موضوع: بانک مقالات آبزیان

بررسي كاشت جلبك گراسيلاريا (Gracilaria corticata) در سواحل جزيره قشم


فيلي زاده يوسف*

* دانشکده علوم کشاورزي، دانشگاه شاهد، رامسر


کاشت دريايي جلبک گراسيلاريا (Gracilaria corticata) در 4 منطقه مختلف جزيره قشم (قشم، لافت، بيوتکنولوژي و هنگام) در بهار و تابستان 1378 روي تور، طناب و درون سبد مورد آزمايش قرار گرفت.
نتايج اين آزمايش و تجزيه داده ها نشان داد که اختلاف معني داري در ميزان رشد نشاها و افزايش بيوماس در مناطق و روشهاي مختلف کاشت وجود دارد. 45 روز پس از کاشت، افزايش معني داري در رشد نشاها و افزايش بيوماس در مناطق قشم و لافت نسبت به مناطق بيوتکنولوژي و هنگام مشاهده گرديد. عملکرد جلبک گراسيلاريا در روش کاشت روي تور بيش از کاشت روي طناب مي باشد. همچنين عملکرد نشاهاي کاشته شده روي تورها و طناب هايي که بصورت هفتگي تميز گرديدند، نسبت به تيمارهايي که تميز نشده بودند بيشتر بود. کاشت جلبک درون سبد هنگامي مقرون به صرفه مي باشد که خطرات ناشي از شدت حرکت آب، خورده شدن توسط موجودات آبزي و شدت تشعشعات خورشيدي در منطقه کاشت وجود داشته باشد.
عوامل محيطي نظير نور، درجه حرارت و سرعت حرکت آب تاثير معني داري بر عملکرد و ميزان رشد جلبک گراسيلاريا دارند. همچنين حضور بعضي از موجودات آبزي نظير لاک پشت در ايستگاه لافت باعث کاهش عملکرد اين منطقه نسبت به قشم گرديد. از آنجايي که هزينه عمليات کاشت جلبک ها در سواحل بالا مي باشد، شناخت کافي از شرايط اکولوژيک منطقه پيش از شروع هر عملياتي ضروري است.

پويايي جمعيت ميگوي ببري سبز (Penaeus semisulcatus) در آبهاي استان بوشهر


نياميمندي نصير*

* موسسه تحقيقات شيلات ايران مرکز تحقيقات خليج فارس، بوشهر


نتايج گرفته شده از گشتهاي تحقيقاتي شناور ترالر در سالهاي 76-1375 در آبهاي بوشهر در مورد پارامترهاي رشد و مرگ و مير به تفکيک در دو جنس نر و ماده ميگوي ببري بر اساس اطلاعات مربوط به طول کاراپاس در برنامه هاي کامپيوتري ELEFAN و FiSAT محاسبه گرديد. تخمين هاي بدست آمده در جنس نر عبارت است از L∞=37 میلیمتر، K=1.8 در سال، t0=0.3، M=2.8، F=4.5 و Z=7.3 و در جنس ماده L∞=49 ميليمتر، K=2.6 در سال، t0=0.6، M=3.2، F=6.7 و Z=9.9 مي باشد.
بر پايه نتايج بدست آمده ضريب بهره برداري (E) براي دو جنس نر و ماده بترتيب 0.61 و 0.67 تخمين زده شد و ميزان φ براي جنس نر 7.8 و براي جنس ماده 8.3 مي باشد. نسبت جنسي (نر/ماده) در حدود 1.1 بود. دوره تخمريزي از دي ماه تا فروردين ماه ثبت گرديد که حداکثر و اوج آن در دي ماه مي باشد. حداکثر سن در جنس نر 21 ماه و در ماده 19 ماه محاسبه گرديد.

معرفي نشانگرهاي ژنتيكي براي شناسايي و جداسازي سه گونه اقتصادي ميگوي خليج فارس و درياي عمان (P.indicus, P.merguiensis, Penaeus semisulcatus) به روش PCR-RFLP


رضواني سهراب*

* موسسه تحقيقات شيلات ايران، تهران


شش نمونه از هر يک از گونه هاي P.indicus, P.merguiensis, Penaeus semisulcatus از مناطق بوشهر و هرمزگان (خليج فارس و درياي عمان) در سال 1379 با روش ترال کف جمع آوري گرديد.
DNA به روش فنل و کلروفرم استخراج شده و با استفاده از يک جفت پرايمر با توالي دو انتهاي ژن سيتوکروم اکسيداز (COI) I ميزان DNA هدف، به روش PCR تکثير شدند و محصولات PCR با استفاده از 9 آنزيم اندونوکلئاز محدود کننده (restriction endonuclease enzymes) هضم آنزيمي شدند. 7 آنزيم الگوهاي پلي مورفيسم را در بين گونه هاي مورد مطالعه نشان دادند که از بين آنزيم هاي پلي مورفيک در اين بررسي، سه آنزيم HinfI, HincI, RsaI را مي توان بعنوان نشانگرهاي ژنتيکي براي شناسايي اين سه گونه از ميگو معرفي نمود.

بافت شناسي لايه هاي مختلف تخمك ماهي ازون برون (Acipenser Stellatus)


كاظمي رضوان اله*,بهمني محمود,رومانوف آلكساندر

* بخش فيزيولوژي و بيوشيمي، انستيتو تحقيقات بين المللي ماهيان خاوياري، رشت


اين تحقيق طي سالهاي 1376 تا 1377 روي تخمك 46 عدد مولد ماده ازون برون (Acipenser stellatus) صيد شده از صيدگاههاي استان گيلان در مجتمع تكثير و پرورش ماهي شهيد بهشتي انجام گرفت و پس از تهيه مقاطع بافتي در زير ميكروسكوپ بررسي شدند.
مطالعه بافتي تخمك ازون برون در وضعيت طبيعي، وجود 9 لايه اصلي و قابل تفكيك از يكديگر را نشان داد كه به ترتيب از خارج به داخل شامل: فوليكول (Follicle)، لايه ژله اي (Jelly Coat)، منطقه شعاعي خارجي (External Zona Radiata)، لايه چربي (Fat Layer)، رنگدانه ها (Pigments)، سيتوپلاسم (Cytoplasm)، هسته (Nucleus) و هستك ها (Nucleoli) بودند. حضور شاخص گلبولهاي قرمز (اريتروسيت ها) و مجراي ميكروپيل در تخمكها حاكي از روند طبيعي رشد و نمو در آنها ميباشد.

بررسي پراكنش گروههاي عمده فيتوپلانكتوني حوزه جنوبي درياي خزر با تاكيد بر كريزوفيتا (دياتومه ها) و پيروفيتا (دوتاژكداران) (1375)


گنجيان علي*,مخلوق آسيه

* بخش بوم شناسي، پژوهشكده اكولوژي درياي خزر، ساري


طي اين تحقيق، در چهار نمونه برداري فصلي در سال 1375 از حوضه جنوبي درياي خزر، از مجموع 93 گونه شناسايي شده از دو شاخه غالب فيتوپلانكتونهاي حوضه جنوبي درياي خزر شامل شاخه كريزوفيتها (عمدتا دياتومه ها) Chrysophyta و شاخه پيروفيتا Pyrrophyta به ترتيب 73 و 20 گونه شناسايي گرديد. دياتومه ها ضمن آنكه جايگاه اصلي را از نظرتنوع گونه اي در دريا دارا ميباشند در كل حوضه جنوبي درياي خزر و كليه فصول سال، حداكثر تراكم (جمعيت) و زي توده را به خود اختصاص داده اند. گونه غالب شاخه كريزوفيتا Rhizosolenia calcaravis و گونه غالب شاخه پروفيتا Exuviealla cordata بودند كه از تراكم و زي توده بيشتري برخوردار بوده اند. حداكثر تراكم و زي توده فيتوپلانكتون به ترتيب مربوط به شاخه كريزوفيتا (بيش از 75 درصد) و شاخه پيروفيتا (نزديك به 17 درصد) و بقيه شاخه ها كمتر از 10 درصد ميباشد.

