استعمال دخانيات يک پديده زيانبخش براي سلامت عمومي است و در حقيقت ميتوان آن را مهم ترين آسيب براي سلامت عمومي دانست. هزينههاي بهداشتي (سلامتي) سيگار کشيدن نه تنها در کشورهاي توسعه يافته بلکه در کشورهاي در حال توسعه نيز بالاست. با توجه به اين حقيقت که زيانهاي سلامتي ناشي از سيگار بهموازات گسترش مصرف سيگار بيشتر ميشود، تعجبآور نيست که بگوييم بيماريهاي ناشي از دود سيگار در کشورهاي در حال توسعه شايع تر است ، چرا که شيوع مصرف سيگار در اين کشورها در حال افزايش است.

سيگار کشيدن از طريق مکانيسمهاي متعددي سبب بيماري ميگردد. دود سيگار محتوي بيش از 4000 ماده است و مطالعات دقيق سمشناسي روي تعداد نسبتاً کمي از سموم بالقوه انجام شده است. بعض سموم در گياه تنباکو وجود دارند؛ تعداد ديگري از سموم در حين عمل آوري و اضافه کردن مواد شيميائي خوشبو کننده و مزهآور به برگهاي تنباکو و عدهاي در اثر تجزيه حرارتي (PYROLYSIS) تنباکوي بعمل آمده، ايجاد ميشوند.



دود تنباکو شامل موادي است که ميتوانند سبب گسيختگي DNA و جهشها ژني شوند. به علاوه اين مواد ميتوانند به پروتئينها و چربيهاي سلولي بچسبند و آنها را جدا کنند. به دليل تنوع سموم، تعدد اجزاء بيوشيميايي و سلولي که ميتوانند با آنها وارد عمل شوند، و گوناگوني قابليتهاي افراد، آثار بيماري ناهمگون دود سيگار تعجب برانگيز نيست. از ميان شايع ترين بيماريهايي که با استعمال دخانيات در ارتباط است، بيماريهاي آترواسکلروز قلبي-عروقي، سرطانها، بيماريهاي مزمن ريه، حملات مغزي و ... هستند.



سيگار کشيدن يک عامل خطر اصلي براي ايجاد بيماريهاي قلبي– عروقي است. در حقيقت، تأثير سيگار از نظر ميزان، مشابه دو عامل خطر اصلي ديگر، يعني فشار خون بالا و افزايش کلسترول خون است.

سيگار کشيدن با مکانيسمهاي مختلفي ميتواند سبب ايجاد بيماريهاي قلبي مزمن گردد؛ شامل: صدمه مستقيم آندوتليال بوسيله نيکوتين و منواکسيدکربن که ميتواند ديواره يک شريان طبيعي و باز را تخريب و موجب ورود مواد چربي بهداخل ديواره زخمي و ضخيم شدن و تنگي و در نهايت انسداد کامل شريان گردد؛ افزايش ضربان قلب و فشار خون با واسطه آزادسازي کاتکول آمينها؛ هيپرليپيدمي؛ افزايش ميزان LDL؛ افزايش نوتروفيلهاي در گردش و افزايش انعقادپذيري خون، بنابراين نيکوتين و منواکسيدکربن با افزايش کار قلب، سبب افزايش نياز به اکسيژن در عضله قلبي شده و از سوي ديگر ظرفيت حمل اکسيژن توسط خون را کاهش مي دهد و سبب تشديد ناتواني و اختلال عملکرد قلب ميگردند و به اين ترتيب زمينه را براي بروز آريتميهاي قلبي مستعد ميکنند.
تاثير سيگار در ايجاد بيماري هاي قلبي-عروقي ، مشابه دو عامل خطر اصلي اين بيماري يعني فشار خون بالا و افزايش کلسترول خون است.

عضله قلب تنها زماني سالم باقي ميماند که يک جريان خون کافي توسط شريانهاي کرونر به آن برسد. در طي سالهاي زندگي و به عنوان قسمتي از فرآيند طبيعي پيري، اين عروق تدريجاً بهعلت فرآيند دژنراتيو ديواره اشان تنگ ميشود. در سيگاريها اين فرآيند بسيار سريع تر از افراد طبيعي پيشروي ميکند. به طور مکرر خون جريان يابنده از خلال اين عروق تنگ ناگهان لخته ميگردد (ترومبوز کرونر) و سبب آسيب جدي به عضله قلب ميشود. لخته شدن خون در عروق کرونر علت شايع مرگ در مردان و زنان 64- 35 ساله است.

بيماري عروق کرونر با تعداد سيگارهاي کشيده شده، درجه استنشاق و سن شروع سيگار کشيدن در ارتباط است. همچنين سيگار کشيدن غيرفعال در افراد مبتلا به آنژين صدري ميتواند زمينهساز حمله گردد.

با کنار گذاشتن سيگار، خطر بيماريهاي عروق کرونر کاهش مييابد و بعد از حدود سه سال از ترک، خطر مرگ ناشي از اين بيماري تقريباً مانند غيرسيگاريهاست. ادامه سيگار کشيدن بعد از يک حمله قلبي ، شانس بيمار را براي حمله دوم افزايش ميدهد.