نمایش نتایج: از شماره 1 تا 5 , از مجموع 5

موضوع: اقدامات عمراني شاهان صفوي در عتبات عاليات

  1. #1
    کاربر ارشد Setayesh آواتار ها
    تاریخ عضویت
    ۹۰-۰۶-۲۶
    نوشته ها
    3,283
    سپاس ها
    15
    سپاس شده 42 در 41 پست

    اقدامات عمراني شاهان صفوي در عتبات عاليات

    اقدامات عمراني شاهان صفوي در عتبات عاليات

    مريم کاظمي دليگاني*

    اماکن مقدس شيعيان در عراق عرب، همواره در طول تاريخ، مورد علاقه و توجه مسلمانان، به ويژه شيعيان بوده است؛ به اين سبب، اکثر دولت مردان و سران حکومتي با توجه خاصشان به اين اماکن، آباداني و تکريم جايگاه و قبور ائمه(ع) را در برنامه سياسي و مذهبي خويش قرار ميدادند.
    پس از تشکيل دولت صفوي و رسميت يافتن مذهب تشيع از سوي آنان، همچنين به جهت اهداف مذهبي، فرهنگي و سياسي صفويان در ايران و عراق عرب؛ عتبات عاليات رشد و توسعه چشمگيري يافت و اقدامات عمراني در شهرهاي مقدس سامراء، کاظمين، کربلا و نجف به اوج خود رسيد.
    اين مقاله، به اقدامات عمراني و ساختن بناها از سوي دولت صفوي در عتبات ميپردازد.



  2. #2
    کاربر ارشد Setayesh آواتار ها
    تاریخ عضویت
    ۹۰-۰۶-۲۶
    نوشته ها
    3,283
    سپاس ها
    15
    سپاس شده 42 در 41 پست
    عتبات در عصر نخستين شاهان صفوي

    شاه اسماعيل اول، بنيانگذار سلسله صفوي، در سال 907ق/1502م. به تأسيس سلسلهاي موفق گرديد که با گذشت هفت سال (914ق/1508م) دامنه فتوح آن، به بيشتر نواحي عراق عرب گسترش يافت، و اين امر، خصومت ميان دو دولت صفوي و عثماني را سرعت و شدت بخشيد.

    دولت صفوي از آغاز تأسيس، با رسمي نمودن تشيع در ايران، آن را پشتوانهاي براي حمايت از خود قرار داد و با روشهاي مختلف توسل و تمسک مذهبي کوشيد خود را بيش از پيش مطرح و قلوب شيعيان را به صفويه جلب نمايد. بنابراين، با مهم شمردن زيارت قبور ائمه اطهار(ع) در عراق عرب توسعه و آباداني اين اماکن مقدس شيعي، در رأس برنامههاي مذهبي، فرهنگي و سياسي، اجتماعي دولت صفوي قرار گرفت. در آن زمان، آتش جنگ با دولت قدرتمند عثماني شعلهور شده بود و وجود عتبات ميتوانست کمک بزرگي براي شاهان صفوي باشد؛ «زيرا از شهرهاي مقدس، امواجي به حرکت در ميآمد که جاذبههاي قوي داشت، امواجي که حرکتشان مخالف سلطان ]عثماني[ و در نتيجه موافق شاه بود».[1]

