هر ساله شاهدیم که صدها نفر از هموطنانی که برای گذراندنتعطیلات تابستان و اندکی تفریح به دریا میروند، به یکی از بدترین اشکالمرگ که همان غرقشدگی است، گرفتار شده، خاطرهای تلخ نیز در ذهن و جانبازماندگان بر جای میگذارند. با وجودی که در سالهای اخیر دلیل اصلی مرگشناگران دریای خزر به خوبی شناخته شده است، لیکن اطلاع رسانی کافی در اینزمینه صورت نگرفته و متأسفانه هر سال در فصل گرما، همان وقایع اسفناک سالقبل تکرار میشوند. خواندن چند خط زیر میتواند برای شما و عزیزانتاناهمیت حیاتی داشته باشد. لذا اندکی برای آن وقت بگذارید.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، شنا در دریا هرگز مشابه شنادر استخر نیست و علاوه بر دانستن فن شنا و داشتن مهارت زیاد، بایدویژگیهای آب دریا را نیز شناخت. آب شور دریا در صورت برخورد با چشم، سوزشچشمی دردناکی ایجاد میکند و تمرکز شناگر را کاملاً از بین برده و او رادر یافتن مسیر ساحل ناتوان میکند. در صورت ورود آب دریا به نای و ریهفرد، سرفههای شدیدی ایجاد میشود که عملاً شنا کردن را غیرممکن ساخته وشناگر کاملاً مستأصل میشود. ضربات امواج دریا، فرد را با خود به این سو وآن سو برده، تمام توان و انرژی وی را مستهلک میکنند. گلآلود بودن آبهایساحلی دریای خزر موجب میشود که حتی با عینک شنا هم نتوان در زیر آب چیززیادی مشاهده کرد و مثلاً ناحیه کمعمق را از عمیق تشخیص داده یا فرد درحال غرق شدن را در زیر آب یافت. فردی که در چنین شرایطی به دام افتد،بسیار دشوار بتواند خود را از مهلکه نجات دهد. ضمناً مطابق یک اصل، برایشنای افراد بالغ در آبهای دریایی با عمق بیش از یک و نیم متر، نه تنهاآنها باید فنون شنا را به خوبی بدانند بلکه لازم است به توان فیزیکی واستقامات بدنی بالای خود نیز اطمینان داشته باشند. حتی با وجود مهارت بالاو توان بدنی فوقالعاده، هنوز هم دریا جای امنی برای شنا نیست، چراکه:
جریانهای ساحلی از عمده دلایل مرگ شناگران حرفهای میباشند.
امواج دریا با حرکت به سمت ساحل همواره حجم زیادی از آب را به طرف خشکیمنتقل میکنند. این حجم وسیع از آب میباید دوباره به داخل دریا برگردد وبرای این منظور در نقاطی از ساحل، به صورت تقریباً غیر قابل پیشبینی،درون آب دریا آبراهههایی به طرف دریا ایجاد میشود که در آن آب با سرعتزیادی بر خلاف جهت امواج (یعنی از سمت ساحل به سمت دریا) جریان مییابد.این جریانها کاملاً از امواج آب متفاوت بوده و به آنها جریانهای ساحلی،جریانهای شکافنده (Rip Currents)، یا جریانهای مرگبار گفته میشود که دربسیاری نقاط جهان و بویژه در سواحل دریای خزر، تلفات جانی بسیاری را بهبار میآورند.
جریان شکافنده از بالا شبیه یک بادبزن دستی است که دسته آن به سمتساحل، و دهانه آن به سمت دریا میباشد. دسته این بادبزن بیشترین قدرت رادارد و صرفنظر از اینکه شناگر چقدر شنا بلد است یا چقدر توان جسمی دارد،عملاً برگشت وی به سمت ساحل را غیر ممکن ساخته، او را سریعاً با خود بهداخل دریا میکشاند. برای درک بهتری از قدرت این جریان باید گفت که سرعتاین جریان معمولاً از رکورد سرعت شنای المپیک نیز بالاتر است؛ بدین معنیکه حتی بهترین قهرمان شنای المپیک نیز نمیتواند بر خلاف آن شنا کرده و بهطرف ساحل برگردد. عرض جریان شکافنده بین ۳ تا بیش از ۶۰ متر، و طول آن بهداخل دریا بسیار متفاوت است (گاهی فقط در ناحیۀ شکسته شدن امواج یا همانمحلی که موج فرو ریخته و کف سفید رنگ تشکیل میدهد بوده، گاهی نیز تادهها متر به داخل دریا کشیده میشود).
[برای مشاهده لینک ها شما باید عضو سایت باشید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید]
[برای مشاهده لینک ها شما باید عضو سایت باشید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید]
علائم جریان شکافنده
تشخیص زمان تشکیل جریان شکافنده برای افراد عادی دشوار است. در بسیاریموارد دیده شده که افراد بسیاری در دریا مشغول شنا کردن بوده، همه چیزعادی و خوشآیند به نظر میرسد، اما در همین بین یک نفر در میان جریانشکافنده به سادگی و بیسروصدا غرق میشود. لذا جریان شکافنده الزاماً مختصدریاهای طوفانی و مناطق پرخطر نیست. مواقعی که دریا موّاج است، احتمالتشکیل جریانهای شکافنده بسیار زیاد است. لذا در این شرایط نباید وارد آبدریا شد و بهترین کار این است که شنا را به زمانی دیگر موکول کرد و اززیباییهای ساحل لذت برد. توجه داشته باشید که جریانهای شکافنده در تمامدریاها، دریاچهها و اقیانوسها میتوانند رخ دهند. برخی نشانههای قابلرؤیت جریانهای شکافنده عبارتند از:
- آب در محل جریان شکافنده آرام و بدون موج است.
- رنگ آب در محل جریان شکافنده با بقیه نقاط تفاوت دارد (شکلهای بالا).
- خطی از آب کف آلود، خزه یا زباله در محل جریان شکافنده به سمت دریا حرکت میکنند.
- امواجی که به سمت ساحل میآیند، در محل جریان شکافنده دچار شکست میشوند.
- در بسیاری از نقاط در سواحل گیلان و مازندران ساحل ماسهای است. درساحل ماسهای علایمی شبیه اشکال هلالی وجود دارد. نوک هلال جایی است کهجریان شکافنده تشکیل می شود.


