خصوصیات گیاهان و همچنینی شرایط رشد آنها بسیار متنوع می باشد. هر محصولی حداکثر رشد و عملکرد خود را در مجموعه ی خاصی از شرایط محیطی دارد. تنها در یک مجموعه ی خاص از شرایط محیطی است که حداکثر بهره گیری از گیاه به صورت تولید بالاترین عملکرد قابل حصول امکان پذیر می گردد. در این میان نه تنها محصولات, بلکه ارقام مختلف یک محصول نیز تفاوت های شدیدی را در سازگاری با محیط های مختلف نشان می دهند. هر چه سازگاری یک محصول یا ارقام با شرایط طبیعی رشد کمتر باشد به فعالیت ها و عملیات زراعی زیادتری در جهت ازدیاد عملکرد آن محصول یا رقم نیز خواهد بود. هدف از این بحث ارائه ی جدولی برای انتخاب محصول تحت شرایط مختلف رشد نیست , بلکه آگاهی از عواملی است که در انتخاب محصول مناسب کاشت در شرایط محیطی خاصی مورد نظر قرار می گیرند. این عوامل را می توان در گروه های عوامل اقلیمی , خاکی, آب آبیاری, ماشین آلات زراعی , آفات و امراض و بالاخره اجتماعی- اقتصادی قرار دارد.

عوامل اقلیمی
نور, حرارت و باد عوامل اقلیمی هستند. این عوامل خود تابعی از عرض جغرافیایی , ارتفاع از سطح دریا , فاصله از حجمهای وسیع آب ( دریاچه , دریا و اقیانوس), جریان های هوای دریایی و کویری و جهت و شدت باد می باشند. تغییرات دراز مدت نور, حرارت, رطوبت و باد در هر منطقه محدود بوده و طیف مشخصی دارند و روی هم اقلیم آن منطقه را مشخص می کنند. گیاهان بومی یک منطقه دقیق تر از هر روشی گویای اقلیم موجود و میزان مناسب بودن آن اقلیم برای تولید محصولات زراعی مختلف می باشند. توجه به نوع, تاریخ سبز شدن , گلدهی و رسیدن بذر گیاهان بومی یک منطقه اطلات دقیقی در رابطه با اقلیم رشد آنها بدست می رهد. بهره گیری از این اطلاعات جهت تصمیم گیری در رابطه با امکان تولید یک محصول در منطقه ی مورد نظر مستلزم شناخت دقیق نیازهای اکولوژیکی محصول مورد نظر می باشد.
نور
طول روز و شدت نور دو خصوصیت مهم نور در رابطه با اقلیم می باشند. طول روز و طیف تغییرات آن با افزایش عرض جغرافیایی زیاد می شود. روند و میزان تغییرات طول روز بر عکس العمل گیاهان حساس به طول روز شدیدا تاثیر می گذارد.دقت می شود که در بسیاری موارد تفاوت در عکس العمل ارقام مختلف یک گونه به طول روز بیش از تفاوت بین گونه های گیاهی است.بنابراین در انتخاب ارقام می بایستی توجه زیادی به نیاز انها به طول روز مبذول گردد. در رابطه با گیاهان روز بلند , ارقامی برای عرض های جغرافیایی بالا مناسب هستند که حساس به طول روز باشند, زیرا وجود روزهای بلند در این نواحی موجب رفع نیاز این ارقام به طول روز می گردد. بلعکس ارقامی از گیاهان روز بلند که به طول روز بی تفاوت هستند برای عرض جغرافیایی پایین مناسب هستند. ارقام گیاهان روز کوتاه که در عرض های جغرافیایی بالا کاشته می شوند می بایستی نسبت به طول روز بیتفاوت باشند, اما ارقام روز کوتاهی که در عرض های جغرافیایی کاشته می شوند می توانند حساس یا بی تفاوت باشند.چنانچه نیاز گیاهی برای طول روز با شرایط محیطی تطبیق نداشته باشد و در نتیجه گلدهی گیاه به تاخیر افتد و یا خیلی سریع انجام شود, ممکن است مراحل حساس رشد گیاه با شرایط نامساعد محیطی مثل خشکی , بارندگی , سرما , گرما و یا توسعه یشدید آفات و امراض برخورد نماید و عملکرد محصول شدیدا افت کند. محدودیت و یا زیادی رشد رویشی یکی دیگر از نتایج عدم تطبیق نیاز به طول روز در رقم و طول روز موجود در دوران رشد رویشی گیاه است.