    هنگامي که شاه اسماعيل اول، در سال 914ق/1508م. قدم به خاک عراق نهاد، ابتدا به زيارت مرقد مطهر امام حسين(ع) و شهداي کربلا و سپس به سوي نجف رفت و علاقه و شيفتگي خود را به ائمه اطهار(ع) آشکارا ابراز نمود و از سوي ديگر، بر انتسابش به امام موسي کاظم(ع) تأکيد کرد. همزمان با ورود شاه اسماعيل به عراق، اقدامات عمراني و تلاش براي بازسازي و توسعه عتبات آغاز شد. او «جهت هر يک از آن شش عتبه کعبه مرتبه نقاره و راتبه مقرر ساخت و فرمود که نجاران هنرمند و مهندسان خاتمبند از اطراف ممالک محروسه در بغداد جمع آمده، شش صندوق منقش به نقوش اسلامي و ختائي در غايت تکلف و زيبايي ترتيب دهند و صناديق قديم را از آن مرقد عطرپاش برداشته صندوقهاي مجدد را به جايش نهند.»[2] ساخت اين صندوقها که هر کدام شاهکاري هنري به شمار ميآيد تا سال 932ق/1526م. به طول انجاميد. ظاهراً، هر يک از آنها به وسيله هنرمنداني جداگانه ساخته شدهاند، زيرا صندوقي که روي آرامگاه امام جواد(ع)، در کاظمين، قرار دارد از نظر فن خاتمسازي و منبتکاري، جزء زيباترين و برترين آنهاست. اين صندوق که در سال 926ق/1520م. ساخته شد. «به قدري ريز و پرکار است که شاهکار آن با چشم غيرمجهز ديده نميشود...».[3] در آستانه هر يک از ائمه(ع)، نقارهخانههايي ساختند که در آنها همچون دربار سلاطين، هر روز صبح و عصر به انجام مراسم ميپرداختند. همچنين براي آباداني شهر نجف و حتي رساندن آب به حرم مطهر اميرالمؤمنين(ع) تلاش بسيار گرديد.[4] «آستانه کاظمين(ع) که بر اثر طغيان رودخانه دجله، و غفلتهاي زمان گذشته و قرار داشتن در کانون منازعات فرقهاي، ويران شده بود، مورد توجه خاص شاه اسماعيل قرار گرفت و از بنياد خراب گرديد و عمارت از پيش طراحي شده و زيبايي از نو بر آن ساخته شد».[5] اين بازسازي جديد، تمامي حرم را در بر ميگرفت. همچنين صحن توسعه يافت و با مرمر، سنگ فرش گرديد. صندوقهاي چوبي قديمي را برداشته و جاي آن، صندوقهاي خاتمکاري زيبا قرار گرفت. حرم با بناي دو گلدسته و بهترين کاشيها تزيين شد. کاروانسراي درون صحن با انتقال به بيرون، در پشت آن ساخته شد. حرم را با فرشها و چلچراغها زيبا نمودند و براي آن خادم و موذن و نگهبان تعيين گرديد. بر کتيبهاي در قسمت بيروني ديوار رواق شرقي، روبهروي صحن مطهر چنين نوشته شد: «امر کرد به ايجاد اين بناي شريف،
    سلطان سلاطين جهان، سايه خدا بر سر خلق عالم، ياريگر دين جدش احمد(ص)، پرچمدار راه محمد(ص) ابوالمظفر، شاه اسماعيل، پسر شاه حيدر، پسر جنيد صفوي موسوي، خداوند سلطنتش را براي برپائي پرچم دين پاينده دارد و حجت و دليلش را براي هدم و نابودي گمراهان تأييد نمايد. اين نوشته در ششم ربيعالثاني سال 926 تحرير شد».[6]

    درباره شاه اسماعيل اول، پس از زيارت حرم عسکريين(ع) در سامرا نقل است: «... به آن آستان عرش نشان، قاليهاي رنگين و فرشهاي الوان انداخته به فراشي و خدمت آن مکان تفاخر مينمودند...».[7] تنها يک دهه پس از مرگ او در سال 930ق/1526م. با جدايي عراق عرب از حکومت صفوي، آن اماکن تحت سلطه عثماني قرار گرفت، اما با وجود تمام موانعي که آن دولت ايجاد کرده بود در هر فرصت ممکن، اقدامات عمراني در عتبات ادامه مييافت. شاه طهماسب اول (930ـ996ق/1524ـ1588م.)، فرزند و جانشين شاه اسماعيل اول، پادشاهي متدين و متعصب در امور مذهبي بود که در گسترش آن، سعي بسيار مينمود، و با تأثير فراوان عتبات عاليات، بر تاييد مذهب تشيع و حکومت تازه تاسيس صفوي، در آباداني آن کوشيد. به فرمان او، تعميرات گستردهاي در حرم امام حسين(ع) و حضرت ابوالفضل(ع) در کربلا آغاز شد و صحن شمالي حرم امام در اين زمان، بنا گرديد. اصلاحات شاه طهماسب «مناره العبد» يا «مناره غلام» بود که از زيباترين آثار هنر و معماري در اماکن مقدس عراق به شمار ميآيد.

