شیرهای سنگی خوزستان از تاریخ حذف می شوند
اهواز- خبرگزاری مهر: خوزستان اگرچه موزه روباز شیرهای سنگی تاریخی ایراننامیده می شود اما کم توجهی به ساماندهی این آثار تاریخی شیرهای سنگی رادر مسیری قرار داده که انتهای آن به نابودی آثار و حذف از تاریخ میراثیاین سرزمین می رسد.

بهگزارش خبرنگار مهر در اهواز، انسانها اعتقاد دارند که هر حیوانی مظهر یکخوی و خصلت است به همین دلیل معتقدند که اسب مظهر نجابت، گاو مظهرفراوانی، سگ مظهر وفاداری و روباه مظهر مکر و شیر مظهر صلابت و قدرت است.
شایدبه همین دلیل است که از روزگار باستان برای پاسداشت افراد رشید، مقتدر ومحبوب، از سنگ سخت پیکری از شیر می تراشیدند و بر مزار فردی که جانش را درراه آرمانهای بشری داده است، قرار می دادند.
از این رو از شمالشرقی استان خوزستان گرفته تا شمال غربی، شرق و غرب این استان در عمدهقبرستانها شیر سنگی نصب شده حتی نصب شیر در دو میدان چهارشیر اهواز ومیدان مرکزی شهر دهدز نیز دیده می شود.

بههمین دلیل باید شیرهای سنگی خوزستان پس از شناسایی و شناسنامه دار شدنمورد محافظت قرار بگیرند زیرا خوزستان موزه روباز انواع شیرهای سنگی محسوبمی شود که در بخش عمده ای از استان قابل مشاهده هستند.
امروزه دردشتهای ایران زمین هیچ شیر ایرانی نژادی غرش نمیکند. به گواه دوستدارانحیات وحش آخرین شیر از نژاد ایرانی که در فلات ایران دیده شده در دشتهایپیرامون شهر دزفول در استان خوزستان می زیسته و از آن روز تاکنون فقطاندکی بیش از 300 قلاده شیر ایرانی آنهم در کشور هندوستان به زندگی خودادامه میدهند.
هرچند که از آن هنگام تاکنون در خوزستان صدای غرشفرمانروای جنگل و دشت شنیده نشده ولی شیرهایی از سنگی برجای مانده ازتاریخ در خوزستان وجود دارد که اگر به غرش کمک خواهی آنها رسیدگی نشودفردا سرنوشتی بهتر از شیرایرانی نخواهند داشت.
سخنگوی انجمندوستداران میراث فرهنگی خوزستان در این خصوص گفت: شیرهای سنگی که مردم قومبختیاری بر سر آرامگاه بزرگان ایل میگذارند یکی از نمونههای پایبندی بهشیوههای کهن ایرانی در ارج نهادن به بزرگان است که بدون کم و کاستی ازراه پر پیچ و خم تاریخ گذر کرده و تا امروز در زندگی و رسوم مردم بختیاریجایگاه خویش را استوار نگاه داشته است.
آماری از شیرهای سنگی وجود ندارد
مجتبیگهستونی اظهار داشت: افسوس انگیز است که بگوییم کسی نه از شمار شیرهایسنگی آگاهی دارد و نه تاکنون شیرهای سنگی در فهرست آثار ملی کشور ثبت شدهاند و نه کسی میداند که به طور کامل این آثار تاریخی در چند نقطه ازاستان هنوز استوار هستند.
وی افزود: شیرهای سنگی که روزی روی مزارانسانها مینشستند امروز میروند تا آدمیان را با مزار خود تنها بگذارندچراکه قدیمیترین آنها هر روز در گوشهای از این سرزمین یا به سرقتمیروند و یا با تخریب مواجه میشوند و هر چند سازمان میراث فرهنگی باچالش شناسنامهدار کردن این شیرها برای ممانعت از تخریب آنها روبه روستاما حل این چالش نخستین گام برای پاسداشت و حتی بهره برداری از این آثارتاریخی در صنعت گردشگری به شمار می رود.

سخنگویانجمن دوستداران میراث فرهنگی خوزستان عنوان کرد: از گذشتههای بسیار دورتاکنون شیرهای سنگی، یکی از نمادهای مهم فرهنگی مردم زاگرس میانی و زاگرسغربی بوده اند. فراوانی این شیرها در این مناطق از اهمیت آنها در نگاهمردمان کاسته و ما روز به روز زخمهای بیشتر و بیشتری را بر بدن این شیرهامیبینیم.
گهستونی عنوان کرد: شیرهای سنگی به جز در خوزستان دراستانهای لرستان، کهگیلویه و بویراحمد، اصفهان و چهارمحال و بختیاری نیزدیده میشوند ولی تراکم شیرهای سنگی در بعضی مناطق خوزستان به قدری است کهگویی پهلوانان و جوانمردان در مقابل شما نشستهاند تا شکوه و اقتدارشان رابه رخ بکشند.
سخنگوی انجمن دوستداران میراث فرهنگی خوزستان تصریحکرد: هرچند که از شمار شیرهای سنگی و مناطقی که در آنها شیر سنگی وجوددارد آماری رسمی در دست نیست ولی شکی در کاهش سریع شمار این آثار تاریخیبیهمتا وجود ندارد.