بررسي مولكولي جمعيت ماهي Barbus Capito در آبهاي حوضه جنوبي درياي خزر بروش PCR - RELP


رضواني سهراب,لالويي فرامرز*,پوركاظمي محمد

* بخش بيوتكنولوژي، پژوهشكده اكولوژي درياي خزر، ساري


در اين بررسي 60 عدد ماهي از گونه Barbus capito از دريا و رودخانه هاي استان مازندران و گيلان جمع آوري گرديد.DNA با روش فنل - كلروفرم از بافت باله اين ماهي استخراج شد. براساس توالي نوكلئوتيدهاي ژن سيتوكروم b ماهي Barbus capito يك جفت پرايمر طراحي گرديده و PCR با 60 نمونه ماهي و با برنامه مناسب انجام شد كه در نتيجه آن محصول PCR،1062bp از نمونه ها به دست آمد. جهت انجام آناليزRFLP، از آنزيمهاي AluI, TaqI, HaeIII, Sau3AI, RsaI, HpaII, AvaI, HincII, DdeI, HinfI براي هضم محصول PCR استفاده شد. الگوهاي هضم آنزيمي با ژل پلي اكريل آميد و رنگ آميزي نيترات نقره مشاهده گرديد. اين الگوها براي تمام نمونه ها مشابه بود. براين اساس ميتوان گفت كه پديده پلي مورفيسم با استفاده از آنزيمهاي فوق و ژن سيتوكروم b متوكندري در ماهي B.capito قابل مشاهده نبوده و جمعيتي قابل جداسازي تشخيص داده نشد و تمام افراد، از ژنوتيپ هموژن برخوردار بودند.

تاثير احداث سد بر تغييرات، دما، pH، شوري، قلياييت و سختي آب در رودخانه حنا (سميرم)


استكي عباس علي*

* موسسه تحقیقات شیلات ایران، پژوهشکده اکولوژی خلیج فارس و دریای عمان، بندرعباس


اين تحقيق در سال 1378 بر روي سرشاخه هاي اصلي رودخانه حنا، درياچه سد حنا و آب خروجي از سد که در شرايط فعلي رودخانه حنا را تشکيل مي دهد انجام گرفته و طي آن شرايط هيدرولوژيک، آب و هوا، pH، شوري، قلياييت، سختي کل و دماي آب در قسمتهاي مختلف اين اکوسيستم ها اندازه گيري و مقايسه شدند.
نتايج نشان دادند که در آب سرشاخه هاي اصلي رودخانه حنا، مقادير قلياييت، سختي و شوري زياد و بترتيب بين 152 تا 251، 200 تا 300 و 441 تا 1080 ميلي گرم در ليتر نوسان داشتند. بنحويکه آب آنها در زمره آبهاي سخت طبقه بندي مي شود که پس از ورود به درياچه سد، در اثر ايجاد شرايط سکون و ماندگاري آب و برغم افزايش سطح تبخير، از مقدار آنها کاسته شده تا حدي که در آب رودخانه حنا در شرايط فعلي ميزان قلياييت، سختي و شوري کل بسيار متعادل تر از سرشاخه هاي آن بوده و بترتيب تا حد 127 تا 222، 160 تا 240 و 531 تا 657 ميلي گرم در ليتر کاهش حاصل نموده است. بالعکس تغييرات روزانه و سالانه pH آب سرشاخه ها نسبتا متعادل و مابين 7.6 تا 8.5 اندازه گيري شد ولي در آب درياچه تغييرات آن بسيار شديد بود بنحويکه متوسط آن در ماههايي از تابستان تا حد 9.7 افزايش حاصل نمود.

شناسايي ماهيان رودخانه جراحي در استان هاي كهگيلويه و بويراحمد و خوزستان


علي زاده ثابت حميدرضا*

* بخش اكولوژي، موسسه تحقيقات شيلات ايران، تهران


مطالعات مقدماتي اين پروژه از سال 1375 آغاز شد و طي يك گشت تحقيقاتي ايستگاههاي اصلي نمونه برداري در طول رودخانه مشخص گرديدند و طي شش گشت تحقيقاتي، نمونه برداري از ماهيان در ماههاي ارديبهشت، تير، مرداد، مهر، آذر و بهمن در رودخانه جراحي و سرشاخه هاي آن از سرچشمه ها در ارتفاعات استانهاي كهگيلويه و بوير احمد و خوزستان تا هور شادگان صورت گرفت. 1135 عدد ماهي از يازده ايستگاه اصلي و ايستگاههاي سيار با استفاده از تور دست افشان، تور انتظاري، صيد الكتريكي و روش قلاب زني و ترال رودخانه اي صيد گرديدند. ماهيان شناسايي شده متعلق به 9 خانواده به شرح زير بودند: 1- خانواده ماهيان لجن خوار خاردار (Bagridae)2ـ خانواده رفتگر ماهيان (Balitoridae) 3ـ خانواده كپور ماهيان (Cyprinidae) 4ـ خانواده گربه ماهيان نيش زن (Heteropneustidae)5ـ خانواده مارماهيان شاخ دار (Mastacembelidae)6ـ خانواده كفال ماهيان (Mugilidae)7ـ خانواده گامبوزيا (Poeciliidae)8ـ خانواده گربه ماهيان (Siluridae)9ـ خانواده سي سوريده (Sisoridae) .
در طي شناسايي ماهيان و بررسي هاي انجام شده 17 جنس و 27 گونه ماهي مورد شناسايي قرار گرفتند.

شناسايي و تخمين جمعيت پاروپايان پلانكتونيك (Planktonic Copepods) خورموسي


سواري احمد*,دوست شناس بابك,نبوي سيدمحمدباقر

* دانشگاه علوم و فنون دريايي خرمشهر، خرمشهر


اين تحقيق به منظور شناسايي و تخمين تراكم پاروپايان پلانكتونيك خورموسي از آذر ماه 1376 لغايت بهمن ماه 1377 در چهار ايستگاه انجام پذيرفت. در اين پروژه از زمان شروع يعني آذرماه 1376 لغايت شهريور 1377 نمونه برداري به صورت ماهانه انجام شد. پس از اين مدت دو تكرار در ماههاي آذر و بهمن 1377 اجرا گرديد.
نمونه برداري از سطح و ستون آب (از عمق 20 متري تا سطح) انجام شد. در كل نمونه برداري ها مجموعا 16 جنس از پاروپايان شناسايي گرديد. از جنسهاي شناسايي شده 11 جنس متعلق به راستهCalanoida ، 2جنس از راسته Harpacticoida، و1 جنس مربوط به راسته Cyclopoida و 2 جنس از راسته Poecilostomatoida بودند. فراوانترين جنس Acartia با 9/75 درصد فراواني نسبي بود و كمترين مشاهدات مربوط به جنس Corycaeus است كه 002/0 درصد فراواني نسبي داشته است.
آناليز واريانس فراواني پاروپايان در ايستگاههاي مختلف تفاوت معني داري نشان نداد ولي تراكم اين موجودات در ماههاي مختلف اختلاف معني دار داشته و مويد تفاوت تراكم در ارديبهشت نسبت به ساير ماهها بوده است. در مقايسه ميانگين نمونه هاي سطحي و نمونه هاي ستون آب تنها در بهمن ماه اختلاف معني داري در سطح اطمينان 95/0 مشاهده گرديد.
فاكتورهاي فيزيكي و شيميايي در بين ايستگاهها تفاوت معني داري نداشتند. ولي آناليز واريانس نمايانگر اختلاف معني دار pH و دما در ماههاي مختلف ميباشد.

مطالعه رشد تخمك در ماهي كفال پوزه باريك


يوسفيان مهدي,عريان شهربانو,فرخي فرزانه,عصاييان حسين



در اين پژوهش، مراحل مختلف تكامل تخمدان ماهي كفال پوزه باريك (Liza saliens) از نظر ريخت شناسي و بافت شناسي، مورد مطالعه و مقايسه قرار گرفت. براي اين منظور طي سالهاي 1377 و 1378 بيش از يكصدو پنجاه عدد ماهي كفال از پره هاي صيادي در سواحل جنوبي درياي خزر تهيه و تكامل و رشد گناد آنها براساس پارامترهاي ظاهري و بافتي مرحله بندي شدند. در مرحله نخست، تخمكها كوچك و بي رنگ ميباشند. در مرحله دوم رشد محسوسي در ائوسيت ها ديده ميشود. در مرحله سوم، توده تخمك با فشردن تخمدان قابل لمس است و انشعابات رگهاي خوني به وضوح ديده ميشود و زرده سازي موجب افزايش رشد سيتوپلاسم شده و در اين دوره زونارادياتا به وضوح مشاهده ميگردد. در مرحله چهارم تخمكها با چشم غير مسلح قابل رويت هستند، تخمك ها رشد بيشتري نموده و زرده سازي نيز افزايش مييابد. در اين دوره هسته به سمت قطب جانوري مهاجرت ميكند.
در مرحله پنجم تخمك ها حالت سيال داشته و به راحتي دفع ميشوند. حداكثر GSI در مرحله پنجم و دقيقا قبل از تخم ريزي در ماهي به ثبت رسيد. در مرحله ششم تخمدان به مرحله دو برميگردد و تخمدان حاوي فوليكولهاي خالي، تخمك هاي نابالغ و تخمكهاي تخليه نشده ميباشد. براساس مطالعات انجام شده مرحله يك تا سه در ماههاي شهريور تا ارديبهشت، مرحله چهار در ماههاي خرداد و تير، مرحله پنج در ماههاي تير و مرداد و مرحله شش در شهريور ماه بوده است.

نرماتيوهاي تكثير مصنوعي ماهي چالباش (Acipenser gueldenstaedti Brandt, 1839)


فلاحت كار بهرام*,اميني كورش

* موسسه آموزش عالي علمي - كاربردي وزارت جهاد كشاورزي، تهران


اين مطالعه جهت تعيين نرماتيوهاي تكثير مصنوعي روي 27 عدد مولد ماده و 13 عدد مولد نر ماهي چالباش (Acipenser gueldenstaedti) در كارگاه شهيد مرجاني گرگان واقع در جنوب شرقي درياي خزر در اواخر فصل زمستان صورت پذيرفت. مولدين مورد نياز از دريا و از صيدگاههاي تركمن و ميانقلعه تهيه شدند. پس از نگهداري در استخرهاي كورينسكي، 12 عدد مولد ماده از جريان تكثير مصنوعي حذف و ساير مولدين ماده با 60 تا 75 ميلي گرم و 13 عدد مولد نر با 40 تا 55 ميلي گرم عصاره هيپوفيز مورد تزريق قرار گرفته و پس از طي زمان رسيدگي، 10 مولد ماده و 5 مولد نر به تزريق هورموني جواب مثبت دادند. فاكتورهاي مدت زمان رسيدگي، تعداد در گرم تخمك، قطر، وزن و جرم حجمي تخمك، ميزان فعاليت اسپرماتوزوئيد و غلظت اسپرم، مدت زمان رسيدن به تقسيمات 4 و 16 تايي و درصد لقاح در هر مرحله، مدت زمان انكوباسيون، درصد تلفات در هر مرحله انكوباسيون، تعداد لارو حاصله از هر مولد، تعداد لارو در گرم و وزن متوسط لارو و فاكتورهاي مورفومتريك و سن جهت هر مولد تعيين گرديدند. در نهايت از اين تعداد مولد، 617054 عدد لارو به حوضچه هاي پرورش نوزاد تحويل داده شد.

هم آوري و تغذيه ماهي گطان (Barbus Xanthopterus) در رودخانه هاي كرخه و هورالعظيم

اسكندري غلام رضا*,صفي خاني حاجت,دهقان سيمين,اسماعيلي فوزيه

* موسسه تحقيقات شيلات ايران، بخش آبزي پروري، مركز تحقيقات آبزي پروري جنوب كشور، اهواز


در اين بررسي 393 عدد ماهي گطان توسط تور گوشگير ثابت، متحرك، چتري و فاله (چنگك) بطور ماهانه در طول يكسال (از مهرماه 1375 تا شهريور ماه 1376) از سد انحرافي حميديه تا حورالعظيم جمع آوري گرديد. نوع بستر رودخانه، گلي ـ رسي و در بعضي نقاط شني بوده و 17 نوع بيمهره كفزي از شش رده جانوري در آن شناسايي گرديد، كه بيشترين تنوع و تراكم را حشرات به خود اختصاص ميدادند. حداكثر و حداقل هماوري مطلق بترتيب 549211±7294.9 و 136924±652 عدد تخم و هماوري نسبي95/1 ± 53/142 و 18.886±0.09 به ازاي يك گرم وزن بدن محاسبه گرديد. هماوري مطلق و نسبي بيشترين همبستگي را به ترتيب با دور عرضترين قسمت بدن و طول چنگالي داشتند. تغييرات شدت تغذيه در ماههاي مختلف از روند منظمي برخوردار نبود و ميزان خالي بودن روده ها در كرخه بيشتر از هورالعظيم ميباشد، كه نشان دهنده تغذيه بيشتر در هورالعظيم نسبت به كرخه است. غذاي اصلي ماهي گطان از بيمهرگان (حشرات) و گياهان ميباشد. با توجه به شاخص نسبي روده و محتويات آن، گونه اي همه چيز خوار محسوب ميشود.

بررسي برخي خصوصيات فيزيكي و شيميايي هور شادگان


سبزعليزاده سارا*,اميري نيا سيروس

* بخش اكولوژي، مركز تحقيقات آبزي پروري جنوب كشور، اهواز


نمونه گيري از تيرماه 1378 لغايت خرداد ماه 1379 در پنج ايستگاه و بصورت ماهانه از هور شادگان انجام گرفت.pH دماي آب و هدايت الكتريكي (EC) در محل اندازه گيري شدند. بيشترين مقادير درجه حرارت در تيرماه و مرداد ماه و اكسيژن در آبان ماه و بهمن ماه مشاهده شده است. مقادير pH در دامنه 2/7 تا 36/9 قرار داشته و در اكثر موارد در دامنه قابل قبولي براي آبزيان مي باشند. نتايج مربوط به سختي و شوري نشان مي دهد كه آب هور شادگان جز آبهاي بسيار سخت و نيز لب شور مي باشد. ميزان اكسيژن محلول در اكثر موارد بالاي 5ppm بوده كه براي رشد و توليد مثل ماهي در حد مطلوب مي باشند. تغييرات Biological Oxygen Demand (BOD5) در دامنه 3 تا 10 ميليگرم در ليتر بوده كه در آبهاي متوسط تا كثيف دسته بندي ميشود. مقادير Chemical Oxygen Demand (COD) هور در پاييز افزايش نشان ميدهد. همچنين آب هور از نظر ميزان نيتروژن نيتراتي (N/NO3) و نيتروژن نيتريتي (N/NO2) در حد آبهاي غير آلوده مي باشد. بر اساس نتايج آناليز واريانس عمدتا ايستگاههاي منصوره و عطيش داراي كيفيت آبي مشابه يكديگر مي باشند. همچنين مطالعات انجام شده در سالهاي مختلف نشان مي دهد كه كيفيت آب هور شادگان افت داشته است كه اين مساله احتمالا بدليل كاهش بارندگي و نيز افزايش بار آلودگي در هر شادگان مي باشد.

بررسي تراكم و پراكنش پلانكتوني در درياچه سد ماكو



سبك آرا جليل*,مكارمي مرضيه

* بخش اكولوژي، مركز تحقيقات ماهيان استخواني درياي خزر، بندر انزلي


طبق مطالعات پلانكتوني انجام شده طي 12 ماه نمونه برداري از اعماق مختلف درياچه سد ماكو در سال 1377، بيشترين تراكم فيتوپلانكتوني مربوط به فصل تابستان و حداكثر جمعيت زئوپلانكتوني مربوط به فصل پاييز مي باشد.
غالبيت فيتوپلانكتوني در اين سد مخزني با شاخه كريزوفيتا بوده كه 76 درصد جمعيت سالانه را دارا بودند و نمونه هاي غالب آن گونهDiatoma vulgare, Synedra ulna ، Cyclotella menenghiniana مي باشند. شاخه كلروفيتا با گونه هاي Scenedesmus،bijuga و S.bijugatus در رده دوم قرار دارد. ساير شاخه هاي فيتوپلانكتوني كه از درصد جمعيتي كمتري برخوردارند، عبارت از سيانوفيتا، با گونه Oscillatoria limosa، اوگلنوفيتا با گونه Euglena sp. و پيروفيتا با گونه Ceratium hirdinella مي باشند.
بيشترين جمعيت زئوپلانكتوني نيز مربوط به شاخه روتاتوريا با 74 درصد جمعيت سالانه بوده پس از آن شاخه بند پايان قرار دارد. بيشترين جمعيت مشاهده شده زئوپلانكتوني مربوط به گونههاي Polyarthera dolicopthera, Synchaeta oblonga و Polyarthera vulgaris از شاخه روتاتوريا و از شاخه بند پايان، راسته كلادوسرا گونه Daphnia longispina و راسته كوپه پودا با گونه هاي Cyclops viridis و C.vicinus در رده هاي بعدي هستند. مقايسه و آناليز داده هاي بدست آمده نشان داده كه تجمع پلانكتون ها در لايه هاي سطحي آب بخصوص عمق 5 متر بيشتر و در اعماق بالاتر از جمعيت آنها كاسته مي گردد.
مشاهدات پلانكتوني و داده هاي فيزيكي و شيميايي نيز بيانگر اين مساله است كه اين مخزن آبي داراي استعداد و گونه هاي مناسب پلانكتوني جهت تغذيه در مراحل لاروي بسياري از ماهيان بوده، اما مي بايست ماهي دار كردن اين سد مخزن با برنامه ريزي مناسب و با توجه به توليدات پلانكتوني انجام گيرد كه در نتيجه آن با كنترل وضعيت غذايي و جلوگيري از آلودگي و رشد و تكثير ماهيان هرز و غير اقتصادي از ذخاير طبيعي اين منبع آبي جهت افزايش توليد ماهيان با ارزش شيلاتي استفاده كرد.

بررسي توان توليد بر اساس تنوع و فراواني كفزيان در رودخانه شمرود سياهكل

نوان مقصودي محمود*,احمدي محمدرضا,كيوان امين

* بخش تکثير و پرورش، مرکز تحقيقات شيلاتي استان گيلان، بندر انزلي


حشرات بيشترين سهم را از نظر تعداد در بين بي مهرگان رودخانه ها دارا هستند و بقيه گروهها از اهميت کمتري برخوردارند. آنها در زنجيره غذايي رودخانه ها بعنوان مصرف کنندگان اوليه از توليدات گياهي نظير جلبک ها، دياتومه ها، خزه ها و اجزاي پوسيده برگها استفاده مي کنند. رودخانه شمرود سياهکل از ارتفاعات ديلمان سرچشمه مي گيرد و در طول مسير خود تعدادي از رودهاي فرعي به آن پيوسته و بدين ترتيب بر حجم آب آن افزوده مي شود. بمنظور شناسايي موجودات آبزي اين رودخانه در 30 کيلومتر از طول آن بفواصل هر 5 کيلومتر يک ايستگاه تعيين و با استفاده از قاب توري (Suber sampler) 40×40 سانتيمتري طي يک سال (آبان 1374 تا مهر 1375) نمونه برداري انجام گرديد. در اين مطالعات 8 جنس يک روزه از (Ephemeroptera) با بيشترين تنوع زيستي، دو جنس بهاره از (Plecoptera)، چهار جنس از سوسکها (Coleoptera) به شکل لارو و بالغ، پنج جنس از بال موداران (Trichoptera) بصورت لارو و شفيره، شش جنس دوبالان (Diptera) به شکل لارو و شفيره با بيشترين فراواني، همچنين نمونه هايي از Hydracarina، Oligochaeta و Turbelaria شناسايي شدند. فراواني جنس هاي مختلف کفزيان در ايستگاه هاي کوهستاني تقريبا مشابه يکديگر بوده و تنوع جنس ها نيز بيشتر بود اما در ايستگاههاي پايين دست (شيب کمتر) فراواني بعضي خانواده ها و جنس ها همچون Chironomidae و Hydropsyche sp. افزايش و تنوع جنس ها نيز کمتر مي گرديد. طبق محاسباتي که با روش شاخص زيستي بي مهرگان و ميانگين ساليانه فراواني (26.1) انجام شد، قابليت توليد اين رودخانه 348 کيلوگرم در هکتار مي باشد و ميانگين کل زي توده ايستگاهها 4.15 گرم در متر مربع بدست آمد. مطالعات نشان مي دهد که ايستگاههاي 1، 2 و 3 با وضعيت زيستي 1.45، 1.46، 1.48 در طبقه يک کيفي آب و ايستگاههاي 4، 5 و 6 با وضعيت زيستي 1.53، 1.53، 1.55 در طبقه دو کيفي آبي جاي مي گيرند. در طول مسير مطالعاتي رودخانه، وضعيت زيستي آن برابر با 1.5 محاسبه شد که معادل طبقه اليگوساپروبي است و رده بندي کيفي آب آن يک مي باشد. اين رودخانه را مي توان به دو ناحيه ماهيان بلند باله (Grayling zone) و ماهيان سس (Barbel zone) تقسيم بندي نمود.

توليد سس از كيلكاي درياي خزر به روش سنتي و صنعتي با استفاده از آنزيم ها و باكتري هاي پروتئوليتيك


معيني سهراب*,كوچكيان صبور انوشه

* دانشکده کشاورزي دانشگاه تهران، گروه علوم و صنايع غذايي، کرج


در اين تحقيق توليد سس از ماهي کيلکا با استفاده از ماهي کامل، ماهي سر زده شکم خالي و ماهي کامل و پخته شده در نمونه هاي سنتي، آنزيمي، باکتريايي و آنزيمي باکتريايي مورد بررسي قرار گرفت. تغييرات pH در مراحل توليد سس به روش سنتي بين 6.5 تا 7 بود اما در سس هاي توليدي که به کمک آنزيم و باکتريها و آنزيم هاي باکتريايي توليد گرديد تغييرات pH بترتيب 7.5، 8 و 7 بود.
در سس توليدي در نمونه سنتي، مقدار پروتيين، درصد رطوبت و TVN بترتيب برابر با 11.53 درصد، 62.2 درصد و 170.3 ميلي گرم در 100 گرم نمونه بود. در نمونه آنزيمي 12.5 درصد، 46 درصد و 206 ميلي گرم در 100 گرم نمونه و در نمونه باکتريايي بترتيب 12 درصد، 52.5 درصد و 194.7 ميلي گرم در 100 گرم نمونه و نمونه آنزيمي باکتريايي 12.56 درصد، 61.5 درصد و 205.4 ميلي گرم در 100 گرم نمونه بدست آمد.
شمارش کلي ميکروبي در تمامي نمونه ها داراي تعداد ميکروبهاي قابل قبول بوده که در سس ماهي کامل، بالاترين بار ميکروبي و در سس ماهي پاک شده در تيمارهاي مختلف کمترين بار ميکروبي را داشته است.
بالاترين ميانگين لگاريتم شمارش کلي ميکروبي بطور متوسط بين 2.5 تا 6.1 کلني بود. اين تحقيق نشان داد که رابطه مستقيم بين سرعت تخمير و اضافه نمودن آنزيمهاي پروتئاز و سوشهاي ميکروبي مفيد (پديوکوکوس) به نمونه ها براي تهيه فرآورده وجود دارد.
باکتري کلي فرم و باکتريهاي مولد اسپور در نمونه ها وجود نداشتند. شمارش استافيلوکوک در همه نمونه ها بالا بود و استافيلوکوک و پديوکوکوس دو باکتري دايمي موجود در سس بودند.
نمک باعث از بين رفتن ميکروبهاي فاسد کننده مي گردد و موجب مهيا کردن زمينه براي ميکروبهاي مفيد تخمير مي باشد.
زمان و دماي مناسب براي هيدروليز پروتيين از پارامترهاي مهم فرآيند توليد سس ماهي بوده است. اضافه نمودن آنزيمهاي خوراکي و ميکروبهاي مفيد خوراکي در کوتاه کردن زمان تخمير نقش بسزايي داشتند. با توجه به اينکه نمي توان از TVN گزارش شده در مراجع براي تعيين کيفيت ماهي تازه و جهت تعيين کيفيت ماهي نمک سود شده براي سس هم استفاده بعمل آورد، بنابراين مکانيزم TVN توليد شده در سس رقم بالا بوده و بيانگر فساد در فرآورده نمي باشد. آزمايشات بعمل آمده روي آن بيانگر سلامت محصول و عاري از سموم بودن آن مي باشد.