    سابقه بناي «مناره غلام» يا «مناره العبد» به حدود دو قرن قبل از حکومت صفوي باز ميگردد، که آن، خود واقعهاي شبيه به معجزه و شايسته توجه است. خواجه مرجان که از سوي سلطان اويس جلاير (757ـ766ق/1356ـ1365م) بر بغداد حکومت مينمود، در هنگام غيبت او در عراق و حضورش در تبريز، از اطاعتش سرپيچي کرد و در سال 767ق/1366م. ادعاي استقلال نمود. سلطان اويس بلافاصله به عراق عرب لشکر کشيد و خواجه که توانايي مقاومت در برابر سپاه جلايري را نداشت و با خيانت و فرار اطرافيان، تنها ماند به کربلا و آستان مطهر امام حسين(ع) پناهنده شد. او در آنجا گلدستهاي ساخت که به «مناره العبد يا «مرجان» معروف است. سلطان اويس که از اين اقدام خير خواهانه او آگاهي يافت، گناهش را بخشيد و حتي پس از مدتي، بار ديگر او را به پاس احترام به امام حسين(ع) و خدمتهايي که به آن حرم مطهر نموده بود بر ولايت عراق گماشت. در اين مدت، خواجه مرجان «عمارات عاليه را که پيشتر بنا نهاده و ناتمام مانده بود، به اتمام رسانيد و از نو بناهاي رفيع ساخت.[8]

    «مناره العبد» يا «مناره مرجان» با ارتفاع چهل متر در طرف شمالشرقي صحن مطهر قرار داشت، و بلندترين و باشکوهترين مناره در تمام اعتاب مقدس عراق به شمار ميآمد که پس از دو قرن، در سال 982ق/1110م. به دستور شاه طهماسب صفوي، بار ديگر تعمير و تزيين گرديد.[9] همچنين شاه طهماسب در جهت بهبود شرايط اقتصادي شيعيان کربلا و آسايش حال زائران، دستور حفر نهري را از رودخانه فرات به سوي شهر کربلا داد که به «طهماسيه» معروف شد.[10] اقدامات عمراني او آستانه حضرت ابوالفضل(ع) را نيز شامل شد، که آن با زيباترين و نفيسترين کاشيها و فرشهاي ايراني تزيين گرديد.[11]

  3. #3
    کاربر ارشد Setayesh آواتار ها
    تاریخ عضویت
    ۹۰-۰۶-۲۶
    نوشته ها
    3,283
    سپاس ها
    15
    سپاس شده 42 در 41 پست
    عتبات در عصر شاه عباس اول

    از هنگام ورود شاه اسماعيل اول به سرزمين عراق، تا زماني که شاه عباس اول (996ـ1038ق/1588ـ1629م) موفق به ورود پيروزمندانهاش به آنجا گرديد، حدود يک قرن گذشت. عباس اول، سال 1032ق/1623م. در اوج قدرت سياسي و نظامي قرار داشت، و با موفقيت، سپاه عثماني را در تمام جبههها شکست داد و آنان را عقب راند؛ ديگر دليلي وجود نداشت که او سيادت حکومت سني مذهب عثماني را بر اعتاب مقدس شيعيان بپذيرد، شاه که هميشه خود را «کلب آستان علي» ميناميد، با توجه به مشکلات دولت عثماني و فترت حاصل از عدم وجود حکومتي مقتدر در عراق عرب، به قصد زيارت آستان اميرالمؤمنين(ع) در سال 1032هـ . به سمت عراق حرکت نمود و موفق به فتح آن گرديد.[12]

    در نظر شاهان صفوي و در رأس همه آنان، شاه عباس اول، سرزمين عراق عرب حکم سنگر ايران و پل ارتباطي شرق به غرب و محل اتصال مسلمانان اين کشور به سرزمين حجاز به شمار ميآمد. از سوي ديگر، عراق و عتبات عاليات، آرامگاه ائمه اطهار(ع) بود که به سان کعبهاي ديگر، آمال همه شيعيان جهان و عاملي مهم در گسترش مذهب و فرهنگ تشيع، قلمداد ميگرديد و همانند پشتيباني محکم، براي شاه بزرگ صفوي محسوب ميشد و اين دولت از آغاز تاسيس، به آن توجه خاصي داشت. شاه عباس، فقط هنگام ضعف و ناتوانياش پذيرفت تا آن مناطق را به دشمن کينهتوز خود واگذار سازد و موقتاً او را آرام نمايد، اما سرانجام در آخرين سالهاي حکومت، موفق به باز پسگيري آن شد. زماني که شاه عباس، مظفرانه قدم به خاک عراق نهاد، مشاهد مشرفه در عراق با توسعه و آباداني فزايندهاي مواجه گرديد.[13]