[برای مشاهده لینک ها شما باید عضو سایت باشید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید]
[برای مشاهده لینک ها شما باید عضو سایت باشید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید]
[برای مشاهده لینک ها شما باید عضو سایت باشید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید]
[برای مشاهده لینک ها شما باید عضو سایت باشید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید]
[برای مشاهده لینک ها شما باید عضو سایت باشید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید]
[برای مشاهده لینک ها شما باید عضو سایت باشید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید]


روش فرار از جریان شکافنده:
چنانچه درون یک جریان شکافنده گرفتار شدید، نخست آرامش خود را حفظکنید. دوم اینکه هرگز، هرگز و هرگز بر خلاف جریان شکافنده و به سمت ساحلشنا نکنید. این اقدام مرگبار منجر به خسته شدن کامل شناگر شده و شناگر ازرمق افتاده به راحتی غرق خواهد شد. در عوض خود را بر روی آب نگاه دارید؛اکنون دو گزینه پیش روی شماست:
۱- اگر توان بدنی بالایی برای شنا دارید:
الف- به صورت موازی با ساحل حرکت کرده و از مسیر جریان کاملاً خارجشوید و سپس به صورت مورب به سمت ساحل برگردید (شکل زیر را ببینید).
ب- یا اینکه برای خروج از جریان شکافنده، موازی با ساحل در عمق آب شناکنید. در اعماق زیرین آب، جریان شکافنده قدرت کمتری دارد. لذا میتوان بهاین طریق از مسیر جریان فرار کرده، آنگاه از آب عمیق به آرامی و به صورتمورب به سطح بازگشت و به صورت مورب به ساحل برگشت. دقت کنید که این روشنیازمند توانایی حبس نسبتاً طولانی تنفس میباشد.

2- اگر توان بدنی معمولی دارید:
هم جهت با جریان به سمت دریا حرکت کنید. معمولاً جریان پس از طی چندینمتر تا چند ده متر، قدرت خود را از دست میدهد. در اینجا میتوانید باصورت موازی با ساحل از جریان فرار کرده و پس از طی چندین متر و دور شدن ازجریان، ابتدا نفس بگیرید، سپس تقاضای کمک کنید و بعد به صورت مورب به سمتساحل برگردید. لازم به ذکر است که معمولاً دریا در خارج ناحیه شکست امواجآرامتر است. ناحیه شکست امواج، ناحیهای است که موج در آنجا فرو ریخته وبه رنگ کف سفید دیده میشود، و این ناحیه برای شناکردن مناسب نیست.بنابراین شناگری که بتواند خود را در در خارج ناحیه شکست امواج روی سطح آبنگاه دارد، از جریان شکافنده در امان خواهد بود (البته به طور کلی فاصلهگرفتن زیاد از ساحل برای بیشتر شناگران به هیچ وجه قابل توصیه نیست).


