نمایش نتایج: از شماره 1 تا 5 , از مجموع 5

موضوع: پیدایش صفویان و تاثیر آن برشروانشاهیان

  1. #1
    کاربر ارشد Setayesh آواتار ها
    تاریخ عضویت
    ۹۰-۰۶-۲۶
    نوشته ها
    3,283
    سپاس ها
    15
    سپاس شده 42 در 41 پست

    پیدایش صفویان و تاثیر آن برشروانشاهیان

    بسم الله الرحمن الرحیم
    پیدایش صفویان و تاثیر آن برشروانشاهیان
    چكيده : مقاله حاضر مي كوشد تاثيرات سياسي ،ادبي ، ومعماري حكومت صفويه را بر دولت شروانشاهيان ومنطقه ارّان و شروان در قرن دهم هجري بررسي كند. ارّان و شروان ، همزمان با تشكيل دولت صفويه از نظر سياسي ، يك دولت نيمه مستقل بود و از نظر مذهبي نيز مردمان آن به آيين تسنن گرايش داشتند. فروپاشي دولت شروانشاهيان توسط صفويان سبب يكپارچگي سياسي اين مناطق با دولت صفويه شد. در نتيجه اين يكپارچگي سياسي وگرايش صفويان به مذهب تشيع مردم ارّان و شروان ، از آيين تسن به مذهب تشيع متمايل شدند. اين تحول سياسي ومذهبي طبعتا مسائل ادبي وفرهنگي ومعماري مردمان منطقه ارّان و شروان را تحت تاثير خود قرار داد. بارزترين تاثير ادبي اين امر ، گرايش شاعران اين مناطق به ادبيات مرثيه تركي بود كه در نتيجه آن محمد فضولي اولين مرثيه تركي را در رثاي امام حسين (ع) ، سالار شهيدان ، سرود. از نظرمعماري نيز مرمت ، ساخت وتزيين بناهاي مذهبي مانند امامزادهها وزيارتگاههاي آنها مورد توجه قرار گرفت.

  2. #2
    کاربر ارشد Setayesh آواتار ها
    تاریخ عضویت
    ۹۰-۰۶-۲۶
    نوشته ها
    3,283
    سپاس ها
    15
    سپاس شده 42 در 41 پست
    مقدمه : بعد از گذشت چندین قرن از ورود اسلام تا آمدن ترکان به ارّان و شروان ، دولت شروانشاهیان به عنوان یک دولت نیمه مستقل موجودیت خود را حفظ کرده بود .مهم ترین حادثه قرن دهم نسبت به شیعیان، تشکیل حکومت صفویه در ایران بود و برای اولین بار حاکمیتی شیعه مذهب آن هم با حکومت حقه جعفریه دوازده امامی- برخلاف انتظار امپراطوری عثمانی- قد علم کرد و به نحو چشمگیر در زمانی نسبتاً قلیل این حکومت شیعی،تبدیل به یک امپراطوری عظیمی گردید .[1]

    تشکیل دولت صفوی یکی از حوادث مهم تاریخ اسلام و ايران است . نتیجه مهم این حادثه به وجود آمدن یک مرکز جدید در عالم اسلامی است.[2] این امر دو نتیجه زیر را برای صفویه و تاثیر آن بر شروانشاهیان از لحاظ سیاسی ، مذهبی داشت :

    نتیجه اول :

    صفویان با متحد کردن مناطق پراكنده و نا هماهنگ در چارچوب یک حکومت مذهبی ، نفوذ خود را گسترش دادند و زیر پرچم تشيع– به عنوان یگانه مذهب رسمی کشور – پیکار بر ضد سنّی مذهبان منطقه های مجاور را با هدف توسعه مذهبي و سیاسی آغاز کردند .[3] و به خاطر ایجاد حس یکپارچگی در میان اتباعشان ، روي تشيّع تاكيد كردند . سوی دیگر قضیه امپراطوری عثمانی بود که واکنشش در قبال این امر چه می تواند باشد ؟ عثمانی ها ، همچون سلجوقیان ، خود را ملزم می دید از گسترش تشیّع در جهان اسلام ممانعت به عمل آورد و خطر آن را از میان ببرد . [4]

    ارّان و شروان از جمله مناطقی بود که دولت عثمانی هم زمان با دولت صفوی در پی یکسان سازی فرهنگی وسیاسی و مذهبی ( خصوصاً ) این منطقه بود و بنیان گذاران دولت صفوی بخصوص شاه اسماعیل بیشترین نقش را در واکنش به این سیاست آنها بر دولت شروانشاهیان داشت این تاثیرات از جنبه های مختلف ( تاثیر صفویان بر شروانشاهیان ) از لحاظ سیاسی ، مذهبی ، ادبی و فرهنگ و هنر ومعماری در ارّان و شروان نمود پیدا کرده است . البته شاهان دیگر صفوی خصوصاً شاه عباس و شاه تهماسب نيز تاثیرات زیادی از لحاظ سیاسی و مذهبی بر ارّان و شروان داشته اند .

