پايان موقت بحران بدهي هاي دولت در آمريكا نتوانست از سقوط بازارهاي مالي اروپا و آمريكا جلوگيري كند.
هراس از گسترش بحران بدهي ها در آمريكا و نگراني از گسترش مشكلات مالي در اروپا، به بازارهاي بورس كشيده شده و باعث سقوط ارزش شاخص ها در بازارهاي بورس شده است. ارزش سهام در نيويورك (داو جونز) 5 درصد و در بازارهاي عمده اروپا تا 4 درصد سقوط كرده است.
لري سامرز وزير خزانه داري پيشين آمريكا بروز ركود اقتصادي جديد در اين كشور را محتمل دانست. همزمان خوزه مانوئل باردسو رئيس كميسيون اتحاديه اروپا هشدار داد ممكن است ناتواني دولت هاي حوزه يورو گسترش يابد.
گزارش دويچه وله و بي بي سي حاكي است: بسياري از سرمايه گذاران اطمينان خود نسبت به بهبود اوضاع اقتصادي آمريكا را از دست داده اند و كاهش نرخ رشد و بازگشت دوره ركود را محتمل مي دانند. بورس نيويورك روز پنج شنبه بحراني ترين روز خود از ركود مالي 2008 (دو سال و نيم پيش) را پشت سر گذاشت.
شبكه يورو نيوز هم در گزارشي اعلام كرد: چشم انداز اقتصادي تيره آمريكا با توجه به افزايش بدهي هاي دولت اين كشور و بحران مالي دامنگير اتحاديه اروپا، نگراني سرمايه گذاران و صاحبان سهام را در بازارهاي بين المللي برانگيخته است.
راديو فرانسه در تحليل اين وضعيت آشفته اقتصادي مي گويد: توافق اخير كنگره و دولت آمريكا، دولت را فعلا از خطر ورشكستگي نجات مي دهد ولي مشكلات و ترديدهاي بسياري درباره اقتصاد آمريكا بر جاي گذاشته است. شاخص اصلي فعاليت هاي صنعتي و كارخانه اي آمريكا طي ماه گذشته به ميزان 8/4 درصد سقوط كرده است. تداوم كاهش فعاليت هاي صنعتي و توليدي، افزايش بيكاري را به دنبال خواهد داشت. در شرايطي كه آهنگ رشد اقتصادي آمريكا طي 6 ماه اول سال جاري عملا متوقف شده و نرخ بيكاري در حال افزايش است، تمامي چشم ها به سوي واشنگتن دوخته شده بود كه طرح و برنامه اي را پيشنهاد كند تا بتواند رشد اقتصادي را دوباره به اين كشور بازگردانده اما همانطور كه مشاهده كرديم، اين طرح نهايي نه تنها نمي تواند هيچ پاسخي به اين نگراني ها و مشكلات عمده اقتصادي آمريكا بدهد، بلكه مشكلات را تشديد كرده و براي آنان، آمريكايي را ترسيم مي كند كه در دور باطل بدهي هاي غيرقابل تصور افتاده و ورشكستگي در آينده اي نه چندان دور اين كشور را تهديد مي كند.
راديو فرانسه افزود:اين طرح، هيچ دردي را از اقتصاد مريض آمريكا درمان نمي كند و به منزله قرص مسكني است كه درد وي را براي مدت كوتاهي كاهش مي دهد. در نبود هيچ طرح پايه اي و اساسي براي بهبود اقتصاد اين كشور، مدت دو سال ديگر هم به سرعت سپري شده و دولت آمريكا در شرايط بسيار بدتري از امروز قرار خواهد گرفت.
اين رسانه فرانسوي تصريح مي كند: اقتصاد آمريكا در سراشيب راهي افتاده كه يونان در آن سقوط كرده است. بحران بدهي هاي آمريكا همچنان مشكلي بزرگ پيش پاي اقتصاد اين كشور و اقتصاد جهاني است.