    در اين زمان، حرم مقدس حضرت علي(ع) در نجف اشرف در جايگاه اوّل قرار داشت. در واقع، بناي اصلي نجف، در اين دوران گذاشته شد.[14] شيخ بهايي، وظيفه طراحي و نظارت بر بناي اين آستانه مطهر را بر عهده يافت، او طرح بسيار جامع و باشکوهي را ايجاد کرد. گنبد بسيار رفيعي براي حرم بنا شد و اطرافش را رواقي به عرض دوازده زراع که گرداگرد آن رواق، حجرات ساختند و درهاي بسيار نفيس از هنر خاتمکاري بر آنها نصب نمودند. قبه حرم با کاشيهاي زمرّدي منقّش آراسته شد و داخل آن با بهترين کاشيهاي اصفهان و سنگهاي مرمر، تزيين گرديد. در چوبي قديمي حرم را برداشتند و دري از نقره به جاي آن قرار دادند. وضوخانه، کاروانسرا، دارالشفاء و مطبخ نيز جهت اقامت و آسايش زائران دور و نزديک ساخته شد.[15]

    ناصرالدين شاه قاجار در سفرش به عتبات در سال 1287ق/1870م. در زيارت از حرم حضرت علي(ع) مينويسد: «فرشهاي ابريشمي قالي که صفوي، يعني شاه عباس انداخته است و رقم هم دارد (کلب علي عباس) مثل اين است که امروز از کارخانه در آمده است».[16]

    همچنين به دستور شاه عباس ضريحهاي فولادي با شکوهي ساخته شد که روي هر شش صندوق قديمي در سامراء، کاظمين، کربلا و نجف قرار گرفت، و در همه اين اماکن مقدس، در حد توان ساخت و سازهايي انجام داد. شاه دستور به تعمير کاشيکاري حرم امام حسين(ع) را نيز داد و ويراني و آسيبهاي حرم کاظمين را بر طرف نمود.[17]

  4. #4
    کاربر ارشد Setayesh آواتار ها
    تاریخ عضویت
    ۹۰-۰۶-۲۶
    نوشته ها
    3,283
    سپاس ها
    15
    سپاس شده 42 در 41 پست
    اقدامات عمراني در عتبات پس از شاه عباس

    با مرگ شاه عباس اول در سال 1038ق/1629م. نوادهاش شاه صفي جانشين او گرديد. او در نخستين سالهاي سلطنتش در برابر پيشروي سپاه عثماني، مجبور به لشکرکشي به سوي عراق عرب گرديد. شاه در اين سفر نظامي ـ مذهبي به بغداد در سال 1042ق/1623م. به زيارت عتبات مقدس ائمه اطهار مشرف شد، و به آباداني و هر چه با شکوهتر ساختن آن عتبات تاکيد نمود. او حرم کاظمين (ع) را ـ که در اثر طغيان رودخانه دجله درسال 1042هـ خراب شده بود ـ تعمير نمود.[18] همچنين در شهر سامراء و عتبه مقدس عسکريين(ع)، دستور به بازسازي و نظارت بر امور حرم را داد.[19] شاه صفي، حرم مطهر اميرالمؤمنين(ع) را که در جنگهاي مداوم و آتش توپخانه دشمن ويران شده بود از نو بنا کرد؛ «اندرون حرم محترم نيز بسيار تنگ و در هنگام زيارت و ازدحام زائران مرقد مطهر، بر زوار به غايت دشوار بود و سکنه نجف اشرف نيز از بيآبي که آب شيرين از دو فرسخ راه ميبايست آورد، تعب و تشويش بسيار ميکشيدند و مردم عاجز فرومايه را هر روز مبلغي بقيمت آب ميبايست داد. در اين وقت راي صواب نماي اشرف بدان متعلق گرديد...».[20]

    به دستور او، اقدامات عمراني در عتبه حضرت علي(ع) آغاز شد و ميرزا تقي خان مازندراني، اعتمادالدوله شاه، مامور رفع مشکل کم آبي اين شهر شيعه نشين گرديد. مسئله کم آبي شهر نجف و کوشش براي آبرساني به اين عتبه مقدس و رفع اين مشكل براي زائران، ساکنان و مجاوران حرم مطهر آن حضرت، مسئله تازهاي نبود. پيش از شاه صفي بزرگان ديگر سلسله صفوي؛ يعني شاه اسماعيل و عباس اول در اين زمينه تلاش نمودند، اما اقدامات آنان، موقتي و کوتاه مدت بود. شاه اسماعيل اول پس از زيارت آستانه اميرالمؤمنين(ع) در سال 914ق/1508م. دستور داد تا نهر آبي را از رودخانه فرات به نجف حفر کنند و به اين جهت، قاضي جهان از معماران و مهندسان بزرگ آن زمان را براي اين امر مهم، مامور ساخت. قاضي جهان موفق شد تا آب را از رودخانه فرات به چهار فرسخي نجف برساند که «مبلغ دو هزار تومان خرج آن نهر کثيرالفائده شده و محصولات کلي از آن به هم رسيد.»[21] ظاهراً اين نهر پس از اسماعيل و در دوران تسلط حکومت عثماني تخريب گرديد، زيرا شاه عباس پس از زيارت نجف در سال 1032ق/1623م. دستور داد تا نهر آبي را که شاه اسماعيل اول بنا کرده بود دوباره تعمير و اصلاح نمايند؛ ولي چون امکان آبرساني از نهر به نجف ممکن نشد، ناچار از جاي ديگري قنات حفر نمودند و آب شيرين را تا حرم جاري ساختند. «[شاه عباس] در اين عمل همه لشکر را وادار کرده بود که همه کار ميکردند».[22]

    اکنون نوبت شاه صفي بود که با توجه به نياز شهر نجف و شيعيانش، تلاش نمايد. او دستور داد تا نهر عميقي را از حدود حله به سوي کوفه و تا درياي نجف وصل نمايند، و به وسيله دولاب، آب را بر زمين جاري کنند و آن را به آستان مطهر برسانند. شاه صفي و اعتمادالدوله و ميرزا تقي مازندراني، سرانجام موفق شدند تا سال 1042ق/1623م. و در عرض شش ماه، آب را از شط فرات به نجف اشرف برسانند.[23]

    با وجود اين شاه نتوانست عراق عرب و به تبع آن، اماکن مقدس را در برابر پيشروي سپاه عثماني حفظ نمايد و با انعقاد «عهدنامه زهاب» يا «قصرشيرين» در سال 1048ق/1638م. عراق عرب، به دولت سني مذهب عثماني واگذار گرديد و شهرهاي مقدسش نيز به مناطق تحت تسلط آن امپراطوري در آمد. هر چند اين امر اقدامات عمراني شاهان صفوي در عتبات را متوقف نکرد، اما با توجه به کاهش اهميت عتبات در روابط سياسي دو دولت صفوي و عثماني و سيطره دولت بيگانه بر آن و از سوي ديگر ضعف و سستي شاهان اين سلسله و توجهشان به عياشي و حرمسراها، از توسعه و زيباسازي عتبات کاسته شد.

    فقط يک مورد قابل ذکر در اواخر عصر صفوي وجود دارد و آن واقعه آتشسوزي در عتبه مطهر عسکريين(ع) در سال 1106ق/1694م. است که باعث ويراني اين مکان مقدس گرديد. هنگامي که سلطان حسين (1077ـ1135ق/1666ـ1722م) آخرين پادشاه ضعيف صفوي، از اين خبر آگاه شد، تعدادي از علما را براي نوحهخواني به سامراء فرستاد و براي بازسازي و تعمير اين آستانه از دولت عثماني اجازه گرفت. حرم و رواق را دوباره سنگ فرش کرد و ضريح و چهار صندوق براي حرم ساختند که دو صندوق، براي قبور دو امام دهم و يازدهم شيعيان، يعني امام علي النقي(ع) و امام حسن عسکري(ع) ـ و دو تاي ديگر براي قبر نرجس خاتون، مادر امام زمان(عج)، و حکيمه خاتون، دختر امام جواد(ع) بود و ضريحي از فولاد، روي صندوقها قرار گرفت و اين عتبه مطهره تا حد امکان بازسازي شد.[24]