  3. #3
    کاربر ارشد Setayesh آواتار ها
    تاریخ عضویت
    ۹۰-۰۶-۲۶
    نوشته ها
    3,283
    سپاس ها
    15
    سپاس شده 42 در 41 پست
    تاثیر سیاسی صفویه بر شروانشاهیان :

    با تشکیل دولت صفوی تحوّل مهمی در منطقه ارّان و شروان رخ داد زیرا سرزمینی که در طول هشت قرن حیات شروانشاهیان توانسته بود حیات بالنسبه مستقل خود را علیرغم برخی اعلام اطاعت ها و خراجگزاری ها حفظ کند به یکباره به عنوان اولین مقصد بنیانگذار سلسله صفوی مورد توجه قرار گرفت به طوری که شاه اسماعیل اول ، پس از حرکت از گیلان و عبوراز کر، سنگ بنای حکومت خود را در شمال کر نهاده ، سپس عازم تسخیر آذربایجان ( ارّان و شروان ) و مبارزه با آق قویونلو ها شد .[5]

    تحوّل سیاسی که در ساختار و تشکیلات سیاسی و اداری ارّان و شروان پس از تشكيل حكومت صفويه در اين مناطق روي داد این بود : از منطقه ارّان و شروان ، مناطق شیروان ، قراباغ و گنجه جزء بیگلر بیگیان گردید . بیگلر بیگیان یک مقام مهم سیاسی در امرای غیر دولت خانه بود كه ايشان را امرای سر حد می ناميدند . به عبارت بهترمناطق شيروان ، قراباغ وگنجه در سيستم اداري دولت صفوي داراي اهميت زيادي شدند .

    تحوّل سیاسی مهم دیگراین بود : از زمان صفویه ، نام ارّان کم کم در محافل دولتی ازمیان رفت و به جای آن به کرات عناوینی چون بلاد آذربایجان ، ممالک آذربایجان به چشم می خورد . بدین ترتیب نام قره باغ جانشین ارّان و شروان شد و نام ارّان و شروان ازکتابهای تاریخ و جغرافیا رخت بربست . [6

  4. #4
    کاربر ارشد Setayesh آواتار ها
    تاریخ عضویت
    ۹۰-۰۶-۲۶
    نوشته ها
    3,283
    سپاس ها
    15
    سپاس شده 42 در 41 پست
    تاثير فرهنگي و مذهبي صفويه بر ارّان و شروان :

    الف : مذهبي

    از لحاظ مذهبی رسمیت یافتن تشیّع درایران و تهاجمات پی در پی ترکان عثمانی به آذربایجان و ارّان باعث تقویت هرچه بیشتراحساسات شیعی دراین نواحی شد . [7] گرایش خاندان صفوی به شیعه اثنی عشری و تشکیل سپاه عقیدتی قزلباش وتبلیغ مذهب شیعه به سود صفویه و سرانجام تشکیل پادشاهی آنان در لوای تشیع موجب یگانگی باورهای ساکنان منطقه قفقاز با مردم آذربایجان و دیگراستانهای ایران گردید و به گونه ای كه چون گذشته های دور با وجود گویش های متفاوت ، یکسانی ایمانی و فرهنگی پدیدآورد .[8] همین امرسبب گردیده از این خطّه مسلمان نشین ، عالمان دینی بسیاری برخاسته و منشا خدمات علمی ، فرهنگی و سیاسی ارزشمندی درجهان اسلام وتشیّع شوند .

    دین باوری و غیرت دینی مردمان این سرزمین در قرون متمادی شهرت داشته است و در بین آنها علمای دینی ، مجتهدین و مراجع تقلید ازموقعیت و احترام خاصی در میان مردم برخوردار بوده اند .[9]

    به طور نمونه می توان به علمایی همچون ملا میرزا محمد شیروانی ، ملا محمد بن سلیمان فضولی ، حیدر علی شیروانی اشاره کرد

    ب : ادبي

    به لحاظ ادبی شاهد شکل گیری نوع جدیدی ازادبیات در ارّان و شروان به نام ادبیات مرثیه هستیم . بنیانگذار دولت صفوی ، شاه اسماعیل ( از اهرم شعر ) که خود مدح هایی را به زبان ترکی در وصف امیر مومنان( ع ) گفته بود در جهت تقویت و تبلیغ مذهب تشیّع در ارّان و شروان استفاده كرد . ادبیات مرثیه ترکی که در رثای سالار شهیدان و شهدای کربلاست . پیدایش این نوع ادبیات در ارّان به آغاز رواج تشیع باز می گردد و اولین نمونه های شعر و مرثیه آذری در قرن دهم سروده شد .

