جاذبه پادشاه كودك، پس از ۳۰۰۰ سال


يك هفته پس از آشكار كردن روي توت عنخ آمون، از فراعنه مشهور مصر، و قرار دادن آن در معرض ديد عموم، مقام هاي مصري اعلام كرده اند كه از اول ماه آينده، روزانه تنها به ۴۰۰ جهانگرد اجازه بازديد از مقبره اين پادشاه كودك داده خواهد شد.
بر اين اساس، 200 نفر پيش از ظهر و 200 نفر نيز بعد از ظهر اجازه بازديد از مقبره توت عنخ آمون را خواهند داشت.

قرار است اين مقبره براي ترميم ديوارهاي آن كه با نقاشي ها و اشكال دوران فراعنه تزيين شده، در ماه مه آينده سال آينده بسته شود.

به گفته زاهي حواس، دبير كل شوراي عالي باستان شناسي مصر، اين مقبره از زمان كشف تا كنون ترميم نشده است.

مقامات مصري مي گويند رطوبت و حرارت ناشي از سرازير شدن جهانگردان به مقبره توت عنخ آمون، اين موميايي را در معرض خطر قرار داده بود.

مراسم انتقال موميايي از تابوت سنگي به يك صندوق شيشه اي كاملا كنترل شده از نظر حرارت و رطوبت يك روز قبل از آن صورت گرفته بود.

توت عنخ آمون (۱۳۳۳-۱۳۲۴ق.م) كه به او پادشاه كودك و پسر طلايي گفته مي شود، اسرار آميز ترين فرعون مصر باستان است. او تقريبا 9 ساله بود كه بر تخت شاهي نشست و حدود هجده سال عمر داشت كه به گونه اي مرموز از دنيا رفت.

مقبره او در چهارم نوامبر ۱۹۲۲ توسط باستان شناس بريتانيايي، هوارد كارتر (۹(۱۸۷۴-۱۹۳ و همكارانش در دره شاهان در استان الأقصر واقع در جنوب مصر كشف شد كه برخي از باستان شناسان آن را بزرگترين رويداد در زمينه باستان شناسي در تاريخ حساب كردند.

توت عنخ آمون دوازدهمين پادشاه سلسله هجدهم فراعنه است كه در فاصله سالهاي ۱۳۲۰و ۱۵۶۷ پيش ازميلاد بر سرزمين مصر حكمراني داشتند.

جاذبه پس از مرگ

شهرت جهانگير توت عنخ آمون مديون دوران كوتاه شاهي وي نيست، چه او دستاوردي بزرگ در زندگي اش نداشته است. اما اين پس از مرگ بود كه وي جهانيان را شيفته خود ساخت.

مقبره توت عنخ آمون برخلاف بسياري ديگر از قبور فراعنه، سالم و دست نخورده كشف شد و هيچيك از آثار يافته شده در آن به خارج مصر قاچاق نشد.

گنجينه هاي عظيم و دلاويز طلايي و ديگر آثار ساخته شده از چوب آبنوس كه مجموع آنها به نزديك به ۵ هزار قطعه مي رسد در مقبره او پنهان بود. ديوارهاي اين مقبره با شكوه به تصاوير و شكل هاي دوران فراعنه مزين است.

چيزهاي شگفت انگيز

زمانيكه هوارد كارتر براي نخستين بار از يك سوراخ كوچك به داخل مقبره نگاه مي كرد، در پاسخ به همكارش كه از او پرسيده بود، چه مي بيند، گفت: چيزهاي شگفت آوري مي بينم.

مهمترين اثر كشف شده در مقبره توت عنخ آمون موميايي خود وي بود كه با جواهرات، طلسم ها و دعاهاي بي شمار پوشانده شده بود. روي او نيز با ماسك طلايي زيبا و داراي نقش گرفته شده بود.

كارتر و يارانش براي اينكه ماسك و جواهر را از موميايي جدا كنند، سر و اعضاي بدن را با استفاده از وسايلي مانند چاقو و سيم هاي آهني از هم جدا كردند كه موميايي بر اثر آن به شدت آسيب ديد.

درسال ۱۹۲۶ اجزاي موميايي بهم چسپانده و به تابوت اصلي برگردانده شد. در سالهاي بعد پژوهشگران سه بار براي انجام تحقيقات وعكسبرداري، آن را از تابوت بيرون آوردند.

تصويري از تمدن مصر باستان

آثار كشف شده در مقبره توت عنخ آمون، گوشه هايي از تمدن عظيم مصر سه هزار سال پيش و زندگي در آن زمان را روشن مي سازد و تصويري از زندگي پادشاهان، سنت ها و باورهاي مذهبي رايج در آن زمان به دست مي دهد.

در ميان آثار كشف شده، لوازم شخصي توت عنخ آمون از دوره كودكي تا زمان مرگ ديده مي شود.




اسباب بازي، ابزار شكار، قلم، دوات و كاغذ، بستر خواب، تخت شاهي، انواع گردن بند، شيپورهاي نظامي، سپر، ظرفهاي غذاخوري، چراغ خواب، كالاها و اسباب ويژه مراسم مذهبي، پيكره هاي كوچك خدايان آن زمان و همچنين كالا، زيورآلات و ديگر وسايلي كه توت عنخ آمون در زندگي روزمره اش استفاده مي كرده و لوازمي كه، بر اساس باورهاي مصريان باستان، توت عنخ آمون در سفر به جهان ديگر به آنها نياز خواهد داشت، از جمله اين آثار است كه با وي دفن شده بود.