  5. #5
    کاربر ارشد Setayesh آواتار ها
    تاریخ عضویت
    ۹۰-۰۶-۲۶
    نوشته ها
    3,283
    سپاس ها
    15
    سپاس شده 42 در 41 پست
    نتيجه

    از اين بررسي کوتاه بر ميآيد که نخستين شاهان سلسله صفوي، کوشش فراواني در راه بازسازي و توسعه عتبات انجام مينمودند. آباداني اماکن مقدسي که در آن اهداف مذهبي، اجتماعي و سياسي مهمي دنبال ميشد، زيرا عتبات و تأثير ناشي از آن نقش مهمي در گسترش مذهب و فرهنگ شيعه در سطح جهان اسلام داشت، و دولت صفوي را از آغاز تاسيس، در رقابتي تنگاتنگ با دولت سُني مذهب عثماني قرار ميداد؛ از سويي آنان در پي گسترش مذهب تشيع و از سوي ديگر خواستار مشروعيت بخشيدن به حکومت خود و نفوذ در منطقه عراق عرب بودند، و براي رسيدن به اهدافشان از هيچ کوششي فروگذاري نمينمودند. بازسازي و مرمت اماکن مقدس شيعيان در عراق، از سوي شاهان صفوي جنبه تبليغي فراواني داشت و هر چند از اعتقادات واقعي، تهي نبود، در زمره اين کوششها محسوب ميگرديد. دولت صفوي در تمام مدت حاکميتاش، نقش مهمي در اصلاح و بازسازي عتبات داشت، حتي در دوراني که منطقه عراق در تسلط آنان نبود. اين امر، سبب شد تا بناي اصلي و امروزي بيشتر اين اماکن مقدس در چهار شهر سامراء، کاظمين، کربلا و نجف در عصر صفوي ايجاد شود و پس از آن نيز اين فعاليتها ادامه يابد و از طريق اين اقدامات بود که معماري عراق عرب تحت تاثير سبک معماري ايراني قرار گرفت.
    پينوشتها:

    * کارشناس ارشد تاريخ.
    1 . استيون همزلي لانگريک، تاريخ سياسي و اجتماعي و اقتصادي عراق 1900ـ1500، ترجمه اسدالله توکلي و محمدرضا مصباحي، (مشهد، نشر آستان قدس رضوي، 1378) ص60.
    2 . غياثالدين بن همامالدين خواندمير، حبيب السير في اخبار افراد بشر، (تهران، نشر کتابفروشي خيام، 1333) ج 4، ص 496.
    3 . حسين عمادزاده، تاريخ جغرافيايي کربلاي معلي، (تهران، نشر مجله خرد، 1426) ص 118.
    4 . مجهول المؤلف، جهانگشاي خاقان (تاريخ شاه اسماعيل)، مقدمه الله دتا مضطر (اسلام آباد، نشر مرکز تحقيقات فارسي ايران و پاکستان، 1360) ص 292.
    5 . شيخ محمد حسن آل ياسين، تاريخ حرم کاظمين، ترجمه غلامرضا اکبري، (بيجا، نشر کنگره جهاني حضرت رضا(ع)، 1371) ص 62ـ63؛ دايرة المعارف تشيع، زير نظر احمد صدر حاج سيدجوادي، (تهران، بنياد خيريه و فرهنگي شط، 1369) ج 1، ص 108ـ109.
    6 . آل ياسين، پيشين، ص 65.
    7 . جهانگشاي خاقان، ص 289.
    8 . محمد بن خاوندشاه ميرخواند، روضه الصفا، (تهران، نشر علمي، 1373) ج 5، ص 575؛ و ر،ک: اسماعيل بن عمر ابن کثير، البدايه و النهايه، (الرياض، نشر مکتبه التعارف، 1996م) ج 14.
    9 . عبدالجواد کليددار، تاريخ کربلا و حائر حسين(عليهالسلام)، ترجمه محمد صدر هاشمي، (اصفهان، نشر کتابفروشي ثقفي، 1377) ص 178.
    10 . ژان اوتر، سفرنامه، ترجمه علي اقبال، (تهران، نشر جاويدان، 1366) ص 66.
    11 . محمدحسن مصطفي کليددار، مدينه الحسين او مختصر تاريخ کربلا، (بغداد، نشر النجاج، 1367) ج 1، ص 34؛ سلمان هادي آل طعمه، تراث کربلا، (بيروت، نشر موسسه الاعلمي للمطبوعات، 1403) ص 61.
    12 . اسکندربيک ترکمان، عالم آراي عباسي، تصحيح ايرج افشار، (تهران، چاپ گلشن، 1350) ج 3، ص 996ـ998.
    13 . سيد محمد دُراج نقيب سادات و مجتهد بزرگ کربلا، توليت آستانه امام حسين(ع) کليدهاي حرم مطهر را در دست داشت. او در زمان شاه عباس اول، مورد اعتماد او قرار گرفت. حمايت دراج از اهل سنت و نجات آنان از خشم شاه عباس، سبب محبوبيت و نفوذ معنوي او در ميان مسلمانان گرديد. اين مسئله در سالهاي پس از عهدنامه زهاب و تسلط دولت عثماني بر عراق، سبب خشم پادشاهان حاکم بر عراق گرديد و سرانجام در سال 1050ق/1640م. به فرمان حاکم وقت عثماني در عراق به شهادت رسيد.
    براي اطلاع بيشتر، ر.ک: هامر پورگشتال، پيشين، ج 3، ص 2045؛ عباس العزاوي، تاريخ العراق بين احتلالين، (بغداد، طبعه الفضيحه الاهليه، 1939) ج 4، ص 241.
    14 . سعار ماهر، مشهد الامام معلي في النجف و ما به الهدايا و التحف، (قاهره، نشر دارالمعارف بمصر، بيتا) ص 153.
    15 . آقاسيدعبدالله، لولو صدف في تاريخ النجف، (بيجا، چاپ مهربان، 1379) ص60ـ61.
    16 . ناصرالدين شاه، شهريار جادهها، (سفرنامه ناصرالدين شاه به عتبات)، (تهران، نشر سازمان اسناد ملي ايران، 1372) ص 126.
    17 . آل ياسين، پيشين، ص 79؛ کليددار، پيشين، ص193.
    18 . همان، ص 80.
    19 . اسکندربيک ترکمان، ذيل تاريخ عالم آراي عباسي، تصحيح سهيلي خوانساري، (تهران، چاپ اسلاميه، 1371) ص 81.
    20 . همان، ص 94.
    21 . خواجه زينالعابدين علي عبدي بيک شيرازي، تکمله الاخبار، تصحيح عبدالحسين نوايي، (تهران، نشر ني، 1369) ص 211ـ213.
    22 . محقق ورسي، نجف اشرف در ادوار زمان، (مشهد، نشر دفتر تحقيقات و انتشارات محب، 1375) ص 73؛ محمد بن عبود الکوفي، نزهةالغري في تاريخ النجف، (نجف، مطبعه الغري الحديثه، 1471) ص 62.
    23 . ترکمان، پيشين، ص 95؛ رضاقليخان هدايت، روضه الصفاي ناصري، تصحيح جمشيد کيانفر، (تهران، نشر اساطير، 1380) ج 4، ص 6877.
    24 . دايرةالمعارف تشيع، ج 1، ص 93.


