در اینجا به بعضی از ویژگیهایی که در غالب کودکان تیزهوش در سنین قبل از مدرسه قابل مشاهده است و میتواند برای پدران و مادران تا حدودی ملاک ارزیابی قرار بگیرد اشاره میشود:
۱) استفاده از خزانه لغات وسیع وبه کارگیری صحیح کلمات در سنین کودکی.
۲) مهارت زبان و به کاربردن حملات کامل و توانایی ساختن و گفتن داستان در سنین کم.
۳) علاقه در مشاهده دقیق و کنجکاوانه و به خاطر سپردن مشاهدات، اطلاعات و موضوعات مورد مشاهده.
۴) علاقمندی به کتاب، مجلات مختلف و ...
۵) توجه به ساعتها وتقویمها در سنین کم.
۶) توانایی تمرکز فکری روی موضوع خاصی به مدت طولانیتر از دیگر همسالان خود.
۷) علاقه و توانایی و مهارت فوقالعاده در نقاشی، موسیقی و دیگر کارهای هنری.
۸) توجه و کشف رابطه علت و معلولی در سنین کودکی.
۹) رشد توانایی خواندن در سنین کودکی (قبل از مدرسه).
۱۰) توسعه و علایق متنوع.
البته تذکر این نکته لازم است که تست هوش در صورت استفاده صحیح میتواند به تنهایی یک وسیله تشخیص مؤثر و مفید باشد.
▪ کودک تیزهوش و خانواده
چگونگی رابطه با پدر و مادر در خانواده با کودک بسیار مهم است؛ به ویژه زمانی که کودک خانواده با دیگر کودکان همسن از بعضی نظرها متفاوت و به اصطلاح استثنایی باشد. کودک استثنایی به رابطه استثنایی با خانــــواده خود نیاز دارد. پدر و مادر کودک استثنایی نیـــز بازخوردها، نگرشها و نیــــازهای استثنایی در رابطه با کودک خود خواهند داشت. رابطه کودک و پدر و مادر بسیار حساس است به نحوی که اگر امری در کودک اثر بگذارد، در پدر و مادر کودک نیز تاثیر میگذارد و بالعکس. چگــــونگی رفتار تربیتی پدر ومادر نسبت به کودک خود، به طور معمول بر مبنای تصویری است که از شیــــوه تربیتی کودکان عادی دارند. زمانی که کودک به گونهای نیست که در چهارچوب روشهای تربیتی معمول باشد (کودک استثنایی) پدر ومادر نیاز به راهنمایی و کمک دارند تا روش تربیتی خود را «آنچه که درباره یک کودک عادی میدانند» به موقعیـــت خاص کودک خود (آنچه که هست) تطبیق دهنــــد. البته زمانی که پدر و مادر خـــود از بهره هوشی نسبتاً بالایی برخوردار بـــاشند، این انطباق چنــــدان مشکل نخـــواهد بود. در واقـــع اگر ایـــن گونــه پدران و مادران صاحب فــــرزند عقب مـــاندهای بـــاشند، مشکلات زیادی در برنامهها و روشهای تربیتی خواهند داشت.
البته همان گونه که جامعه مسئولیت طرح برنامههای آموزشی و ایجاد مؤسسات و تسهیلات ویژه برای کودکان معلول و عقبمانده را برعهده دارد، همچنان باید برای کودکان تیزهوش، امکانات و برنامههای آموزش و پرورش مطلوب را عهدهدار شود.
▪ روشها و برنامههای ویژه
کودکان تیزهوش و سرآمد، به طور کاملاً مشخص نیاز به برنامه های آموزشی متفاوت از برنامههای معمولی مدارس دارند.
بنابراین باید به تناسب و فراخور توان ذهنی و استعدادهای کودکان تیزهوش، اصلاحات و تغییراتی در روشها و محتوای برنامههای آموزشی ایجاد شود، به نحوی که سبب شکوفایی و پرورش استعدادهای این کودکان بشود. همانگونه که ضروری است چنین تغییراتی برای دانشآموزان عقبمانده ذهنی و دیگر گروههای ویژه انجام گیرد.
با اذعان بدین حقیقت و برای تحقق این چنین هدفهای آموزشی، همواره در جوامع مختلف با توجه به امکانات و تسهیلات آموزشی، روشها و متدهای خاصی اتخاذ و تجربه شده است.
در گذشته برخی از علمـــای دوراندیش تعلیـــم و تربیـــت، گامهای مهمی در آموزش کودکان تیزهوش برداشتهاند. مثلاً جهشهای تحصیلی را برای دانش آموزان باهوش و سرآمد مجاز میدانستند و به آنها این فرصت را میدادند که در یک سال، دو کلاس تحصیلی را پشت سر بگذرانند و یا در هر دو سال، سه کلاس از برنامههای عادی مدارس را طی کنند. ایجاد کلاس های مخصوص دانشآموزان تیزهوش، فشرده و یا غنی کردن محتوای برنامههای آموزشی، ایجاد برنامههای فوقالعاده و طرح و ایجاد شیوههای جدید در آموزش ازجمله فعالیتهایی است که به طور جداگانه و یا همزمان در جهت آموزش و پرورش کودکان تیزهوش تجربه شده است.