بجز كلسترول كه بـراي افـراد بــالاي 40 سال خطري بالقوه بشمار ميرود، قاتل ديگري بنام لخته هاي خوني در كمين افـراد مـيباشد. لخته هاي خوني كـه باعث انسداد رگهـاي اصلي بدن مي گردنـد، مي تواند بسيار دردنـاك شده و در موارد منجر بـه مـرگ گـردنـد. در مـورد خـطـرات آنها آگاهي يافته و از خود محافظت نماييد.

ماهيت لخته هاي خوني بـطور عـادي وقتي قسمتي از بدن شما بريده مي شـود، خـون بـراي بـستـن زخـم لـخته شـده و جهت جلوگيري از بروز عفونت پوسته اي ايجاد ميگردد. با اين حال، در برخي از موارد خون منعقد شده در درون رگـها تـشكيـل شـده و شـرايطـي بـه نـام "تـشـكيـل عمـقي لخته خـون در عـروق" (VDT) را پديد مي آورد. نه تنها اين لخته هاي خوني مي توانند باعث محدوديت جريان خون در رگها شوند، بلكه ممكن است بـدرون وريدهاي حيـاتي تر مانند قلب، شــش ها و مغز نيز رخنه نمايند. اين حالت مي تواند خطرناك بوده و درمواردي منجر به مرگ گردد.

محل هاي تشكيل لخته هاي خوني متداولترين لخته هاي خوني در رگهاي عمقي و معمولا در پاها ايجاد شده و نيز مـمـكن اسـت رگهاي دستها و لگن خاصره را نيز مسدود نمايند. بندرت، و بخصوص در كودكانـي كه دچـار امراض كم آبي هسـتــند، لخته هاي خوني ميتوانند رگهاي كليه را نيز مسدود كنند.

علائم بيماري يـك لخته خوني ميتواند بطور جزئي و يا كلي باعث انسداد جريان خون در رگ شـود. در هر حـال در آن بخش التهاب ايجاد ميگردد. علائمي مانند تورم، قرمزي، افزايش تدريجي درد، احساس درد شديد هنـگام خـم نـمودن موضـع، گـرفـتـگي عضلاني در پاها، گرمي پوست در نزديكي لخته خون و رنگ پريدگي ميتوانند نشانه اين بيماري باشند.

گاهي اوقات لخته هاي خوني بدون علامت ظاهر مي شـوند. در واقـع بـيـش از نيمي از افراد مبتلا به اين بيماري دچار هيچ عوارضي نمي گردند.

عوامل بيماري فاكتورهاي زيادي از قبيـل عـدم فعاليت جسماني و عوامل ژنتيكي در ايجاد عارضه لخته هاي خوني دخيل هستند. متداول ترين عوامل و فاكتورها عبارتند از:

* عدم فعاليت جسماني بلندمدت، مانند نشستن در هواپيما يا خوابيدن طولاني در تخت خواب بدليل بيماري.
* عمل هاي جراحي، مخصوصا در استخوان و قلب.
* آسيبهاي بدني، مانند شكستگي پا و لگن
* چاقي مفرط
* حمله قلبي
* سرطان
* اختلالات ژنتيكي در رابطه با لختگي خون
* صدمات رگهاي خوني و ايجاد تغييرات غير طبيعي در فشار خون

چه افرادي در معرض خطر قرار دارند؟ چگـونـگي تشخيص و درمان لختهاي خوني و روش پيشگيري از آن...

افرادي كه در خطر ابتلا قرار دارند
همانگونه كه علائم بيماري نشان ميدهد، افرادي كه داراي سبك زندگي بي تـحرك بوده و يا اكـثـرا در حال سفر هستند، بيشتر در معرض ابتلا به اين بيماري قرار دارند. كساني كه بيش از حد چاق مي باشند و يـا سابقه بيماري قلبي يـا سرطان دارنـد نـيـز احـتمال مبتلا شدنشان زياد است.

صـرفه نظر از جنـسيت، تـقـريبا از هر 1000 نفر دو نفر به بيماري تشكيل لخته هاي حـاد خون در عروق دچار ميشوند. با اين حال احتمال ايجاد مجدد لـخته هاي خوني در مردان بيشتر از زنان است. يك مطالعه دانشگاهي نشان داد كه 20 درصد از مردانـي كه داراي لخته خوني بودند، در بخش ديگري از بدنشان نيز به اين عارضه مبتلا شـدنـد. احـتـمـال ايجاد لخته هاي خوني مكرر در مردان سه برابر مقدار آن در زنان است.