«ميشل روكار» نخست وزير سابق فرانسه مي گويد: طوفان جديدي در راه است كه بيش تر از بحران سال هاي 2008-2007 بازارهاي مالي جهان را به زانو درخواهد آورد. وي نوشته است كه در سال 2008 اقتصاد غرب با انتقال بدهي هاي بخش خصوصي به بخش دولتي از گستره بحران جلوگيري نمود. اما در عمل پايه هاي بحران بزرگتري را طرح ريزي كرد كه بسياري از كشورهاي جهان هم اكنون بدان گرفتار آمدند.

تحلیل اکونومیست از ورشکستگی اقتصادی در امریکا:
این هفته می*بایست هفته خوبی برای اقتصاد آمریکا می*شد. رهبران آمریکایی سرانجام توانستند به کشمکش غیرمسوولانه و مضحکی که بر سر ریسک مالی به راه انداخته بودند خاتمه دهند و با توافق بر سر افزایش سقف استقراض دولت فدرال، تهدید یک مبارزه مالی جهانی را از میان بردارند.
سرمایه*گذاران اما هنوز با شرایطی که بتوانند در آن نفس راحتی بکشند فاصله بسیار دارند و نگرانند. بورس*های سرتاسر جهان سقوط کرده*اند. روز دوم اوت، همان روزی که لایحه بدهی*ها به امضا رسید، شاخص استاندارد اند پورز 500 بیشترین کاهش یک روزه خود را طی یک سال گذشته به ثبت رساند و سود اوراق قرضه ده ساله خزانه*داری آمریکا به 6/2 درصد سقوط کرد که این پایین*ترین سطح طی نه ماه گذشته بود. همه اینها* به خاطر آن بود که سرمایه*گذاران به دنبال آرامش خاطر بودند.
البته همه این تحولات به آمریکا محدود نمی*شود. وضعیت در ناحیه یورو هم آشفته است و به نظر می*رسد سرعت تولید در همه جا کند شده است. چشم*انداز آمریکا اما به ناگهان تیره و تار شد. بررسی*های آماری و برخی داده*های جدید از یک احیای اقتصادی ضعیف*تر از انتظار پرده برداشتند که تنها ذره*ای با سکون کامل فاصله دارد. به محض آنکه رشد یک اقتصاد متوقف شود، آن اقتصاد به آسانی می*تواند به رکود بازگردد به*خصوص اگر یک شوک جدید هم به آن وارد شود.
این درست مانند وضعیتی است که آمریکا در شرف آن قرار گرفته آن هم به مدد انقباض*های شدید مالی که با توافق بر سر سقف بدهی*ها شدیدتر هم شده است. احتمال وقوع یک رکود اقتصادی دوباره در سال میلادی پیش رو به*طرز ناراحت*کننده*ای زیاد است و شاید به 50 درصد می*رسد.