هنر، دقت و ظرافت كاري كه در اين آثار ديده مي شود، اوج تمدن مصريان باستان را نشان مي دهد.

لعنت فراعنه

در مصر و در خارج از اين كشور بعضي از مردم به " لعنت فراعنه" معتقدند.

اين افسانه پس از كشف مقبره توت عنخ آمون و انتقال آثار يافت شده در آن به قاهره، رواج يافت و به عاملي ديگر براي علاقه مردم به او تبديل شد.

گفته مي شود زماني كه كارتر مقبره را كشف كرد در يكي از اتاق هاي آن تابلويي را يافت كه برآن نوشته شده بود: "هركه تلاش كند اين فرعون كوچك آزار دهد، يا به قبر او دست بزند، مرگ با هر دو بال خود به سراغ او خواهد آمد."

گفته مي شود كه لورد كارنرفون (۱۸۶۶-۱۹۲۳) تامين كننده مالي كاوشها در مقبره توت عنخ آمون، كه پس از كشف مقبره او از لندن به قاهره آمد، پس از مدت كوتاهي در اثر گزيدگي نوعي حشره دچار مسموميت شد و جان باخت.

همچنين ادعا مي شود بيشتر كساني كه به طور مستقيم يا غير مستقيم در كاوش اين مقبره دست داشته اند، زود هنگام مردند.

البته دانشمندان، افسانه " لعنت فراعنه" را خرافه اي بيش نمي دانند.

اما برخي باستان شناسان غربي و مسلمان داستانهايي را دراين زمينه حكايت كرده اند و در بسياري از فيلم ها و بازي هاي كامپيوتري از اين افسانه استفاده شده است.

فليپ واندينبرگ، Philip Vandenberg نويسنده آلماني در كتابي كه به نام " نفرين فراعنه، The Curse of the Pharaohs" نوشته، داستان هاي شگفت انگيزي آورده كه ادعا شده بر اثر"لعنت فراعنه" رخ داده است.

زاهي حواس، باستان شناس معروف و دبير كل شوراي عالي باستان شناسي مصر نيز در سلسله مقاله هايي كه در روزنامه "الشرق الأوسط" چاپ لندن منتشر كرد، داستان هاي مشابهي را از "لعنت فراعنه" روايت كرده است كه هنگام عمليات كاوش در مناطق باستاني فراعنه رخ داده.

با اين حال وي به "لعنت فراعنه" باور ندارد و مي گويد:

"در مقبره هاي سربسته فراعنه موميايي هايي وجود دارد كه فاسد مي شوند و در نتيجه فضاي مناسبي براي پديد آمدن مكروب هاي خطرناك ايجاد مي گردد. در گذشته، باستان شناسان پس از كشف مقبره به سرعت وارد آن مي شدند و با اين كار، در معرض آلودگي به ميكروب قرار مي گرفتند و زود مي مردند."

معماي مرگ

از سوي ديگر مرگ مرموز توت عنخ آمون در خردسالي تا امروز سوژه بسياري از پژوهشها و فيلم هاي مستند بوده است.

در سال ۱۹۶۸ كه از جمجمه توت عنخ آمون توسط اشعه ايكس عكسبرداري شد، يك شكستگي در استخوان جمجمه ديده شد و اين فرضيه مطرح شد كه شايد وي بر اثر ضربه اي به سرش كشته شده باشد به خصوص اينكه مصر در زمان او دچار هرج و مرج بود.

توت عنخ آمون پس از اخناتون( (۱۳۷۹-۱۳۶۲ق.م ) فرعون مصر كه مردم را به يكتا پرستي دعوت كرد، بر تخت نشست.

برخي مورخين معتقدند كه توت عنخ آمون درصدد آن بوده كه مصر را به عقيده تعدد خدايان برگرداند كه شايد همين امر باعث شده باشد كه او ترور شود.

فرضيه ديگر اين است كه شايد وي توسط سروزير جاه طلبش،"آي"، كشته شده باشد.

اما در سال ۲۰۰۵ پس از آنكه از بازمانده موميايي توت عنخ آمون اسكن سه بعدي Three-dimensional CT Scans گرفته شد، پژوهشگران اعلام كردند كه توطيه اي براي قتل او در كار نبوده است.

در گزارشي كه آنان منتشر كردند آمده است: شكستگي موجود در جمجمه نمي تواند دليلي باشد بر اينكه وي بر اثر ضربه اي كه به سرش وارد شده، كشته شده است. اين شكستگي شايد در اثناي موميايي كردن جسد رخ داده باشد.

زاهي حواس مي گويد شايد توت عنخ آمون بر اثر شكستگي كه در ران چپش در هنگام شكار رخ داده و بعدها عفونت كرده، مرده باشد.

با اين حال هنوز شواهد مسلمي در دست نيست كه نحوه مرگ او را به طور قطعي ثابت كند.

با گذشت بيش از ۳۰۰۰ سال از مرگ توت عنخ آمون، داستان او همچنان جذاب است. اكنون كه نقاب از روي وي برداشته شده است، شيفتگان او از هر طرف دنيا به ديدارش مي آيند تا رو در رو او را ببينند.

منبع :بی بی سی