مخالفت با ادبیات عامهپسند، دیکتاتوری است/قرائتی میگفت رمان نخوانید





بلقیس سلیمانی با تأکید بر لزوم احترام به تنوع سلیقهها در جامعه، گفت: اگر جلوی ادبیات عامه پسند را بگیریم، نوعی دیکتاتوری ادبی ایجاد کردهایم.
به گزارش خبرنگار ادبیات و نشر خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، این داستاننویس در نشست «ادبیات عامه پسند: تهدید یا فرصت» که روز یکشنبه، 15 اردیبهشتماه، در سرای اهل قلم نمایشگاه کتاب و از سوی بنیاد ادبیات داستانی ایرانیان برگزار شد، گفت: ادبیات داستانی عامهپسند در ایران همیشه جایگاه ویژهای داشته است.
او افزود: بعضی این ادبیات را با عناوینی مثل ادبیات پست، غیرحرفهیی، غیر روشنفکری و عناوین اینچنینی نامگذاری میکنند و در مقابل آن ادبیات جدی را قرار میدهند. دربارهی اینکه ادبیات عامهپسند مجالی به ادبیات جدی میدهد یا خیر، دو نظر وجود دارد؛ عدهای میگویند باید جلوی ادبیات عامهپسند را گرفت و بعضی معتقدند هر کدام از این ادبیاتها جای خود را دارند.
سلیمانی همچنین عنوان کرد: بعضی معتقدند ادبیات عامهپسند مثل علف هرز است و باید آن را وجین کرد، اما عدهای دیگر که من با آنها موافقم، میگویند ادبیات عامهپسند به دلایلی جایگاه ویژهی خود را دارد؛ از جمله اینکه باید تکثر جامعهی انسانی و تفاوت سلیقهها و سطوح آگاهیها را پذیرفت و اگر جلوی ادبیات عامهپسند را بگیریم، نوعی دیکتاتوری ادبی ایجاد کردهایم.
او افزود: بسیاری معتقدند ادبیات عامهپسند پلی است برای رسیدن به ادبیات جدی، مخصوصا در زمانهای که کتاب خواندن امر نادری شده، همین که کسی کتاب بخواند امر خوب و مبارکی است؛ اما عدهای معتقدند ادبیات عامهپسند ذوق مخاطب را به صورت دیگری شکل میدهد و تقاضایی برای ادبیات جدی باقی نمیگذارد.
سلیمانی همچنین گفت: عدهای میگویند ادبیات جدی هم باید واجد عنصر سرگرمکنندگی باشد. ادبیات عامهپسند راه درست را میرود و چون کسی آن را جدی نمیگیرد و به نقد نمیکشد، از نبود فنون ویژه هم رنج نمیبرد و هر روز سطحیتر میشود.
او اضافه کرد: ادبیات عامهپسند 10 نوع است؛ اما در ایران فقط نوع عاشقانهی آن جا افتاده است. در غرب هم ادبیات پلیسی بسیار پرطرفدار است. میگویند دلیل آن این است که ادبیات پلیسی و کارآگاهی ویژهی جامعهی عقلمدار است و از مدرنیته نشأت میگیرد.
سلیمانی سپس عنوان کرد: گرامشی میگوید ادبیات عامهپسند از این جهت مهم است که باید به آن نگاه جامعهشناسی داشت و دید که چرا از سوی زنان و دختران بیشتر مورد استقبال قرار میگیرد.
*ادبیات عامهپسند برگردان سریالهای تلویزیونی است
در بخش دیگری از این نشست، فیروز زنوزی جلالی گفت: به گمان من وجود ادبیات عامهپسند برای مخاطبانی که میخواهند مطالعه را شروع کنند، یک ضروت است. ادبیات عامهپسند خوب است، اما فقط به عنوان یک پایه. باید دید علت اینکه مخاطبان و نویسندههایی مدام در این نوع ادبیات درجا میزنند، چیست.
این نویسنده افزود: زنگ خطر در آنجاست که فردی رمانی را مینویسد که به چاپ هشتم میرسد، اما هنوز هیچچیز از اصول داستاننویسی نمیداند. وقتی اثری وارد جامعه میشود که نه شخصیت درستی دارد و نه موضوع اجتماعی یا موقعیتی را تجزیه و تحلیل میکند، ادبیات عامهپسند به پیکرهی ادبیات جدی ما لطمه میزند. جنبهی سرگرمی باید در همهی آثار ادبی وجود داشته باشد، اما نباید به صرف سرگرمکنندگی همه چیز در سطح بگذرد. اثری که فقط وسیلهی سرگرمی است، یک نوع مخدر خواهد بود.
زنوزی جلالی همچنین عنوان کرد: بیشتر رمانهای عامهپسند، برگردان سریالهای تلویزیونی هستند. بسیاری از مواقع خانمی رمانی شبیه سریالهای تلویزیونی مینویسد و بعد النگوها یا فرش زیر پایش را میفروشد و آن را چاپ میکند.
*کسانی مثل قرائتی به مردم میگویند رمان نخوانید
به گزارش ایسنا، در ادامهی این نشست، کامران پارسینژاد گفت: ما هنوز در کشورمان جایگاه ادبیات داستانی را تثبیت نکردهایم؛ وای به حال ادبیات عامهپسند. بسیاری از افراد تحصیلکرده هنوز فکر میکنند وسیلهی سرگرمی است. بعضی از علمای ما هم در تلویزیون این تفکر را رواج میدهند؛ مثلا آقای قرائتی در یک برنامه تلویزیونی میگفت، نکند رمان بخوانید، رمان شما را وارد دنیای تخیل میکند و بعد از زندگیتان بازمیمانید.
این نویسنده افزود: ادبیات عامهپسند در نوع خود ارزشمند است، چون بخشی از ادبیات داستانی به شمار میرود. این نوع از ادبیات حتا در مقاطعی به ملت ایران کمک کرده تا موقعیت خود را به دست بیاورند.