این قرص است، نه نقل و نبات!

مصرف زیاد استامینوفن بسیار خطرناک و حتی مرگبار است. این را متخصصان آمریکایی بیماری های کبدی می گویند. اما ظاهرا کسی این هشدار را جدی تلقی نمی کند. آن گونه که دکتر ویلیام لی کارشناس بهداشتی مرکز بیماری های کبدی در دانشگاه تگزاس می گوید: «مردم در بیشتر کشورها به راحتی به انواع مختلف داروهای استامینوفن به عنوان داروی otc (بدون نیاز به نسخه) برای خوابیدن، رفع درد و یا سرماخوردگی دسترسی دارند بدون آن که بدانند مصرف بی رویه این دارو می تواند خطرناک و مضر باشد.» به گزارش یونایتد پرس، دکتر لی مصرف بی رویه استامینوفن را موجب مشکلات کبدی جدی منتهی به مرگ می داند و می گوید: طبق آمار تایید شده آزمایشگاهی، سالانه صدها نفر بر اثر مصرف بی رویه استامینوفن جان خود را از دست می دهند. آخرین آمارهای موجود در ایران حاکی از آن است که مردم کشور ما نیز از آن جمله افرادی هستند که بدون توجه به عوارض مصرف این دارو، مشت مشت استامینوفن می خورند، به طوریکه وزارت بهداشت مصرف استامینوفن کدئین ایرانی ها را سالانه «یک میلیارد و ۹۸ میلیون قرص» اعلام کرده است. و البته اگر میزان مصرف استامینوفن ساده هم به این آمار اضافه شود، آمار مصرفمان میلیاردی تر می شود.

● اعتیاد خاموش
میزان مصرف نوع کدئین دار استامینوفن از آن روی مورد توجه متخصصان قرار دارد که «اعتیاد» به مسکن از عوارض بسیار جدی مصرف این نوع از دارو هاست. داروهای مسکن معمولی، داروهای خواب آور (گروه بنزودیازپین ها مثل دیازپام، لورازپام و...) و همچنین مسکن هایی که در ترکیب آنها مواد مخدر وجود دارد مانند استامینوفن کدئین و اکسپکتورانت کدئین از جمله داروهایی هستند که درصورت مصرف خودسرانه و طولانی مدت منجر به اعتیاد افراد می شوند. هرچند مصرف داروهای ضد درد که جنبه مخدر دارند گاهی ناگزیر است، اما این مصرف باید با تجویز پزشک و تحت نظر باشد. دوز مصرف و زمان استفاده ای که ممکن است منجر به اعتیاد به مسکن شود با توجه به نوع دارو متفاوت است، اما به طور کلی استفاده از این داروها در زمانی بیش از ۲ ماه و البته تحت نظر پزشک توصیه نمی شود.
داروهای مسکن و خواب آور باعث تغییرات رفتاری یا روانی همچون سرخوشی مختصر، پرخاشگری، اختلالات درکی، اختلال قضاوت، گیجی، رخوت، خواب آلودگی، شل شدن عضلات، به هم خوردن تعادل و اختلال عملکرد شغلی و اجتماعی می شوند. همچنین مصرف طولانی داروهای مسکن و خواب آور عوارضی شامل افسردگی، سردرد، ناراحتی گوارشی، آسیب کبدی و اختلال حافظه در پی دارد. اما علاوه بر عوارض مصرف، ترک این داروها نیز عوارضی به دنبال دارد. ترک داروهای مسکن و خواب آور دارای علائمی است که این علائم معمولا روز بعد از قطع دارو شروع می شود. علائم ترک این داروها شامل افسردگی، اضطراب، بی قراری، اختلال خواب، بی اشتهایی، تهوع، کاهش فشارخون، افزایش درجه حرارت بدن، تشنج و حتی اغما و مرگ است. شدت و نوع این علائم بسته به نوع دارو متفاوت است. افرادی که به استفاده از داروهای کدئین دار معتاد باشند درصورت ترک دارو دچار بدن درد، خمیازه، آبریزش از بینی و اسهال می شوند.

● نشانه ای از خوددرمانی
آمار بالای مصرف قرص استامینوفن در کشور را می توان نشانه ای از خود درمانی دانست. این درحالی است که مصرف بالای چنین داروهایی به منظور کاهش درد، با مخفی کردن علائم بیماری و درد باعث طولانی شدن درمان و یا در برخی اوقات باعث درمان اشتباه می شود. همچنین براساس تحقیقات به عمل آمده زنانی که به طور مداوم از داروی مسکن استامینوفن، بروفن و از این قبیل استفاده می کنند، دو برابر افراد معمولی در خطر ابتلا به فشار خون بالا هستند. اما مهم ترین و جدی ترین عارضه ای که مصرف بی رویه استامینوفن به همراه دارد، آسیب کبدی است. به گونه ای که به گفته دکتر شادنیا متخصص سم شناسی، حتی در کشور های غربی که مصرف الکل رواج زیادی دارد، شایع ترین دلیل پیوند کبد مصرف استامینوفن است. آسیب ریوی و ابتلا به آسم از دیگر عوارض مصرف استامینوفن است. مصرف میزان بالای استامینوفن، میزان آنتی اکسیدان «گلوتاتیون» را در بافت شش ها کاهش می دهد که این امر موجب آسیب ریه و بروز بیماری های تنفسی از جمله آسم می شود. این عوارض درحالی است که در کشور ما به طور معمول مردم این دارو را بی خطر می دانند و بی حساب و کتاب از استامینوفن ساده و کدئین استفاده می کنند.