به بهانه روز جهاني آلزايمر، بيماري فراموششدگان


گزارش:مهري ميردريكوند
اگر ديديد اتو داخل يخچال است، كفشها روي اجاق گازند، غذا داخل كمد است و قاشق و چنگال داخل كيسه زباله قرار گرفته زياد تعجب نكنيد اين كارها تنها نمونههايي از رفتارهاي عادي و معمول يك بيمار مبتلا به آلزايمر است.

پوشيدن لباسهاي زمستاني در گرماي تابستان، استفاده از چاقو و قيچي براي شانه زدن مو، گذاشتن كليد منزل داخل دستشويي، پاشيدن پودر لباسشويي روي غذا، گذاشتن ساعت مچي داخل قندان و هزاران كار غير عادي ديگراز جمله رفتارهايي است كه يك بيمار مبتلا به آلزايمر ممكن است انجام دهد.

اگر شما بعد از يك روز كاري سخت خستهايد و فقط دوست داريد در آرامش مطلق استراحت كنيد ممكن است نتوانيد زيرا شايد بيمار بخواهد موسيقي گوش كند. آنها معمولا به علت علاقه زيادي كه به موسيقي دارند معمولا آهنگهاي شاد و ضربي را ترجيح ميدهند...

تعجب نكنيد، زياد هم عصباني نشويد قدري خود را آرام كنيد چارهاي نيست جز كنار آمدن و صبر كردن. به هر حال او عزيزي است كه بايد با تمام كارها و رفتارهاي نابجايش او را پذيرفت و دوستش داشت.

اگر هم با مشاهده اين كارها آشفته و مضطرب ميشويد، كمي مكث كنيد روي كارهاي عجيبي كه بيمار انجام داده ميبينيد كه بعضي از آنها خيلي خندهدار است اشكالي ندارد براي كاهش استرس ناشي از احساس مسئوليت و پرستاري از بيمار، كمي هم بخنديد!
در مبتلايان به آلزايمر قدرت تصميمگيري كاهش مييابد، كارهاي ساده كه يك فرد طي سالها انجام ميداده بتدريج و يا به كلي فراموش ميشود. در ابتدا خاطرات نزديك و بعد خاطرات گذشته محو ميشود و شخص طي صحبت كردن دچار سردرگمي ميشود.

براي بسياري از ما پيش ميآيد كه اسامي دوستان، همكاران و نزديكان خود را فراموش كنيم، اشياء را در جاههاي نامربوط قرار دهيم، كلمه مناسب براي تكميل جمله خود نيابيم و يا اينكه دچار خستگي از كار و روابط اجتماعي شويم، اتفاق عجيبي نيست بطور مقطعي ايجاد شده و بعد از مدت كوتاهي هم خود به خود رفع ميشود.

اما همين حالات در بيمار مبتلا به آلزايمر و يا فردي كه در آستانه ابتلا به اين بيماري است به شدت ديده ميشود در اينجا ده علامت هشدار گونه وجود دارد كه با مشاهده آنها بايد به يك پزشك متخصص مغز و اعصاب مراجعه كرد.

اين ده علامت شامل اختلال حافظه، مشكلات در انجام كارهاي عادي، ضعف بيان، گم كردن زمان و مكان، ضعف يا كاهش قضاوت، مشكلات در تفكر ذهني، جابه جا گذاشتن اجسام، تغييرات در حالات و رفتار، تغييرات در شخصيت و و از دست دادن انگيزه است.

در آلزايمر تغييرات ايجاد شده در مغز باعث تغييرات در رفتار شخص نسبت به محيط ميشود و واكنشهايي همچون ترك منزل، تكرار كارها و كلمات، پنهان كردن اموال شخصي، رفتار خشن، پرخاشگري، بيقراري و يا رفتارهاي ناشايست جنسي در فرد ايجاد ميكند.


* وجود ‪ ۳۰۰‬هزار بيمار مبتلا به آلزايمر در ايران
صد سال از كشف بيماري آلزايمر ميگذرد كه از زمان كشف اين بيماري تا كنون با شتاب نگرانكننده اي در حال افزايش است، بنا بر گزارش نشريه پزشكي لانست انگلستان، هر هفت ثانيه يك نفر در دنيا به آلزايمر مبتلا ميشود.

هم اكنون در ايران تعداد مبتلايان به آلزايمر بين ‪ ۲۵۰‬تا ‪ ۳۰۰‬هزار نفر برآورد ميشود.