[برای مشاهده لینک ها شما باید عضو سایت باشید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید]

در هر دو دسته افراد با توان بدنی بالا و با توان بدنی معمولی:
اگر تشخیص دادید که کمکی به شما نخواهد رسید و باید با توان خود به طرفساحل برگردید، همراه با امواج خود را به ساحل برسانید. هنگامی که امواجبزرگ به سمت شما میآیند، چند ثانیه نفس بگیرید و حدود یک متر زیر آببروید تا از ضربه موج در امان بمانید. توجه داشته باشید که ممکن استدوباره درون جریان شکافنده دیگری گرفتار شوید. در این هنگام نیز شک نکردهو اجباراً همراه آن به سوی دریا برگردید، ولی مجدداً بر طبق اصول پیشگفتهبه سمت ساحل بازگشت کنید.

چند توصیه مهم
جریان شکافنده معمولاً بسیار قوی بوده و به راحتی میتواند حتی جانشناگران بسیار ماهر را به خطر اندازد. اگر شما یا عزیزانتان هنوز شنا دردریا را کاملِ کامل فرا نگرفتهاید، اگر به توان بدنی خود برای شنا کردندر دریای مواج و فنون شناور نگه داشتن خود بر روی موج اطمینان ندارید،بهترین کار این است که در دریا شنا نکنید. یا لااقل در همان لبۀ دریا ازخنکی آب لذت ببرید، و دچار دردسرهای فوق و مصیبتهای جبرانناپذیر نگردید.
به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، در بستر آب سواحل دریای خزر(به ویژه از آستارا تا نکا) پشتههای ماسهای وجود دارد که با ایستادن برروی آنها چنین تصور میشود که در ناحیه کمعمقی حضور داریم. ولی با فقطاندکی جابهجایی، عمق آب شدیداً افزایش مییابد؛ ضمناً پشتههای ماسهایناپایدار بوده و گاهی زیر پای فرد فرو ریخته و او را در عمق زیاد آبگرفتار میکنند. در برخی مناطق نیز عمق آب به صورت ناگهانی زیاد میشود.این حالت مشابه این است که بر روی لبۀ کوهی حرکت کنید که با یک قدم بهجلو، زیر پایتان درّهای پدیدار شود. فردی که شنا بلد نباشد، دیگرنمیتواند به عقب برگردد و به همین راحتی جان خود را از دست میدهد.
بالا آمدن آب دریای خزر در چند سال اخیر موجب شده که بسیاری ازساختمانها و تأسیسات ساحلی، و چاههای آب و فاضلاب آنها، در زیر آب ساحلمدفون شوند. در سواحلی که پاکسازی صورت نگرفته، شناگر در هنگام شیرجه ممکناست با اشیاء چوبی و فلزی و سنگی به جای مانده از این ساختمانها برخوردکند. ضمناً چاههای آب و فاضلاب میتوانند شناگران را به داخل خود بمکند.
لذا اگر قصد شنا دارید؛ در مناطق پاکسازی شده و در حضور نجات غریق بهاین امر اقدام کنید. و باور کنید که بسیاری از مناطق «شنا ممنوع» با توجهبه خطرات ساحل آن ناحیه و متعاقب مرگومیرهای بسیاری که داشته است به ایننام لقب گرفتهاند.
فراموش نکنید که دریا در عین زیبایی و آرامش، جان انسانهای عزیز بسیاریرا گرفته است؛ افرادی که هرگز در هنگام ورود به آب، تصورش را هم نمیکردندبه چنین مرگ دلخراشی مبتلا شوند.
شاید خواندن این نوشته بتواند جان انسان دیگری را نجات دهد. لذا آن رابرای دوستانتان ایمیل کنید یا پرینت آن را بین دوستانتان پخش کرده یا درمعرض دید آنها قرار دهید.
گردآوری: دکتر سیاوش احمدی نوربخش ( [برای مشاهده لینک ها شما باید عضو سایت باشید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید] )

منبع:
وب سایت مرکز ملی اقیانوس شناسی: ([برای مشاهده لینک ها شما باید عضو سایت باشید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید]
و
سایت پزشکان ایران: ([برای مشاهده لینک ها شما باید عضو سایت باشید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید]
و
سایت شمال نیوز ([برای مشاهده لینک ها شما باید عضو سایت باشید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید]