سوال درباره جرم گيري يكي از قديمي ترين سوالهاي دندانپزشكي است: دكتر! واقعا جرم گيري براي دندان ضرري ندارد؟
جرم گيري يكي از ساده ترين اما مهمترين درمان هاي اوليه دندان پزشكي است.


دكتر فرين ميزانيان
جرمگيري دندانها، يكي از سادهترين اما مهمترين درمانهاي اوليه دندانپزشكي است كه انجام آن به سلامت لثه كمك فراواني ميكند. سوال درباره جرمگيري يكي از قديميترين سوالهاست كه از دندانپزشكان ميپرسند: <دكتر، جرمگيري ضرري ندارد؟ من شنيدهام كه جرمگيري ميناي دندان را از بين ميبرد.>
آنچه واضح و آشكار است اينكه اگر جرمگيري به موقع و صحيح انجام شود، ميتواند بدون آسيب به بافت لثه و دندان، به بهبود سلامت لثه كمك كند.


از كجا ميآيد اين جرم بزرگ؟
بر روي دندانها، در نتيجه تجمع ميكروبي، لايهاي چسبنده به نام پلاك ميكروبي تشكيل ميشود كه اين لايه توسط مسواك قابل برداشته شدن است، اما به مرور زمان، در اثر باقي ماندن اين لايه بر روي دندانها و رسوب تركيبات آهكي بزاق بر روي آنها ، اين لايه سخت شده و جرم را تشكيل ميدهد.

جرمها رسوبات سخت و معمولا به رنگ سفيد يا زردي هستند كه در نزديكي لثه ديده ميشوند.
ناحيه داخلي دندانهاي جلوي پايين به علت نزديكي به محل خروجي يكي از غدد بزاقي، از اولين نواحي هستند كه جرم بر روي آنها تشكيل ميشود. علاوه بر جرمهاي دنداني، ممكن است بر روي دندانها رسوبات قهوهاي رنگ ناشي از مواد غذايي رنگي تشكيل شود كه به آنها رنگدانه گفته ميشود. وجود اين رنگدانهها كه معمولا در نواحي زبر دندانها تجمع پيدا ميكنند، معمولا زيبايي افراد را به خطر مياندازد.



چرا جرم گيري؟ لثهها، از جمله بافتهاي حساس بدن هستند كه نياز به مراقبت خاص دارند. لثههاي ما وقتي سالماند كه به خوبي و در حد لازم به دندانها چسبيده باشند و اگر عاملي مانع چسبيدن مناسب لثه به دندانها شود و يا مقدار زيادي ميكروب در نزديكي لثه جمع شوند، لثه چسبندگي خود به دندان را از دست ميدهد و شل و ملتهب و خونريزي دهنده خواهد شد.
جرمهاي دنداني كه معمولا در نزديكي لثهها تشكيل ميشوند، ميتوانند به دليل ايجاد فاصله بين دندان و لثه، از چسبندگي لثه و دندان جلوگيري كرده و بيماريهاي لثه را ايجاد كنند. جرمهاي زير لثهاي، گروه خطرناكي از جرمها هستند كه به دليل قرار گرفتن در زير لثهها ديده نميشوند، اما التهاب و بيماريهاي شديدي را در لثه ايجاد ميكنند.


اين جرمها ممكن است خونريزيهاي محدود در چند نقطه از لثهها و مثلا فقط در وقت مسواك زدن ايجاد كنند، اما اگر چنين مشكلي براي شما پيش آمد آنرا دست كم نگيريد و براي بررسي علت و احتمالا جرمگيري دندانها به دندانپزشك مراجعه كنيد. دندانپزشك با انجام جرمگيريهاي بالا و زير لثهاي براي شما، سلامت لثههايتان را به شما باز خواهد داد.



زماني براي جرمگيري دندانها


جرمگيري ممكن است به كمك وسايل دستي و يا برقي و يا تركيبي از هر دو انجام شود. امروزه، روش معمول بر اين است كه ابتدا جرمهاي بزرگ و بالاي لثه به كمك وسايل برقي اولتراسونيك برداشته ميشوند.
وسايل اولتراسونيك، دستگاههايي هستند كه به كمك لرزش بسيار شديد، جرمها را شكسته و خرد ميكنند و از روي دندانها جدا ميكنند.

اين دستگاهها به دليل حركت بسيار زياد، زود گرم ميشوند و بنابراين همزمان از آنها آب نيز اسپري ميشود تا محيط خنك باقي بماند. بعد از برداشت جرمهاي بزرگ و قابل رويت به كمك دستگاههاي برقي، دندانپزشك به كمك وسايل مخصوص دستي، جرمهاي كوچكتر سطوح دندان و ريشه را تميز ميكند. ممكن است گاهي اوقات براي برداشت رنگدانهها و براقتر شدن دندانها در انتهاي كار بر روي دندانها برس زده شود كه به اين كار <بروساژ>گفته ميشود.
عمليات جرمگيري ممكن است بسته به ميزان جرم از نيم ساعت تا بيشتر طول بكشد. و گاهي اوقات، اگر بيماري لثه در فرد شديد باشد، ممكن است جرمگيري در دو يا چند جلسه انجام شود. جرمگيري در اصل درماني دردناك نيست زيرا دندانپزشك ساختمان دندان را دستكاري نميكند اما گاهي اوقات ممكن است در بعضي افراد دردهاي لحظهاي ايجاد شود كه معمولا قابل تحمل است.
به ندرت شرايطي پيش ميآيد كه در اثر حساسيت زياد افراد هنگام جرمگيري، بيحسي دنداني لازم شود. در هنگام جرمگيري، خونريزي از لثهها يك پديده عادي است و بسته به ميزان بيماري و التهاب لثه ممكن است كم يا زياد باشد.


به خاطر ايجاد همين خونريزي و احتمال نفوذ باكتريها به محيط داخل بدن لازم است كه در مورد افراد خاص (مثل بعضي از بيماران قلبي و يا افرادي كه دريچههاي مصنوعي دارند و...) قبل از انجام جرمگيري، آنتيبيوتيك درماني انجام شود. اگر شما نيز به بيماري خاصي دچار هستيد (از جمله بيماريهاي قلبي) قبل از انجام جرمگيري، موضوع را با دندانپزشك مطرح كنيد.


در پاسخ به سوال شايعآيا جرمگيري ميناي دندان را از بين نميبرد؟ بايد گفت اصولا جرمگيري عملياتي است كه با بافت دندانها تداخلي نداشته و با جرمهاي روي دندانها سر و كار دارد، بنابراين اگر جرمگيري به طرز صحيح و به موقع انجام شود، هيچگونه خطري براي دندانها ايجاد نخواهد كرد. لزوم و زمان جرمگيري، براي افراد مختلف متفاوت است.
معمولا افرادي كه مرتب و صحيح مسواك ميزنند، جرمهاي كمتري بر روي دندانهاي خود خواهند داشت. تركيب بزاق نيز در ايجاد و يا عدم تشكيل جرم موثر است. بنابراين براي بعضي افراد ممكن است لازم باشد تا هر 6 ماه يكبار جرمگيري انجام شود، در صورتيكه ممكن است شخص ديگري هيچگاه در عمرش به جرمگيري احتياج پيدا نكند.
در معاينات مرتب دندانپزشكي، دندانپزشك به شما خواهد گفت كه آيا به جرمگيري نياز داريد يا نه؟ بعد از انجام عمليات جرمگيري ممكن است چند روزي لثههاي شما ملتهب باشد و يا دندانهاي شما به گرما يا سرما حساس شوند كه اين امر كاملا طبيعي است و معمولا در عرض يك هفته برطرف ميشود. در اين مدت ميتوانيد از دهانشويههاي طبي و يا آب نمك طبيعي استفاده كنيد