"معصومه صالحي" رئيس انجمن آلزايمر ايران در اين خصوص به خبرنگار علمي ايرنا گفت در سال ‪ ۷۵‬حدود ‪ ۱۸۲‬هزار نفر در كشور مبتلا به آلزايمر بودهاند كه اين تعداد در حال حاضر به مرز حدود ‪ ۳۰۰‬هزار نفر افزايش يافته است.

وي با بيان اينكه هر هفت ثانيه يك نفر در دنيا مبتلا به آلزايمر ميشود گفت متاسفانه ‪ ۷۰‬درصد شيوع اين بيماري مربوط به كشورهاي در حال توسعه و جهان سومي است.

به گفته رئيس انجمن آلزايمر ايران معمولا زنان بيشتر از مردان به آلزايمر مبتلا ميشوند و بطور متوسط زنان پنج تا شش درصد بيش از مردان در معرض ابتلا به اين بيماري هستند.

صالحي ميگويد آلزايمر بيماري است كه در اثر افزايش سن ايجاد ميشود معمولا ‪ ۶‬تا ‪ ۱۰‬درصد افراد بالاي ‪ ۶۵‬سال و حدود ‪ ۵۰‬درصد افراد بالاي ‪۸۵‬ سال به اين اختلال ذهني مبتلا ميشوند.

تخمين زده ميشود كه در حال حاضر ‪ ۲۴/۳‬ميليون نفر در جهان مبتلا به آلزايمر هستند و هر سال ‪ ۴/۶‬ميليون نفر به اين تعداد اضافه ميشود بطوريكه پيش بيني ميشود تا سال ‪ ۲۰۴۰‬اين رقم به ‪ ۸۱/۱‬ميليون نفر خواهد رسيد.

پيش بيني ميشود روند اين افزايش در كشورهاي در حال توسعه سه تا چهار برابر بيش از كشورهاي توسعه يافته خواهد بود.

هم اكنون در منطقه چين و همسايگان تعداد افراد مبتلا به آلزايمر به شش ميليون نفر ميرسد كه بيش از تعداد مبتلايان در اروپا كه ‪ ۴/۸‬ميليون يا آمريكاي شمالي ‪ ۳/۴‬ميليون نفر است.

پيش بيني شده است كه تا سال ‪ ۲۰۴۰‬شمار افراد مبتلا به آلزايمر در كشور چين به تنهايي به اندازه تمام كشورهاي توسعه يافته خواهد بود.


* تعريف علمي آلزايمر
منشاء اين بيماري هنوز ناشناخته باقي مانده و درمان ريشهكنكننده آن هم فعلا در دسترس نيست اما درمانهاي موجود قادرند روي مسير بيماري اثر كند و كنترلكننده داشته باشند.

دكتر "مريم نوروزيان" متخصص مغز و اعصاب و عضو كميته علمي انجمن آلزايمر ايران ميگويد آلزايمر يك بيماري تحليل برنده و پيش رونده قواي عقلاني سيستم عصبي انسان است.

عضو كميته علمي انجمن آلزايمر ايران افزود دانشمندان علت دقيق اين بيماري را نميدانند طي اين بيماري تغييرات متعددي در مغز بيمار رخ ميدهد كه باعث كوچك شدن مغز،از بين رفتن سلولهاي مغزي ميشود و به جاي آن لكههاي مختلف با اشكال خاصي به نام پلاكهاي پيري مينشيند.

علامت ديگر بيماري وجود كلافههاي ظريف مارپيچي شكل در سلولهاي مغزي است كه در نهايت سلولهاي سالم را از بين ميبرد.

دكتر نوروزيان ميگويد علايم و نشانههاي اين بيماري متفاوت است ولي در كل مهمترين علايم آن اختلال حافظه پيش رونده است و بيشتر افراد بالاي ‪۶۵‬ سال را تحت تاثير قرار ميدهد البته افرادي هستند كه در سنين ‪ ۴۰‬يا ‪۵۰‬ سالگي هم گرفتار آلزايمر شدهاند.

اين متخصص مغز و اعصاب ميگويد تجويز برخي داروها ميتواند در كند كردن پيشرفت بيماري و كنترل مسايل جانبي موثر باشد به عنوان مثال تجويز آرام بخشها و ضد افسردگيها براي اين بيماران ميتواند به كاهش اضطراب و كنترل عصبانيت و يا بهبود بخشيدن به خلق، حالات و روحيه بيمار كمك كند.