    منابع

    - آقاسيدعبدالله، لولو صدف في تاريخ النجف، (بيجا، چاپ مهربان، 1379).
    - آل طعمه، سلمان هادي، تراث کربلا، (بيروت، نشر موسسه الاعلمي للمطبوعات، 1403).
    - آل ياسين، شيخ محمد حسن، تاريخ حرم کاظمين، ترجمه غلامرضا اکبري، (بيجا، نشر کنگره جهاني حضرت رضا(ع)، 1371).
    - اوتر، ژان، سفرنامه، ترجمه علي اقبال، (تهران، نشر جاويدان، 1366).
    - ترکمان، اسکندربيک، عالم آراي عباسي، تصحيح ايرج افشار، (تهران، چاپ گلشن، 1350) 3 جلد.
    - ـــــــــــــــــ ، ذيل تاريخ عالم آراي عباسي، تصحيح سهيلي خوانساري، (تهران، چاپ اسلاميه، 1371).
    - خواندمير، غياثالدين بن همامالدين، حبيب السير في اخبار افراد بشر، (تهران، نشر کتابفروشي خيام، 1333) ج 4.
    - دايرة المعارف تشيع، زير نظر احمد صدر حاج سيدجوادي، (تهران، بنياد خيريه و فرهنگي شط، 1369) ج 1.
    - عبدي بيک شيرازي، خواجه زينالعابدين علي، تکمله الاخبار (تاريخ صفويه از آغاز تا 978هـ ق)، تصحيح عبدالحسين نوايي، (تهران، نشر ني، 1369).
    - عبود الکوفي، شيخ محمد بن شيخ، نزهةالغري في تاريخ النجف، (نجف، مطبعه الغري الحديثه، 1371ق).
    - العزاوي، عباس، تاريخ العراق بين احتلالين، (بغداد، مطبعه الفضيحه الاهليه، 1939) ج4.
    - عمادزاده، حسين، تاريخ جغرافيايي کربلاي معلي، (تهران، نشر مجله خرد، 1426).
    - کليددار، محمدحسن مصطفي، مدينه الحسين او مختصر تاريخ کربلا، (بغداد، نشر النجاج، 1367) ج 1.
    - کليددار، عبدالجواد، تاريخ کربلا و حائر حسين(عليهالسلام)، ترجمه محمد صدر هاشمي، (اصفهان، نشر کتابفروشي ثقفي، 1377).
    - لانگريک، استيون همزلي، تاريخ سياسي و اجتماعي و اقتصادي عراق 1900ـ1500، ترجمه اسدالله توکلي و محمدرضا مصباحي، (مشهد، نشر آستان قدس رضوي، 1378).
    - ماهر، سعار، مشهد الامام معلي في النجف و ما به الهدايا و التحف، (قاهره، نشر دارالمعارف بمصر، بيتا).
    - ميرخواند، محمد بن خاوندشاه، روضه الصفا، (تهران، نشر علمي، 1373) ج 5.
    - مؤلف نامعلوم، جهانگشاي خاقان (تاريخ شاه اسماعيل)، مقدمه الله دتا مضطر، (اسلامآباد، نشر مرکز تحقيقات فارسي ايران و پاکستان، 1360).
    - ناصرالدين شاه، شهريار جادهها (سفرنامه ناصرالدين شاه به عتبات)، (تهران، نشر سازمان اسناد ملي ايران، 1372).
    - الوردي، علي، لمحات الاجتماعيه من تاريخ العراق، (بغداد، مطبعه الارشاد، 1369) ج1.
    - ورسي، محقق، نجف اشرف در ادوار زمان، (مشهد، نشر دفتر تحقيقات و انتشارات محب، 1375).
    - هدايت، رضاقليخان، روضه الصفاي ناصري، تصحيح جمشيد کيانفر، (تهران، نشر اساطير، 1380) ج 8.


    منبع:[برای مشاهده لینک ها شما باید عضو سایت باشید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید]

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

موضوعات مشابه

  1. اردوي تيم ملي تكواندوي بانوان برقرار است
    توسط HRG در انجمن بایگانی اخبار ورزشی
    پاسخ ها: 0
    آخرين نوشته: سه شنبه ۱۱ مرداد ۹۰, ۱۶:۳۸
  2. پاسخ ها: 0
    آخرين نوشته: دوشنبه ۲۵ آذر ۸۷, ۰۰:۲۷
  3. كتاب: مثنوي معنوي و ديوان شمس بصورت PDF
    توسط hamid192 در انجمن داستان وادبیاتstory& Literature
    پاسخ ها: 0
    آخرين نوشته: یکشنبه ۱۰ آذر ۸۷, ۲۱:۰۵
  4. افزايش 2 هزار توماني اعتبار سيمکارتهاي اعتباري ايرانسل
    توسط ارسطو در انجمن تازه ها و اخبار تلفن همراه
    پاسخ ها: 0
    آخرين نوشته: یکشنبه ۳۰ تیر ۸۷, ۱۸:۴۱
  5. اعتبار كارتهاي شارژ سيمكارتهاي اعتباري چگونه كسر
    توسط HAMIDREZA در انجمن خدمات و سرويسهاي مخابراتي
    پاسخ ها: 0
    آخرين نوشته: جمعه ۱۱ آبان ۸۶, ۲۰:۲۱

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •