شرح بيماري
آمفيزم عبارت است از يك بيماري مزمن ريه كه طي آن كيسههاي هوايي (حبابچهها) در ريه بيش از اندازه گشاد ميشوند و در نتيجه، خاصيت ارتجاعي رشتههايي كه كيسههاي هوايي را به هنگام تنفس باز و بسته ميكنند از بين ميرود. اين بيماري معمولاً در بزرگسالان و بين سنين 75-55 سال رخ ميدهد و در مردان شايعتر از زنان است.
علايم شايع
غالباً در مراحل اوليه علامتي وجود ندارد.
تنگي نفس كه شدت آن تدريجاً طي سالها زياد ميشود.
عفونتهاي راجعه گاهگاهي در ريهها يا لولههاي نايژهاي
بزرگ شدن قفسه سينه و شبيه شدن آن به بشكه
علل
علت اصلي ناشناخته است. اما عوامل مؤثر عبارتند از:
سيگار كشيدن براي سالهاي متمادي
آلودگي هوا
آلتهاب كيسههاي هوايي در ريهها
كمبود ارثي آلفا ـ 1 ـ آنتيتريپسين
عوامل تشديد كننده بيماري
مشاغلي كه نيازمند تنفس مخصوص و با زور هستند مثل شيشهگري يا نواختن يك ساز بادي موسيقي.
بروز عفونتهاي مكرر تنفسي كه باعث كاهش عملكرد بافت ريه ميشود.
آلرژي يا سابقه خانوادگي آلرژي
سابقه آسم يا برونشيت
پيشگيري
سيگار نكشيدن
از بودن در جاهايي كه آلودگي هوا زياد است خودداري كنيد.
ورزش در حد متوسط و در هواي تميز انجام دهيد.
از بروز آنفلوآنزا و ذاتالريه با زدن واكسنهاي مربوطه جلوگيري كنيد.
از تماس با بيماراني كه دچار عفونت تنفسي هستند خودداري كنيد.
در صورت بروز عفونت ريه به پزشك مراجعه كنيد. پزشك ممكن است آنتيبيوتيك تجويز كند.
عواقب مورد انتظار
اين بيماري را نميتوان معالجه كرد، اما با كنترل علايم ميتوان پيشرفت و شدت گرفتن بيماري را به تأخير انداخت. اگر چه آمفيزم اميد به زندگي را كاهش ميدهد، بسياري از افراد سالها با آن زندگي ميكنند. بدون درمان، عوارض بيماري ممكن است مرگبار باشند.
عوارض احتمالي
مستعد بودن نسبت به بروز عفونتهاي ريه
بيماري انسدادي مزمن ريوي (COPD)
نارسايي تنفسي يا روي هم خوابيدن ريه
نارسايي احتقاني قلب
درمان
اصول كلي
اقدامات تشخيصي ممكن است شامل آزمايش خون و ساير بررسيهاي آزماشگاهي، عكسبرداري با اشعه ايكس، و آزمونهاي عملكرد ريه باشند.
- درمان با هدف كاهش علايم، كند كردن پيشرفت بيماري و جلوگيري از بروز عوارض صورت ميگيرد.
- نوعي درمان جديد براي درمان آمفيزم ناشي از كمبود ارثي آلفا ـ 1 ـ آنتيتريپسين بسيار نويدبخش است.
- سيگار را ترك كنيد. سيگار باعث پيشرفت بيماري ميشود حتي اگر درمان صورت گيرد.
- از استنشاق آلايندههاي تنفسي خودداري كنيد.
- اگر در جايي كار ميكنيد كه آلودگي هوا زياد است، با اقدامات مختلف سعي كنيد از قرار گرفتن در معرض آلودگي اجتناب كنيد. در صورت لزوم، شغل خود را عوض كنيد.
- به هنگام هشدار در مورد آلودگي هوا، در منزل بمانيد.
- سيستم تهويه مطبوع فيلتردار با كنترل رطوبت در منزل خود نصب كنيد.
- هر گونه آلرژي همراه آمفيزم بايد درمان شود تا از بدتر شدن آمفيزم جلوگيري شود.
- از قرار گرفتن در معرض تغييرات ناگهاني دما يا رطوبت، حرف زدن با صداي بلند، خنديدن، گريه كردن، يا فعاليت در زمان ابتلا به اين بيماري بدني شديد، در صورتي كه باعث بروز حملههاي سرفه شوند، خودداري كنيد.
- از رفتن به ارتفاعات كه هوا در آنجا رقيق است خودداري كنيد.
- دندانهاي خود را مرتب مسواك كنيد و نخ دندان بكشيد تا احتمال بروز عفونت در دهان كم شود.
- انتهاي تخت خود را حدود 12-10 سانتيمتر بالا بياوريد. اين كار كمك ميكند تا ترشحات مخاطي در قسمتهاي تحتاتي ريه جمع نشوند.
- از افرادي كه سرفه ميكنند يا سرماخوردگي دارند دوري كنيد.
- ندرتاً ممكن است انجام پيوند ريه مدنظر قرار گيرد.
داروها
آنتيبيوتيك براي مبارزه يا پيشگيري از عفونتهاي ثانويه
داروهاي گشاد كننده نايژه براي رفع اسپاسم لولههاي نايژهاي
واكسن انفلوآنزا و واكسن ذاتالريه
اكسيژن در مراحل انتهايي
فعاليت در زمان ابتلا به اين بيماري
فعاليت در زمان ابتلا به اين بيماري محدود خواهد شد، اما تا حدي كه قدرتتان اجازه ميدهد فعاليت در زمان ابتلا به اين بيماري خود را حفظ كنيد. عدم فعاليت در زمان ابتلا به اين بيماري به مدت طولاني موجب بيشتر شدن ناتواني خواهد شد.
رژيم غذايي
روزانه حداقل 8 ليوان آب بنوشيد. اين كار باعث رقيق شدن ترشحات ريوي، و آسانتر شدن تخليه آنها با سرفه ميشود.
درچه شرايطي بايد به پزشك مراجعه نمود؟
اگر شما يا يكي از اعضاي خانواده تان علايم آمفيزم را داريد.
اگر يكي از موارد زير پس از تشخيص رخ دهد:
ـ تب
ـ وجود خون در خلط
ـ افزايش تنگي نفس، يا تنگي نفس بدون سرفه يا به هنگام استراحت
ـ درد قفسه سينه
ـ زياد شدن، غليظ شدن، يا تغيير رنگ خلط، عليرغم درمان.