روند احیای اقتصادی و خروج از رکود ناشی از فقدان ترازهای تجاری همیشه کند و شکننده بود اما اقتصاد جهان را با سقوط مواجه نکرد و این را مرهون قدرت بازارهای نوظهور هستیم. بی*فکری در توافق بر سر سقف بدهی*ها و به*ویژه ناتوانی این توافق در مقابله با حتی یکی از ریشه*های واقعی مشکلات آمریکا از جمله هزینه*های تامین اجتماعی و بهداشت و درمان، نگرانی بزرگتری را ایجاد می*کند: آیا می*توان به سیاستمداران ایالات متحده که اینچنین سرسختانه به دو قطب دسته*بندی شده*اند و چنین علاقمند به بازی با اقتصاد هستند اعتماد کرد که آنچه را که همیشه به عنوان دوران غیرقابل*اجتناب دشواری*ها از آن یاد شده است به یک رکود درازمدت*تر تبدیل نخواهند کرد؟
تلاش غواصانه برای رسیدن به سطح آب
از وضعیت احیای اقتصادی شروع می*کنیم. در روز 29 جولای، کارشناسان آمار دولت آمریکا، اصلاحاتی را بر آمار سال*های گذشته از تولید ناخالص داخلی این اقتصاد اعمال نمودند و آن را منتشر کردند. آن*ها نشان دادند که رکود اقتصادی سال 2008 عمیق*تر از آن چیزی بود که در ابتدا تصور می*شد و احیای اقتصادی پس از آن نیز خوش*بینانه نمایش داده شده بود. سطح تولید هنوز به اوج پیش از رکود خود نرسیده و احیای اقتصادی همیشه ضعیف اکنون به پایان راه خود رسیده است. طی سال گذشته میلادی سطح بازده اقتصادی آمریکا تنها 6/1 درصد رشد کرد که این میزان بسیار کمتر از سطحی است که اغلب اقتصاددانان به عنوان نرخ رشد پایه*ای این اقتصاد محاسبه می*کردند و کندترین سرعتی است که در طول تاریخ آمریکا یک احیای اقتصادی پس از رکود تجربه کرده است. طی شش ماه گذشته رشد سالانه اقتصاد ایالات متحده تنها 8/0 درصد بوده است. حتی ناظرانی چون تحلیلگران اکونومیست که انتظار داشتند اقتصاد ایالات متحده مدتی کوتاه به رشد نزدیک به صفر برسد هم انتظار چنین رقم پایینی را نداشتند. عوامل موقتی در این رابطه نقش مهمی را ایفا کرده*اند. افزایش قیمت نفت موجب شد مصرف*کنندگان کمتر خرج کنند. زلزله ژاپن زنجیره عرضه را با اختلال مواجه ساخت. در برخی صنایع به*ویژه خودروسازی بازگشت به شرایط پیش از زلزله در جریان است.
اما کل اقتصاد آمریکا اکنون چنان ضعیف است که زمان زیادی طول خواهد کشید تا رشد اقتصادی آن به نرخی معقولانه برسد و نشانه*هایی هم مشاهده می*شود مبنی بر اینکه این شوک*های موقتی، آسیب*هایی را بر اذهان مقامات شرکت*ها و خریداران برجای گذاشته*اند که آثار آن تا درازمدت پابرجاست. به همین دلیل است که ارقام تازه منتشر شده تا این حد با ارقام پیشین همخوانی ندارند. هزینه مصرف*کنندگان آمریکایی در ماه ژوئن کاهش یافت.
اعتماد مصرف*کنندگان در ماه جولای افت کرد. سفارشات تولیدکنندگان هم همینطور. اگر چه این*ها منظره*ای فوری، ناکامل و زودهنگام از شرایط را به تصویر می*کشند، اما احتمال فرو رفتن در رکودی دوباره که تا همین یک ماه پیش نسبتا ضعیف می*نمود، به*طرز هشداردهنده*ای افزایش یافته است.
اگر این اتفاق روی دهد، بخش اعظم سرزنش*ها متوجه سیاستمداران آمریکایی خواهد بود. تجویز آن*ها برای یک اقتصاد ضعیف ریاضت شدید اقتصادی است. بخاطر انقضای اعتبارات در نظرگرفته شده برای مالیات بر درآمد و مزایای بیکاری در ماه دسامبر، اقتصاد ایالات متحده در سال آینده میلادی به اندازه 2 درصد تولید ناخالص داخلی خود دچار انقباض مالی خواهد شد که این میزان بیشترین رقم انقباض مالی در میان اقتصادهای بزرگ است و کافی است تا یک اقتصاد ضعیف را به ورطه رکود افکند.
