عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي و مجري طرح توليد ناي مصنوعي از ارائه روش جديد مهندسي بافت مبتني برنانوكريستالها، ابداع نانوفنجان براي افزايش اثربخشي داروها و ساخت واكسن سل با نوعي نانوذره به عنوان دستاوردهاي جديد اين گروه پژوهشي خبر داد كه به گفته وي در صورت كسب مجوزهاي اخلاق پزشكي تا پايان سال به مرحله آزمايشهاي باليني ميرسند.
دكتر جلال الدين غنوي كه صبح امروز در جمع خبرنگاران سخن ميگفت با اشاره به نظريه جديدي كه در زمينه استفاده از نانوكريستالها در مهندسي بافت ارائه كرده، اظهار كرد: در روند فعلي مهندسي در بافت آسيب ديده، داربستي در خارج بدن تهيه شده و عناصر نانوكريستالي بر روي آن قرار ميگيرند و ما مجبور به پيوند و استفاده از ارگانهاي مصنوعي هستيم در حالي كه در اين طرح، ساختارهاي نانوكريستالي در داخل بدن و كنار كلاژن تكامل يافته و ساخته ميشوند و سلولهاي بنيادي به راحتي در كنار اين بسترها تكامل يافته و بافت بالغي را توليد ميكنند كه كاملا مشابه بافتهايي است كه به صورت طبيعي در بدن تشكيل شده است.

داربستهاي نانوكريستالي

وي خاطر نشان كرد: مزيت استفاده از اين روش حذف نقاط جوشكاري در محل پيونده بوده و بافتي شبيه به بافت اوليه را ايجاد ميكند و به دليل توليد آن در داخل بدن از زيبايي ساختاري بهتري برخوردار است.

غنوي در ادامه با اشاره به اين كه نانوكريستالهاي 30 تا 60 نانومتري استفاده شده به راحتي توسط سلولهاي بنيادي شناسايي ميشوند، تصريح كرد: اين ساختار از كيتين ميگو گرفته شده و براي ساخت بافتهاي غضروفي از روش شيميايي و منحصر به فرد استفاده شده است.

محقق دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي گفت: در مورد سلولهاي كبد، مري، غضروف يا سلولهاي استخواني كه تخريب شدهاند، ميتوان با ايجاد آشيانه يا بستري براي رشد سلولهاي جنيني نسبت به ترميم آنها اقدام كرد به طوري كه سلولهاي كبدي توانايي ژرنژين را دارند و ميتوانند در آن بافت تكامل پيدا كنند و بدين ترتيب ميتوان مثلا يك كبد مصنوعي را در كنار كبد طبيعي رشد داد.

غنوي در پاسخ به سوالي درباره امكان استفاده از اين روش در ترميم ضايعات نخاعي نيز گفت: در مورد نخاع هم ميتوان از اين داربستها استفاده كرد اما چون در نخاع، سلولهاي بنيادي مهاجر وجود ندارد، ميتوان در داخل اين داربستها همزمان آنها را انتقال داد.

وي عنوان كرد: در حال حاضر از روشهاي دو گانه براي انجام اين ترميم استفاده ميشود به طوري كه بافت را در خارج از بدن تهيه كرده، رشد داده و سپس وارد بدن ميكنند اما در اين روش ابداعي بدون روشهاي دو گانه يك داربست در كنار بستر قرار ميگيرد و همزمان وارد بدن ميشود و اين بسترها به دليل آن كه تكاملشان همزمان با ساختار داربستي خودشان است، به راحتي سلول جذب، تكامل و رشد خود را در سلولهاي بنيادي با اين بستر انجام ميدهد .


افزايش قدرت جذب دارو به سلولهاي هدف

دكتر غنوي در ادامه اظهار كرد: در راستاي اين تحقيقات با ابداع نانو فنجانهاي كريستالي به روش جديدي براي دارو رساني و انتقال ساير مواد به سلولهاي هدف رسيدهايم. نانوفنجانهاي كريستالي به صورتي طراحي شدهاند كه امكان طراحي ملكولها بر روي قسمت ضخيم آن وجود دارد و به اين ترتيب ميتواند به صورتي قويتر به ساختارهاي ديگر نظير سلولهاي سرطاني و يا ساير ارگانهاي هدف متصل شود.

وي خاطر نشان كرد: اين نانو فنجانها ميتوانند در داخل خون، ارگان هدف را پيدا كرده و داروها و تركيبات غشاي بيولوژيكي روي آن به داخل ارگان تزريق شود.


به گفته اين محقق دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي، اين نانو فنجانها بسيار پيشرفتهتر از نانوكپسولهاي فعلي هستند.

وي در ادامه گفت: درمان سل هدف غايي قرن بيست و يكم بوده و متاسفانه داروهاي معمول براي درمان سل با پيدايش مايكوباكتريومهايي كه به تمامي داروها مقاومند، مسير خوبي را پيش روي ما نميگذارند، اما در روش ابداعي با حمله به ساختار سل در داخل يا خارج از سلول ميتوان با سه مرحله نسبتا پيچيده باعث تخريب اين سلول شد.

غنوي اضافه كرد: در اين روش نوعي واكسن تنها با يك نوع نانوذره ساخته شد كه اين بسيار ايده آل بوده و با توجه به اين كه واكسن سل در حال حاضر به هر مايكو باكتريوم پاسخ نميدهد با اين واكسن اختصاصي ميتوان تمام ساختارهاي ژنومي داخل مايكوباكتريوم را در اختيار سيستم ايمني گذاشت و نتيجه مورد نظر را از سلول دريافت كرد.

وي در ادامه درباره روند اجرايي اين طرحها و مراحل باليني تحقيقات خاطرنشان كرد: در حال حاضر دو بيمار براي استفاده از داربست نانو كريستالي اعلام آمادگي كردهاند كه يكي از آنها غضروف تراشهاش تخريب شده، اما مخاط خوبي دارد و پس از كسب مجوز كميته اخلاق پزشكي ميتوان از اين روش براي افرادي كه بدون خروج بافت بدن وي از جايگزين بافت كامل استفاده ميكنيم بهره برد.

پژوهشگر مركز تحقيقات سل و بيماريهاي ريوي دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي ادامه داد: ساختارهاي مورد نظر براي درمان سل نيز در محيطهاي آزمايشگاهي پاسخهاي قابل توجهي داده و به زودي ميتوان از اين روش نيز استفاده كرد.

وي افزود: در مورد طرح دارورساني، هنوز نانو داروها با احتياط مصرف ميشوند و اگر مجوز اخلاق پزشكي استفاده از اين روش در بيماران صعبالعلاج سرطاني دريافت شود، فكر ميكنم هر سه اين طرحها به همراه ناي مصنوعي تا پايان سال جاري به نتيجه ميرسد.