزان و نوع مراقبت از بيمار بسته به موقعيت بيمار و شدت بيماري او متفاوت خواهد بود. در بعضي مراحل براي جلوگيري از وابستگي بيمار تنها نظارت بر رفتارها و کنترل شرايط محيط او براي مراقبت کافي است. اما در مراحل نهايي که بيمار حدود خود و کنترل وظايف و فعاليت هاي معمولش را از دست داده است، مراقبت دقيق و اصولي مورد نياز است. فراموشي غالباً براي بيمار مشکلاتي فراواني را ايجاد مي کند. فراموشي در هنگام آشپزي مي تواند منجر به آتش سوزي و سوختگي شود. فراموشي در پيدا کردن آدرس و زمان مراجعه به خانه يا محل ديگر مي تواند باعث گم شدن فرد شود. بنابراين مراقبت از اين بيمار گاهي با مشکلات زيادي همراه است و شايد هرکسي از عهده مراقبت از چنين بيماراني برنيايد. در اغلب مجامع پيشرفته حمايت هاي مالي ، اجتماعي و منابع آگاهي براي مراقبت در دسترس هستند که مي توانند نيازهاي اقتصادي و اجتماعي خانواده ها را بخصوص اگر فرد بيمار، نان آور خانه باشد برطرف کنند. ضمن اين که اطلاعات و آگاهي افراد خانواده را در زمينه مراقبت و حمايت از فرد بيمار فراهم نمايند. اما باقي ماندن فرد در خانه و مراقبت از او توسط افراد خانواده و فرزندان مي تواند بعضي از مسائل و آشفتگي هاي رواني بيمار را کاهش دهد و او را با نزديکانش مرتبط سازد.


نشانه هاي احتمالي براي پيش بيني بيماري

آيا واقعاً نشانه هايي هست که بتوان قبل از بروز علايم واقعي بيماري، احتمال خطر را پيش بيني کرد؟ تحقيقات نشان مي دهد که بعضي از نشانه ها مي تواند قبل از بروز آلزايمر تظاهر کند مثل :

از دست رفتن حس بويايي: کاهش توانايي در تعيين و تشخيص بوها قبل از کاهش حافظه ايجاد مي شود. مطالعه نشان مي دهد آسيب عصب ناحيه بويايي مغز که مخصوص کنترل حس بويايي است قبل از آسيب حافظه ديده شده است .

اختلال فضاي بينايي: به دليل نرسيدن خون کافي و آسيب عصبي در ناحيه بينايي مغز يک نشانه زودرس ديگر، اشکال در اطلاعات بينايي است. اين مسئله با ناتواني در دنبال کردن و يادآوري جهات بينايي يا کپي کردن و نقاشي کردن تصاويري که فرد آنها را ديده، همراه است.

کاهش شنوايي: مطالعه روي بيماران مبتلا به آلزايمر در دانشگاه فلوريداي جنوبي نشان مي دهد که 49 تا 52 درصد بيماران کاهش شنوايي داشتند.

اثر انگشت غير طبيعي : وجود اثر انگشت غير طبيعي در بيش از 75 درصد بيماران مبتلا به آلزايمر نشان مي دهد که نوعي استعداد ژنتيک در ابتلا به اين بيماري و ساير انواع دمانس ها هست .

افسردگي : تقريباً 50 درصد بيماران مبتلا به آلزايمر قبل از بروز تغييرات شخصيتي در آنها، افسردگي را تجربه کرده اند. وجود اين نشانه ها در تمام افراد صرفا به معناي ابتلاي قطعي آنها به بيماري نيست بلکه مي تواند راهنمايي باشد تا در صورت وجود علائم واقعي بيماري بخصوص در سنين بالا، با درنظر گرفتن احتمال ابتلا به بيماري و زوال عقل، فرد را تحت نظارت و مراقبت دقيق قرار داده و از ايجاد خطر و عوارض جدي بيماري براي او و مراقبت کنندگانش جلوگيري به عمل آورد.