توافق افزایش سقف بدهی*ها که تنها کاهش* معتدلانه هزینه*ها را در کوتاه*مدت در بر می*گیرد، به*طور مستقیم عامل ایجاد چنین وضعیتی نیست. کنگره اما می*توانست و می*بایست این اقدام را که به*طور بالقوه مخرب است، متوقف سازد. توافقی دیگر می*توانست به تصویب رسد. حفظ هزینه*ها در کوتاه*مدت همراه با تاکید بر سرمایه*گذاری لازم بر زیرساخت*ها در کنار تداوم کاهش موقتی مالیات*ها به منظور کاهش زیاد کسری بودجه در میان*مدت با محوریت بخش تامین اجتماعی و بهداشت و درمان و اصلاح در نظام مالیاتی. کنگره اما درست عکس آن عمل کرد و بنابراین نه توانست از اقتصاد زمان حال حمایت کند و نه توانست کاهش کافی هزینه*ها را طی دهه آینده تضمین نماید تا اوضاع بدهی*های آمریکا به ثبات رسد. اتخاذ هر تصمیم دشواری به یک کمیسیون محول شد، روشی که باعث شد شرکت*ها و کارکنان درباره چگونگی مقابله با مشکلات مالی این اقتصاد دچار تردید شوند. آیا اگر شما بدانید که سرانجام مالیات*ها افزایش خواهند یافت اما ندانید در کدام بخش*ها، امروز یک کارخانه خواهید ساخت؟
بدتر از همه آنکه سیاست مسموم چند هفته اخیر در آمریکا گونه*هايی جدید از تردید را خلق کرده است. اکنون که جنبش تی-پارتی با موفقیت توانست از ورشکستگی آمریکا به عنوان یک سلاح سیاسی استفاده کند، به یقین بار دیگر هم آن را بکار خواهد برد. امتناع از تن دادن به سازش که به سرعت در حال تبدیل شدن به افتخاری برای هر دو حزب آمریکاست، جایی دیگر اثرات مخرب خود را بر جای می*گذارد و بخش*هایی از اداره فدرال هواپیمایی آمریکا را به تعطیلی کشانده و موجب به تعویق افتادن صورتحساب*های تجاری شده است. در بهترین حالت سیاستمداران موجب کند شدن توسعه سریع اقتصاد آمریکا شده*اند. در بدترین حالت هم احیای اقتصادی را از میان برده*اند و زیانی دایمی را بر تاثیرگذارترین ماشین ثروت جهان وارد آورده*اند.
در سرزمین نابینایان، فدرال رزرو تک چشم پادشاه است
آیا باید اینگونه می*شد؟ نه لزوما. باراک اوباما یا یکی از جمهوری*خواهانی که او را به چالش می*کشند، هنوز هم می*توانند شجاعت آن را بیابند که در انتخابات ریاست*جمهوری سال آینده ایالات متحده واقعیت را درباره اقتصاد آمریکا فاش سازند. با توجه به بی*کفایتی فعلی سیاستمداران اما تنها موسسه*ای که قدرت اعلام خطر را دارد فدرال رزرو است. در شرایطی که نرخ بهره تا این حد پایین است، تسهیل مقدار بیشتری انتظار می*رود. چاپ پول بیشتر در این شرایط قابل توجیه است، اما هنوز ابزاری محسوب می*شود که بازدهی کمی دارد. کمک مالی بسیار بهتر خواهد بود. اگر آمریکا بتواند از رکود اقتصادی اجتناب کند و به آرامی شروع به خروج از این منجلاب نماید، ثابت خواهد کرد که قدرت*هایی دارد. آمریکا هنوز نسبت به کشورهای ثروتمند مزیت*هایی دارد: جمعیت آن جوان*تر و مالیات آن کم*تر است، اقتصاد خلاق*تری دارد و دست*کم فعلا پول آن، ارز مورد استفاده در ذخایر جهانی است. فقط اگر آمریکا رهبراني سیاسی داشت که قابل رقابت با همتایانشان در دیگر کشورهای ثروتمند بودند، شانس آن برای اجتناب از رکود بسیار بیشتر از یک دوم بود.