    محمد فضولی ، اولین ترکیب بند مرثیه را در رثای سالار شهیدان سروده است . [10] وي اهل ارّان و شروان بود . می توان چنین گرفت که شعرای منطقه ارّان و شروان تا قرن 19 را نمي توان بدون تاثير از مذهب شيعه در نظر گرفت به طوري كه سید عظیم شیروانی( 1877-1927م )در شعری چنین می گوید :

    ای دل غم مخور که پناه فقر اولی الحق ، علی المرتضی است

    برس به فریادم ، ای شاه خیبر که سیّد ، یک غلام روسیاه است

    پیدایش دولت صفوی از لحاظ زبان در گسترش زبان ترکی در ارّان و شروان بسیار موثر واقع شد و نمود آن در شعرهای شاعران ارّان و شروان در سرودن اشعار ترکی دیده می شود . با توجه به تبلیغات شدید مذهب تشیّع ، گرایشهای فرهنگی آنان بیشتر در تبلیغات مذهب دولتی خلاصه می شد و این امر دامنه دانش دینی را گسترش می داد . ترجمه کتابهای نویسندگان ایرانی توسط شاعران و نویسندگان این مناطق به ترکی آذربایجانی صورت گرفته است ، مثل ترجمه نشاطی از کتاب روضه الشهدا واعظ کاشفی .

    ج : معماري

    اهمیت دادن به زیارتگاها، امامزاده ها و مکانهای مقدس مذهبی مورد توجه صفویان قرار گرفت . مرمّت و ساخت دوباره و تزيين آنها و تغییر و تحوّل در ساخت بناهای مذهبی مثل مساجد و مدارس و تزیین آنها به شعائر مذهبی از جمله تاثیرات دولت صفوی از نظر معماری بر شروانشاهان می باشد . با در نظر گرفتن این مسایل واکنش جامعه ارّان و شروان به خصوص روحانیون سنّی ( هم اقشار بالا و هم پایین ) آذربایجان ( ارّان و شروان ) وافغانستان و دیگر جاها به مخالفت با صفویان بر خاستند و شورش های بزرگی در آنجا به راه افتاد . [11]

  5. #5
    کاربر ارشد Setayesh آواتار ها
    تاریخ عضویت
    ۹۰-۰۶-۲۶
    نوشته ها
    3,283
    سپاس ها
    15
    سپاس شده 42 در 41 پست
    نتيجه :

    فروپاشي دولت شروانشاهيان توسط دولت صفويان سبب يكپارچگي سياسي اين مناطق با دولت شيعه مذهب ايران (دولت صفوي) شد كه خود اين امر گرايش مردم منطقه ارّان و شروان به مذهب تشيع را تسريع نمود. در نتيجه شاعران وعالمان بزرگ شيعه مثل ملامحمد فضولي وميرزا محمد شيرواني از اين خطه برخاستند كه منشا خدمات علمي وفرهنگي در جهان اسلام وعالم تشيع شدند. در حال حاضر نيز كشور جمهوري آذربايجان يكي از كشورهاي شيعه مذهب به حساب مي آيد، واكثريت مردم آن داراي مذهب تشيع مي باشند واجراي مراسم هايي مربوط به مذهب تشيع مثل مراسم عاشورا وتاسوعا ورفتن به زيارت قبور فرزندان ائمه وبزرگداشت آنها از نتايج تاثيرات اين امر مي باشد.

    نویسنده: ميرصادق حسيني

    منابع :

    فارسي :

    1- آقاقدسي ، عباسقلي ، گلستان ارم ، انتشارات وزارت امور خارجه ، 1382

    2- رپيكايان ، اتار،كليما ، ايرژي ، بچكا ، تاريخ ادبيات ايران ، ترجمه كيخسرو كشاورزي ، انتشارات گوتنبرگ وجاويدان خرد ، 1370

    3- دورسون ، داود ، دين وسياست در دولت عثماني ، ترجمه منصوره حسيني - داود وفايي ، انتشارات موزه ومركز اسناد مجلس شوراي اسلامي ، 1371

