تاکنون احتمالاً هزاران بار واژه پروپاگاندا را شنیده اید و حتی اگر نشنیده باشید هم هزاران بار تحت تأثیر چنین مسائلی بودهاید، حال خواسته یا ناخواسته.
حرکات و اعلانهای تبلیغاتی و رسانهای بزرگ که هدف آنها بزرگ کردن چیزی برای مقبولیت بیشتر در جوامع از یک طرف و تخریب شخصیت و یا وجهه شخص، دولت، ملت و.... از طرف دیگر است.
همانطور که هم اکنون چنین پروپاگاندایی را برای خراب کردن نام مقدس ایران در رسانه های غربی در مورد انرژی هسته ای و یا حمایت از تروریسم می بینیم.
به تازگی هم در یک آمارگیری بسیار عجیب و غریب که از طرف گروه بینالمللی Creators Synectics انجام شده، نام ۱۰۰ نابغه قرن حاضر (که در قید حیات هستند) را اعلام کردهاند و در روزنامه دیلی تلگراف هم به چاپ رسید.
روز بعد از آن تقریباً تمامی رسانه های دنیا این خبر را همانگونه که بود به چاپ رساندند حتی رسانه های داخلی و خبرگزاری های وطنی هم به بزرگتر شدن این مطلب کمک کردند ولی متأسفانه هیچ تحلیل و یا نقدی را در هیچ کدام از رسانه های داخلی ندیدیم.
در این لیست بانمک! نام ۲۴ انگلیسی بهعنوان نوابغ قرن آمده است تا مردم فکر کنند بیشترین نوابغ دنیا در انگلستان حضور دارند اما اگر بدانیم که آمارگیری در چه حوزه ای انجام شده و این آمار توسط چه منابعی تهیه شده است به وضوح دلیل نبوغ انگلیسیها را می فهمید.
مؤسسه محترم Creators Synectics، چهار هزار ایمیل (پست الکترونیکی) را به افراد مختلف در انگلستان فرستاده و از آنها درخواست کرده که نام ۱۰ دانشمند و یا شخص مشهوری را که می شناسند اعلام کنند.
باز هم خدا را شکر که شهروندان محترم انگلیسی نام دو سه دانشمند غیر انگلیسی را بلد بودند وگرنه تمام ۱۰۰ نابغه دنیا انگلیسی می شدند. از آن هم که بگذریم مگر می شود با در نظر گرفتن نظر غیرکارشناسی مردم، لیست ۱۰۰ نابغه برتر را به این سادگی اعلام کرد. ولی وقتی بحث پروپاگاندا به میان میآید لابد هدف وسیله را توجیه می کند و قاعدتاً مردم دنیا فکر می کنند چقدر نابغه انگلیسی بوده و ما نمی شناختیم.
البته از حق نگذریم، نام برخی از افراد در این لیست به شایستگی آمده ولی باز هم وضعیت رتبه آنها بحث برانگیز است. اما احتمالاً اگر همین آمار را در ایران و یا هر کشور دیگری انجام می دادند، همینگونه می شد، یعنی بیشترین نوابغ برای کشوری می شد که در آن آمار گیری میکردند.
از همه این مسائل مهمتر اینکه در تیتر روزنامه دیلی تلگراف کلمه genius آمده که فارسیاش میشود نابغه یا با استعداد و پر دماغ.
اگر نیم نگاهی به اسامی نوابغ محترمی که در جدول آمده بیندازید نام برخی افراد را مانند محمد علی کلی (مشتزن معروف) میبینید که کمی قبول کردن نبوغشان سخت است (البته در قدرت مشت زنی او شکی نیست) و یا اگر هم قبول کنیم در مقایسه با برخی نامهای دیگر مانند ادوارد ویتن که بزرگترین فیزیکدان زنده حال حاضر دنیاست و یا آن کودک تایلندی که امسال وارد دانشگاه شد و در اولین گفتوگوهای رسانهای اعلام کرد که سطح دروس دانشگاهیاش خیلی پایین است و نامشان در لیست نیست، به کل نام های موجود در لیست شک می کنید.
پس بهتر بود که از کلمه genius استفاده نمی شد و به جای آن از کلمه مشهور و یا مؤثر استفاده می شد. کارشناسان گروه بین المللی Creators Synectics اعلام کردهاند که علاوه بر در نظر گرفتن نام های ارسالی از سوی مردم، معیارهایی هم مانند شهرت در سطح جامعه، ایجاد تحول در یک زمینه، قدرت روشنفکری و قوای ذهنی، موفقیت های جهانی و تحولات فرهنگی را در نظر گرفتهاند و با اعمال چنین شاخص هایی به هر کدام از آنها امتیاز دادهاند.
ما نمی خواهیم تلاش این گروه را که ادعا کردهاند با بهرهگیری از ۶ متخصص چنین نظرسنجی میدانی را انجام دادهاند زیر سؤال ببریم، اما باید در تمامی رسانهها اعلام می شد که این تحقیق تنها در بین ۴۰۰۰ نفر از شهروندان انگلیسی انجام شده و یک آمارگیری جهانی نیست. ولی بنا به دلایل خاص در هیچ کدام از رسانهها چنین جمله ای نیامد تا دوستان انگلیسی به اهدافشان برسند.
تازه، کار که اینجا تمام نمی شود. بعد از آمار نوابغ، متخصصان گروه بین المللی Creators Synectics دامنه آمار را به کشورها تعمیم دادهاند. بهعنوان مثال گفتهاند که چون در این لیست ۲۴ انگلیسی وجود دارد پس در هر ۵/۲ میلیون نفر در انگلستان یک نابغه به وجود می آید (که با توجه با این لیست بیشترین تعداد نوابغ در دنیا را نسبت به جمعیت دارند) و یا نام ۴۳آمریکایی آمده که نتیجه گرفتهاند در هر ۹/۶ میلیون نفر در آمریکا یک نابغه رشد میکند که بس آمار نابجایی است.
البته از لحاظ علم ریاضی شاید این نسبتگیری درست انجام شده باشد ولی مشکل حوزه میدان آمارگیری است. اگر همین آمار را در ایران انجام می دادند احتمالاً در هر ۱۰۰ نفر یک نابغه پیدا می شد.
البته باز هم متذکر می شویم که شاید نام برخی افراد به درستی آمده باشد، مانند نفر اول آلبرت هافمن، شیمیدانی که نمایشگرهای LCD را به وجود آورد و یا تیم برنر لی به وجود آورنده تارنمای جهانی (همان www خودمانی) ولی از طرف دیگر نام اسامه بن لادن هم در رتبه ۴۴ دیده میشود و جالب اینکه قبل از او یعنی در رتبه ۴۳ محمد علی کلی ایستاده و پس از او هم در رتبه ۴۵ بیلگیتس قرار دارد.
بیچاره بیل عزیز که الان فکر می کنه محمد علی کلی بیشتر از او دنیا را متحول ساخته و شاید از مایکروسافت یک راست بره باشگاه و بکسور بشه.
در میان نوابغ دنیا آنقدر نام خواننده میبینید که شاید نظرتان در مورد شغلتان عوض شود و هوس کنید خواننده شوید! ولی عجله نکنید.
زیرا آن ۴۰۰۰ نفر محترم مسلماً هر کدام یک خوانندهای را دوست داشتهاند و در لیست نوشتهاند و از طرف دیگر مسلماً نام خوانندگان ممالک دیگر را نمی شناختند وگرنه مسلماً نام استاد شجریان را هم در لیست می دیدید.
حالا باز هم خدا را شکر که شهروندان انگلیسی نام دو دانشمند ایرانی را که دور و برشان بوده به یاد داشتند که در لیست بیاورند چون در این صورت اعلام می کردند که اصلاً در ایران و در هر هفتاد میلیون نفر یک نابغه هم به وجود نمی آید.
● ایرانیان لیست
رتبه ۱۲ متعلق به علی جوان، بزرگ دانشمند ایرانی است. علی جوان از محققان برجسته و یکی از ۲مخترع لیزر گازی است. نام این محقق برجسته ایرانی و پرآوازه دانشگاه MIT در عرصه فناوری لیزری جهان می درخشد.
همچنین پردیس ثابتی از محققان برجسته دانشگاههای معتبری نظیر هاروارد، آکسفورد و MIT را بهعنوان چهره چهل و نهم معرفی کرده است. پردیس ثابتی در طرح های تحقیقاتی توانست تغییراتی را در DNA مردم آفریقای غربی شناسایی کند که بهنظر می رسد با ابتلا به تب Lassa در ارتباط است.
این محقق برجسته ایرانی همچنین تغییراتی را در دو ژن جمعیت آسیاییها شناسایی کرده است که در شکل گیری غدد ریز مویی و غدد تولید کننده عرق بدن نقش دارد. دکتر ثابتی که تاکنون بالغ بر ۲۰ اثر علمی و تحقیقاتی را به رشته تالیف درآورده است از جمله محققان مطالعه ژنوم مالاریا لقب گرفته است.

عمید نمازیخواه





گزارش: همشهری آنلاین