روشهاي تشخيص
چنانچه هر يـك از عـلائمي كه قبلا گفته شد را در خود مشاهده نموديد، حتما به پزشك مراجعه كنيد. براي تشخيص بيماري لخته هاي خوني ميتوان هر يك از تسهاي تصويري زير را مورد استفاده قرار داد.

ونـوگرافي: اين دقيقترين روش براي تشخيص لختگي حاد خود در عروق ميـباشد، امـا زانهايي هم دارد كه مي توان به خطر افزايش لخته هاي خوني اشاره نمود. يك رنگيــنه به داخل رگ تـزريـق شده و با مشخص نمودن بخشهاي مسدود شده تشخص را ميسر ميسازد.

مافوق صوت: مؤثرترين روش بعد از ونوگرافي است كه در آن با ارسال اموج صـوتـي به بدن و تشكيل تصاوير بر طبق طول موج اصوات بيماري تشخص داده ميشود.

اسكن MRI و CAT: تصوير برداري تشـديد مغناطيسي (MRI) - امواج راديوئي كه براي تصوير برداري از اندام استفاده ميشود-و اسكن CAT- عكس برداري توسط اشعه ايكـس از بخشهاي مختلف بدن - با اينكه كمتر مورد استفاده قرار مي گيرند، مي تـوانـند بـراي تشخيص اين بيماري بكار گرفته شوند.

روشهاي درمان
لخـته هـاي خـوني از طـريق مـصـرف دارو از بين نمي روند امـا داروهـاي ضـد انعقاد خون ( رقـيـق كنــنده هاي خوني ) مي تـوانند از گسـترش و بزرگ شدن لخته ها و از بـوجـود آمدن آنها در بخشهاي ديگر بدن جلوگيري بعمل آورند؛ بدن خودش آنها را از بين خـواهـد برد. يكي از عوارض جانبي اين داروها اين است كه از زخـم مـقـدار بـيـشتري خون خارج و مدت زمان التيام آن طولاني تر خواهد شد.

ممكن است از بـين رفتن لخته هاي خوني چندين هفته بطول بكشد. عضو آسيب ديده بايد بطرف بالا نگه داشته شده و بطور مداوم حركت داده شود، و در صورت وجود درد، در مجاورت گرما قرار بگيريد. پزشك ممكن است براي تقليل درد در ناحيه قوزك پا جورابهاي مخصوص تجويز نمايد.

اگر لخته خوني بزرگ و دنباله دار بـاشـد، پـزشك ممكن است يك نوع داروي قوي برطرف كنـنـده لـخته خوني توصيه نمايد. اين داروها ممكن است خطر خونريزي بـيـش از حـد را افزايش دهند و به همين خاطر در موارد خيلي حاد از آنها استفاده مي شود.

ميزان خطرناكي
احتمال اينكه لخته هاي خوني بخصوص زماني كه پايين زانو قرار دارند، يـك تحديد جدي براي زندگي محسوب گردد، تقريبا صفر است. اما اگر بالاي زانو باشند، ميتوانند از جاي خـود حـركت كـرده و يـكـي از رگـهـاي اصـلي قلب، ششها يا مغز را مسدود كنند. به اين حـالت "آمبلي" گـفـته شــده و ممكن است باعث سكته و يا حملات قلبي گردد. معمولا بدترين عوارض لخته خوني، ايجاد صدمات بافتي ميباشد.

روش پيشگيري
بهترين راه پيشگيري از انسداد رگها و ايجاد لخته هاي خوني، داشتن يك سـبك زندگي سالم و فعال است. اگر مجبوريد مرتبا به مسافرت برويد و يا شغل شما بــگونه است كه بايد مدتهاي طـولاني روي صنـدلـي بنشينيد، پاهايتـان را حـركت داده، مـحـل خـود را در صندلي عوض كرده و براي جلوگيري از ايجاد لخته هـاي خـوني مـرتـب از سـر جـاي خود بلند شويد. همچنين وزن خود را متعادل نگهداشته، لباسهاي گشاد پوشيده و به مقدار زياد آب بنوشيد.



از سيستم گردش خون خود محافظت كنيد

خـون بــه عضلاتتان مواد غذايي رسانده، اكسيژن بدنتان را تامين نموده و شـمـا را گـرم نـگه مي دارد. يك لخـته خوني اين سيستم منظم را مختـل كـرده و شـمـا را در مـعـرض صدمات جدي قرار مي دهد. با رعايت اندكي از مسائل پيشگيرانه، مي توانيد سلامتي خود را از اين خطر درو كنيد.