    4- سومر ، فاروق ، نقش تركان آناطولي در تشكيل وتوسعه دولت صفوي ، ترجمه احسان اشراقي ، دكتر محمد تقي امامي ، نشر گستره ، چاپ اول ، 1371

    5- عقيقي ، بخشايشي ، مفاخر آذرزبايجان ، فقيهان ومفسران ، ج2، نشر آذربايجان ،تبريز، 1375

    6- لاكهارت ، لارنس ، انقراض سلسله صفويه وايام استيلاي افاغنه در ايران ، ترجمه مصطفي قلي عماد ، بي نا1343

    7- م ، ر، آرنوا ، دولت نادرشاه ، ترجمه حميد امين ، انتشارات شبگير ، دي 2536

    8- هاشميان ،جزوه علماي قفقاز ،انتشارات مركز تحقيقات وبرنامه ريزي راديو برون مرزي ، زمستان 1375

    مقالات :

    1- شريف نژاد ،جواد ، مقاله چشم انداز آينده قره باغ ،تجربيات گذشته ، تجربيات آينده ، نشريه آران تبريز ،20 شهريور 1386

    2- نيكبخت ،رحيم ، مقاله در آمدي بر ادبيات مرثيه تركي ، آيينه هويت ايراني آذربايجان واران ، 31 فروردين 1383،نشريه آران تبريز




    [1]- دکتر عقیقی بخشایشی ، مفاخر آذربایجان ، ج 2 ، نشر آذربایجان تبریز ، 1375، ص 711

    [2]- سومر ، فاروق ، نقش ترکان آناطولی در تشکیل و توسعه دولت صفوی ، ترجمه احسان اشراقی ، دکتر محمد تقی امامی ، نشر گستره ، چاپ اول ، ص 5

    [3]- ریپکایان ، اتا ر ، کلیما ، ایرژی ، بچکا ، تاریخ ادبیات ایران ، ترجمه کیخسرو کشاورزی ، انتشارات گوتنبرگ و جاویدان خرد ، ص 423

    [4]- دور سون ، داود ، دین و سیاست در دولت عثمانی ، ترجمه منصوره حسینی – داود وفایی ، انتشارات کتابخانه موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی ، 1381 ، ص 209

    [5]- آقا قدسی ، عباسقلی ، گلستان ارم ، انتشارات وزارت امور خارجه ، ص 4

    [6]- لاکهارت ، لارنس ، انقراض سلسله صفویه وایّام استیلای افاغنه درایران ، ترجمه مصطفی قلی عماد بی نا ، 1343 ، ص 5 و 6

    [7]- نیکبخت ، رحیم ، مقاله درآمدی برادبیات مرثیه ترکی : آیینه هویت ایرانی در آذربایجانو ارّان

    [8]- شریف نژاد ، جواد ، مقاله چشم انداز آینده قره باغ ، تجربیات گذشته ، تجربیات آینده ، موسسه فرهنگی آرانتبریز

    [9]- هاشمیان ، جزوه علمای قفقاز ، انتشارات مرکز تحقیقات و برنا مه ریزی رادیو برون مرزی ، زمستان 1375

    [10]- نیکبخت ، رحیم ، مقاله درآمدی بر ادبیات مرثیه ترکی : آیینه هویت ایرانی درآذربایجان و ارّان

    [11]- م . ر .آرنوا ، دولت نادر شاه ، ترجمه حمید امین ، انتشارات شبگیر ، دی 2536 ، ص 54

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

موضوعات مشابه

  1. پاسخ ها: 2
    آخرين نوشته: پنجشنبه ۱۹ خرداد ۹۰, ۰۱:۳۹
  2. آنتی ویروسی برای پیدا کردن ویروس های فلش
    توسط ارسطو در انجمن Security&Antivirus
    پاسخ ها: 0
    آخرين نوشته: شنبه ۲۷ تیر ۸۸, ۲۲:۱۷
  3. پیشنهاد چلسی جدید به داوید ویا
    توسط samanrossonero در انجمن بایگانی اخبار فوتبال ایران
    پاسخ ها: 0
    آخرين نوشته: سه شنبه ۰۷ آبان ۸۷, ۲۱:۵۹
  4. اگر می خواهید پیر نشوید
    توسط Unknown در انجمن بهداشت عمومي
    پاسخ ها: 0
    آخرين نوشته: شنبه ۱۳ مرداد ۸۶, ۱۱:۲۷
  5. پیشگیری از آسیب ناشی از دویدن
    توسط mojir shayan در انجمن بهداشت عمومي
    پاسخ ها: 0
    آخرين نوشته: یکشنبه ۰۷ مرداد ۸۶, ۱۱:۲۸

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •