درست 13 سال پیش بود که برای اولین بار در خیابانهای تهران مردمانی را دیدیم که گوشی های زمخت و بزرگ نوکیا 1611 ، نوکیا 2110 را با فخر فروشی از دست و کمرشان آویزان کرده بودند یا با زاویه خاصی آن را به گوش خود چسبانده و مشغول فریاد کشیدن بودند !

شبکه تلفن همراه دولتی کشور بوسیله شرکت مخابرات ایران در مردادماه سال 1373 و با نصب و راه اندازی 176 سلول فرستند و گیرنده در قالب 24 ایستگاه BTS برای تنها 9 هزار و 200 شهروند تهرانی و مبتنی بر فناوری نسل دوم شبکه های سلولی (GSM) در باند فرکانس 900مگاهرتز درست با 10 سال تاخیر از کشورهای دیگر درتهران راه اندازی شد.

در آن زمان مدیران و مشاوران سید محمد غرضی -وزیر وقت پست و تلگراف و تلفن- فکر نمیکردند قیمت سیم کارت 500هزارتومانی ای که با یک گوشی 180 تا 240 هزارتومانی اجباری به متقاضیان تحویل میدهند در بازار آزاد به 2میلیون و چهارصدهزار تومان برسد! این قیمت نجومی نشان دهنده بازار پرعطش و نوپایی بود که حالا ما دیگر آن را به نام "بازار موبایل" میشناسیم،بازاری که مثل باقی بازارهای سنتی ایران برای خود "آداب و رسوم" و "فرهنگ" و حتی "مافیا" و "جنجال های گاه و بیگاه" دارد.

- گستره:اداره ارتباطات سیار که امروز دیگر "شرکت ارتباطات سیار" نامیده میشود بعد از تهران و در پاییز 1374 شهرهای تبریز، مشهد، اهواز، اصفهان و شیراز زیر پوشش شبکه تلفن سیار خود قرار داد. سال بعد نیز 28 شهر دیگر به شهرهای تحت پوشش این شبکه اضافه شد. تا جایی امروزه و بوسیله 6680 ایستگاه آنتن BTS، تعداد 210 مرکز BSC و 60 مرکز MSC مجموعا 1016 شهر و روستا و 27300 کیلومتر از جاده های کشور را تحت پوشش خدمات خود قرار داده است.

همچنین تا لحظه تنظیم این گزارش امکان استفاده از سیم کارت های شبکه دولتی تلفن همراه کشور در 91 اپراتور از 53 کشور مختلف جهان با استفاده از سرویس رومینگ بین الملل ممکن است.

باید جالب باشد که بدانید شهر تهران بعنوان پرترافیک ترین و پیچیده ترین سگمنت این شبکه 1547 سایت BTS از این 6680 ایستگاه آنتن BTS را به خود اختصاص داده است.

- تعداد مشترکان:شبکه دولتی تلفن همراه شرکت ارتباطات سیار که با نام اختصاری MCI خوانده میشود تا زمان تهیه این گزارش دقیقا هشت میلیون و پانصد و سی و چهار هزار و دویست و نود و یک سیم کارت به متقاضیان خود تحویل داده است که از این تعداد بیش از 7میلیون و 600هزار مشترک فعال دارد.

استان تهران با 3میلیون و 489هزار و 979 سیم کارت عرضه شده و بیش از 2میلیون هشتصدهزار مشترک فعال بیشترین تعداد مشترک و درعین حال پر اختلال ترین بخش این شبکه را تشکیل میدهد.

کیفیت:وضعیت و کیفیت شبکه تلفن همراه را بوسیله شاخصه های مختلفی در غالب KPI میسنجند که برخی از آنها بسیار تخصصی میباشند به همین دلیل از آن میان و بوسیله چهار شاخصه ای که در ذیل به آنها اشاره خواهم کرد وضعیت شبکه دولتی تلفن همراه در کلان شهر تهران -بعنوان پیچیده ترین و حساسیت برانگیزترین سگمنت شبکه- بررسی میکنیم:

- Call Setup Success Rate:میزان موفقیت درخواست مکالمات در شبکه MCI بطور میانگین 94 و 27صدم درصد است در حالی که میزان استاندارد این شاخصه باید عددی بین 95 تا 98 درصد باشد.

لازم به ذکر است که متاسفانه این میزان در بدترین شرایط حتی به 81 درصد هم میرسد.

- Answer Seiture Ratio: درصد موفقیت پاسخ به مکالمات درخواستی در این شبکه بطور متوسط 45درصد میباشد که با توجه به نرخ استاندارد جهانی آمار قابل قبولی نیست.

- Answer Bid Ratio: درصد پاسخ به درخواست ها در شبکه MCI حدود 40درصد میباشد.

- Handover Success Rate:میزان موفقیت در جابجایی و دست به دستی مشترکان میان سلول های شبکه بطور میانگین 86 و 28صدم درصد است که با وضعیت نورمال که بین 95 تا 98 درصد است فاصله نسبتا زیادی دارد. ضمن آنکه این میزان در بدترین وضعیت به 84 درصد هم میرسد.

- Call Droped rate:طبق ادعای شرکت ارتباطات سیار میزان قطع مکالمات در حال انجام در شبکه چیزی در حدود یک و هفتاد و پنج صدم درصد است.

شایان ذکر است که میزان استاندارد این شاخصه چیزی بین یک و نیم تا دو درصد است در حالی که این نرخ در بدترین وضعیت شبکه به 2 و چهارصدم درصد هم میرسد.

- پیمانکاران عمومی کلید بدست:در مناقصه سال 83 شرکت مخابرات،سه شرکت همیشه برنده خارجی در مناقصات MCI برنده مناقصه پیمانکاران عمومی (GC) شرکت ارتباطات سیار شدند: زیمنس تحت عنوان شرکت بهین ارتباط مهر نصب هزار و 843، نوکیا تحت عنوان پارس ایراتل هزار و 938 و اریکسون با نام شرکت سیستم و خدمات اریکسون نصب و راه اندازی 900 آنتن BTS در سطح کشور را متعهد شده بود که طبق اطلاعات واصله این سه شرکت به ترتیب موفق به تملیک تنها 2هزار و 300 محل و نصب تنها 176 ، 265 و 129 آنتن شده اند که از میان این 570 آنتن BTS نصب شده در تست QA کارشناسان شرکت ارتباطات سیار تاکنون تنها به نصب 64 آنتن تاییدیه داده شده است.

طبق قرارداد اجرایی این GCهای بدقول جریمه خواهند شد. اما این بدقولی به نوعی باعث عقب ماندگی و بدقولی شرکت ارتباطات سیار در واگذاری نزدیک به 8میلیون سیم کارت ثبت نامی این دوره خواهد شد. تا جایی که دکتر وفا غفاریان –معاون وزیر و رئیس هیئت مدیره شرکت مخابرات ایران- در این زمینه گفت "اگر GCها مطابق زمان بندی تعهدات خود را انجام می‏دادند ، ظرف سه ماه کل 8 میلیون سیم کارت ثبت نامی را واگذار می‏کردیم"!

- مشاوران:واگذاری مشاوره اصلاح و توسعه شبکه تلفن همراه کشور به شرکت انگلیسی ایرکام با هزینهای معادل 17 میلیون دلار، آنچنان مورد انتقاد قرار گرفت که حتی مدیران جدید وزارت ICT نیز آن را تقبیح کردند ولی هماکنون شرکت آلمانی T-System جایگزین ایرکام شده است و بار دیگر تمامی اطلاعاتِ شبکه تلفن همراه کشور در اختیار یک شرکت خارجی قرار داده شده است.از طرف دیگر هم شرکت فرانسوی سوفلکوم مشاورهای بهینهسازی شبکه تلفن همراه تهران را برعهده گرفته است.

از نتیجه و اثر مشاوره ایرکام گزارش قابل قبولی دردست نیست. دکتر وفا غفاریان –معاون وزیر و رئیس هیئت مدیره شرکت مخابرات ایران- مشکل اصلی شبکه تهران را در اختلال 700سگمنت رادیوی شبکه میداند که در میان چهل و چند بند پیشنهادی ایرکام پنهان شده بود که طی ماههای آینده با قرنطینه کردن این BTSها به مرور این اختلالات و همپوشانی های نابجا برطرف خواهد شد.

- خدمات ارزش افزوده:سرویس ارسال و دریافت پیام های کوتاه (SMS) از زمستان سال 81 به صورت محدود به متقاضیان عرضه شد تا آنکه در نوروز 84 و با افزایش تعداد و ظرفیت مراکز SMS Center امکان استفاده از این سرویس برای کلیه مشترکین فراهم شد. در حال حاضر چهار مرکز کوته پیام (SMS Center) شرکت ارتباطات سیار در شهرهای تهران، مشهد و شیراز با مجموع ظرفیتی معادل هشت و نیم میلیون مشترک راه اندازی و زیر بار هستند. دو مرکز SMS در شهرهای ارومیه و شهرکرد هم با مجموع ظرفیتی در حدود چهار و نیم میلیون مشترک آخرین مراحل راه اندازی و تست خود را میگذرانند.

همچنین طی مناقصه ای که نتایجش در تابستان سال گذشته اعلام شد سه شرکت رهیاب، مرکز گسترش فناوری اطلاعات (مگفا) متعلق به سازمان گسترش و نوسازی صنایع وزارت صنایع و آتیه داده پرداز با تعهد ارسال ماهانه حداقل 5میلیون SMS بعنوان عرضه کننده خدمات ارزش افزوده مبتنی بر SMS با استفاده از لینک SMPP به مرکز SMS شرکت ارتباطات سیار معرفی شدند که تا به امروز جز ارسال پیام های تبلیغاتی کار چندانی نکرده اند.

بر عکس SMS از سرویس صندوق پست صوتی (VMS) استقبال چندانی از سوی مشترکین بعمل نیامد. بطوری که MCI تاکنون موفق به جذب تنها 219هزار و 808 مشترک شده است.

از طرفی طبق اطلاعات رسیده به خبرنگار آژانس خبری فناوری اطلاعات و ارتباطات (ایستنا) تجهیزات شبکه هوشمند (IN) شبکه تلفن همراه کشور در حال نصب و آزمایش است و تا آخر خردادماه تحویل میشود. شبکه GPRS بر روی شبکه تلفن همراه دولتی کشور در حال نصب و تست های اولیه است که به راه اندازی این دو شبکه طی ماههای آینده خدمات ارزش افزوده مختلف و کاربردی بسیاری به مشترکان قابل عرضه خواهد شد.

- دورنما:اختلالات شبکه تلفن همراه دولتی کشور بر کسی پوشیده نیست و نزدیک به 12 سال است که مردم به این اختلالات و نارسایی ها کم و بیش عادت کرده اند. همانطوری که به وعده های گاه و بیگاه و عمل نشده مسئولین پیشین در اصلاح این اختلالات عادت کرده اند.

MCI درحال حاضر دقیقا 8میلیون و 534هزار و 291 مشترک دارد و از نظر تعداد و گستره پوشش بزرگترین شبکه ارتباطی سیار کشور میباشد.

شرکت ارتباطات سیار در بهمن ماه گذشته از هفت میلیون و نهصد هزار متقاضی جدید ثبت نام کرد و متعهد شده است که حداکثر تا خردادماه سال آینده کل این سیم کارت ها را واگذار کند و از این بابت آزمون سخت و پیچیده ای را در پیش روی خود دارد که با کم کاری انجام گرفته از سوی پیمانکاران عمومی (GC) برای توسعه شبکه از طریق نصب و راه اندازی 4 هزار و 681 آنتن BTS و عمل به وعده بهبود وضعیت کیفی شبکه مشکلات و استرس های مدیرانش دوچندان خواهد شد.

از سوی دیگر با نصب و راه اندازی شبکه هوشمند (IN) بر روی شبکه MCI امکان واگذاری سرویس های پیشتاز و ارزش افزوده جدیدی به مشترکین ممکن میشود. یکی از ویژگیهای شبکه IN امکان عرضه سیم کارت های پیش پرداخته میباشد که بر اساس طرحهای که در وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات تهیه شده و به سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی ارسال شده تا پس از تایید به شورای عالی اقتصاد عرضه شود احتمالا تا پایان سال جاری عرضه شود. از طرفی دیگر امکان استفاده از شبکه GPRS هم برای بخشی از مشترکان ظرف ماههای آینده ممکن میشود و به این ترتیب امکان تبادل پرسرعت دیتا، پیامهای چندرسانه ای (MMS)، صوت، تصویر، ویدئو و انیمیشن و اتصال به اینترنت بعنوان یک سرویس ارزش افزوده پیشتاز برای بخشی از مشترکان ممکن میشود.

شبکه تلفن همراه دولتی کشور مبتنی بر تکنولوژی نسل دوم تلفن سلولی (GSM) میباشد و با استفاده از محصولات نوکیا، اریکسون و زیمنس درحال حاضر تنها در باند فرکانسی 900مگاهرتزی سرویس دهی میکند اما به زودی با راه اندازی شبکه GPRS به نسل 2/5 ارتقا پیدا میکند و تجهیزات لازم برای سرویس دهی در باند فرکانسی 1800مگاهرتزی هم در حال نصب و راه اندازی میباشد.

هزینه ثبت نام سیم کارت های شبکه تلفن همراه دولتی کشور 360هزار تومان میباشد.

پیش شماره های شبکه تلفن همراه اعتباری کشور طی عملیات تغییر نامبرینگ ملی (کاری که از روز اول باید میشد!) به 8 منطقه تقسیم شد که از 0911 تا 0918 میباشد.
منبع:سایت وزارت ICT