گیاهان به شدت نور نیز عکس العمل نشان می دهند . شدت نور با فصل سال و عرض جغرافیایی ( زاویهی تابش خورشید) رابطه ی مستقیمی دارد. به طور کلی , شدت نور در نواحی جنوبی ایران شدیدتر از نواحی شمالی است . بعضی از گیاهان آفتب دوست بوده و به نور شدید برای رشد خود احتیاج دارند, اما بعضی از گیاهان تحمل سایه را دارندو یا کیفیت آنها در نور کم افزایش می یابد, عکس العمل ارقام مختلف یک گیاه نیز نسبت به شدت نور فرق می کند.
حرارت
طول دوران کاشت تا شوع گلدهی و طول دوران گلدهی تا رسیدن محصول تابع حرارت نیز می باشند. تکمیل چرخه ی حیاتی هر رقم به تجمع مقدار معینی حرارت نیاز دارد. طول فصل رشدتئوریک موجود در یک ناحیه معیار دقیقی برای تعین سازگاری گونه های گیاهی یا ارقام مختلف یک گونه به ناحبیه ی مورد نظر نیست. در انتخاب گونه ی گیاهی و رقم می بایستی به انطباق نیاز های حرارتی رقم مورد کاشت با روند نغییرات حرارت طی سال توجه نمود . یادآوری می شود که حرارت هوا با افزایش عرض جغرافیایی و ارتفاع کاهش می یابد.
تفاوت شدید در حرارت شب و روز می تواند عامل مهمی در انتخاب نوع محصول ویا رقم مورد کاشت باشد. این مسئله در اراضی واقع در کف دره ها و به خصوص در اوایل و اواخر دوره ی رشد مهم است. در اینگونه نواحی می بایستی محصولاتی انتخاب نمود که فصل رشد کوتاهی داشته و بتوانند از دوره ی تغییرات شدید حرارتی فرار کنند و یا نسبت به این تغییرات مقاوم باشند.
رطوبت هوا و باران
تغییرات حرارتی هوای مرطوب بسیار کمتر از هوای خشک است. در نتیجه طیف تغییرات دمای شبانه روزی و سالیانه در نواحی مجاور حجم های وسیع آب محدود تر از نواحی خشک است.وجود هوای مرطوب به طول موثر فصل رشد می افزاید و از تغییرات شدید حرارتی شبانه روزی و خسارت ناشی از آن می کاهد . اما هوای مرطوب رشد و توسعه ی بسیاری از آات و امراض را تحریک می کند . اما شیوع بیماری یا آفت را می بایستی در انتخاب محصول مورد توجه قرار داد.
ابر و بارندگی به طور مستقیم در مرطوب سازی هوا موثرند, اما اثرات جنبی دیگری نیز وجود دارد.رشد وتولید دانه ی بعضی از گیاعان به هوای آفتابی وابسته است.تولید بذر گیاهان دگرگشن مستلزم فعالیت حشرات است , ولی حشرات در هوای ابری و بارانی فعالیت موثری ندارند. از طرف دیگر وقوع باران در هنگام گرده افشانی می تواند موجب تورم و ترکیدن دانه ی گرده ی بعضی از گیاهان گردد.
توزیع , شدت, مدت و نوع نزولات آسمانی در انتخاب نوع محصول موثرند. رگبارهای شدید نیز در تعیین نوع محصول موثرند. بعضی از محصولات مانند ذرت درصد قابل توجهی از سطح خاک را نمی پوشانند و خاک در معرض شستشو قرار دارد, در این شرایط می بایستی محصولاتی را انتخاب کرد که دوران وقوع رگبارها پوشش کافی بر سطح خاک ایجاد نموده و یا با داشتن ریشه های افشان سطحی خاک را نگهداری می کنند.خطر مستمر و همه ساله ی تگرگ نیز نقش مهمی د ر تولید بعضی از گیاهان دارد.می بایستی امکان وقوع تگرگ و احتمال همزمانی آن را با تولید گل و دانه در انتخاب گیاه در نظر گرفت.
چنانچه مقدار باران سالیانه و یا توزیع آن برای تولید موفق محصول به صورت دم مناسب نباشد, به انجام آبیاری برای بهره گیری کامل از توان تولیدی گیاه نیاز است.در این صورت مقدار آب موجود و توزیع زمانی آن برای آبیاری در انتخاب محصول اهمیت می یابد.