* تاثير آلزايمر براحساسات و تواناييهاي جسمي
بيمار كنترل بر احساسات و حالات خود را از دست ميدهد با پيشرفت بيماري شخص ديگر دوستان و محلههاي آشنا را نميشناسد.تغييرات ايجاد شده در مغز باعث تغييرات در رفتار شخص نسبت به محيط خود ميشود.

اين بيماري ميتواند بر وضعيت جسمي فرد اثر بگذارد.پيشرفت بيماري به تدريج باعث ضعف قواي جسماني ميشود اين تغييرات بر روند كارهاي روزانه شخص مانند غذا خوردن، حمام كردن و لباس پوشيدن اثر ميگذارد و شخص به تنهايي قادر به انجام آنها نخواهد بود.

هر چند اين بيماري باعث تغييراتي در بيمار ميشود ولي بيمار هنوز ميتواند قدرداني خود را ابراز كند و احساساتي چون خوشحالي، خشم، ترس، عشق يا غم را نشان دهد.

فرد مبتلا به آلزايمر در تفكر ذهني دچار مشكل ميشود ارقام را كاملا فراموش ميكند و نميداند با آنها چكار كند. خيليها جشن تولد را برگزار نميكنند ولي فرد مبتلا شايد ديگر نداند كه جشن تولد چه معنايي دارد.


* مراقبت از بيمار مبتلا به آلزايمر

نگهداري از بيماران مبتلا بهآلزايمر براي خانواده آنها كار مشكلي است و ميتوان گفت خانوادههاي بيماران مبتلا به آلزايمر قربانيان پنهان اين بيماري به شمار ميروند.

مراقبت كردن از يك فرد مبتلا به آلزايمر ميتواند بسيار طاقت فرسا باشد احتياج به وقت و نيروي بسياردارد مراقبت از يك عزيز ميتواند بسيار دشوار باشد كه براي تداوم در اين امر بايستي در درجه اول از خود، مراقبت كرد.

بايد علايم فشارهاي عصبي بر خود و بيمار را تقليل داد و ضربههايي كه در اين مسير بر جسم و عواطف مراقبتكننده وارد ميشود را كاهش داد.

"نسرين اكبريفر" عضو انجمن آلزايمر ايران كه وظيفهاش مراقبت از بيماران مبتلا به آلزايمر است ميگويد يك مراقبتكننده بايد اول از خود مواظبت كند چونكه او مهمترين شخص در زندگي بيمار مبتلا به آلزايمر است.

همه ميتوانند غمگين و يا بداخلاق باشند ولي حالات فرد مبتلا به آلزايمر ميتواند سريعا تغيير كند و بيهيچ توجيه و دليلي آرامش به اشك و خشم تبديل شود.

وي ميگويد در بيشتر موارد شروع بيماري آلزايمر با سوء ظن و بدگماني نسبت به اطرافيان شروع ميشود به اينصورت كه نسبتهاي ناروايي (همچون برداشتن وسايل شخصي او كه ممكن است اصلا وجود خارجي هم ندارد) را به نزديكان خود ميدهند.

وي افزود به همين خاطر كسي كه وظيفهاش مراقبت و نگهداري اين بيماران را به عهده دارد بايد بسيار صبور و با حوصله باشد.

وي ميگويد شخصيت افراد با سن قابل تغيير است ولي شخصيت فرد مبتلا به بيماري آلزايمر ميتواند دچار دگرگوني شود ممكن است كاملا سردرگم بدبين و يا منزوي شود اين تغييرات شامل بيتفاوتي، ترس و يا رفتارهاي نامناسب است.

اكبريفر افزود خشم، دوري از جمع، اضطراب، افسردگي، خستگي مفرط، بيخوابي عكسالعملهاي احساسي، عدم تمركز و مشكلات سلامتي ده علامت فشار روحي بر روي فرد مراقبتكننده از بيمار مبتلا به آلزايمر است.

پيدا كردن راهكارهايي براي احساس بهبودي، نگرش واقع بينانه نسبت به بيماري و نسبت به خود نكات مهمي هستند كه يك فرد مراقبتكننده از بيمار مبتلا به آلزايمر بايد به آن توجه داشته باشد.

بيماري آلزايمر درسال ‪ ۱۹۰۶‬ميلادي توسط دكتر "آلويس آلزايمر" روانپزشك آلماني كشف شد وي اين بيماري را در يك خانم ‪ ۵۱‬ساله كه با علايم فراموشي در بيمارستان فرانكفورت بستري شده بود تشخيص داد.