وییکی از دلایل مهم کاهش شمار شیرهای سنگی را آبگیری سدهاست دانست و افزود:سدهایی که هرکدام هنگام آبگیری گله گله شیرهای سنگی را غرق میکنند و دراین خصوص باید گفت پس از به زیر آب رفتن تعداد زیادی محوطه و بنا بر اثرآبگیری سد "کارون 3" در سال 1383، امسال با آبگیری سد گتوند، شیرهای سنگیمنطقه "آب ماهیک" در شهرستان لالی به زیر آب خواهند رفت.
گهستونیافزود: در گورستان بارانگرد که میان باغملک و ایذه واقع شده چند شیر سنگیوجود دارد که تعدادی از آنها به دلیل حفاریهای غیرمجاز از جا کنده و شکستهشدهاند.
وی اضافه کرد: در آخرین بازدید خود از قبرستان شهسوارایذه که در فهرست آثار ملی (به واسطه وجود سنگ نگاره شاه یا امیر ایلامیکه در مقابل او پنج نفر ایستاده اند) به ثبت رسیده و از تعداد زیادیشیرهای سنگی برخوردار است متوجه تخریب بیش از پیش شیرهای سنگی و احیاناسرقت آنها شدم.

سخنگویانجمن دوستداران میراث فرهنگی خوزستان عنوان کرد: از تعداد شیرهای سنگی ومناطقی که در آن شیر سنگی وجود دارد آماری در دست نیست بنابراین به دلیلجلوگیری از تخریب و سرقت شیرها باید شیرهای سنگی خوزستان شناسایی،شناسنامه دار و سپس مراقبت شوند.
گهستونی افزود: در حال حاضر درقبرستانهای کهباد (شهسوار) و ترشک ایذه و بابا زاهد قلعه خواجه اندیکاتراکم شیرهای سنگی فراوان است و البته بخش قابل توجهی از آنها آسیب جدیدیده اند همچنین دو شیر عظیم سنگی روستاهای آب ماهیک و تنبل پس از آبگیریسد گتوند به زیر آب خواهند رفت که درباره نجات بخشی آنها تاکنون اطلاعرسانی صورت نگرفته است.
وی تاکید کرد: ظاهرا امروزه دیگر پهلوانییافت نمی شود تا بر خانه ابدی او شیر سنگی بسازند و نصب کنند اما بعضی ازایران دوستان و افرادی که به باورهای قومی و ملی اعتقاد دارند پس ازفوتشان شیر سنگی نصب میکنند که نمونه این اقدام را در قبرستانهای رهدار(بنه وار)، چهار بیشه مسجد سلیمان، مقام صاحب شوشتر و منجنیق باغملکمیتوان دید.

یک باستان شناس خوزستانی نیز با اشاره بهاینکه شیر به جهت خصوصیات کم نظیرش، جایگاه ویژه ای در فرهنگ تصویری وشفاهی اقوام دارد به خبرنگار مهر در اهواز گفت: شیر در نگار کنده های صخرهای، تندیسهای متنوع و سکه های رایج ادوار تاریخی و بافته های عشایر دارایمعانی نمادین بوده است.

ایوبسلطانی افزود: اما بختیاریها با اقتباس از اصل منشا این فلسفه، شیر را بهعنوان نماد خود پذیرفته و ارائه کرده اند و در نقوش تخت جمشید جامها والواح ساسانی و قالیهای شکارگاهی همه جا شیر در جدال با دلاوران نقش بستهاست. حجاری و نقشینه های مزین به شیر نشانه ذوق، فکر و احساس این قوم بههنر است که بدون پیرایه و در نهایت سادگی و شیوایی متجلی شده او بر طبیعتو اندیشه جمعی استوار است.

این عضو انجمن دوستدارانمیراث فرهنگی مسجدسلیمان در اندیکا بیان داشت: مردمان با تکیه بر همینواقع نگری و ساده زیستی با رها کردن این سنبل از قید و بند نمادهای درباریسلطنتی و مکتبهای مصور توانستند این سنبل مقتدر را به عنوان نماد خودبرگزینند، هنری که به طبیعت وابسته است و سادگی، وقار و خشونت را در هم میآمیزد بنابراین منشا شیرهای سنگی و بافته های منقش به شیر را می توان درهمان سنت دیرین و باستانی جستجو کرد که بدین صورت در زمینه های دیگر درفرهنگ این قوم رسوخ کرده و به نحو اصالت مندی احیا شده است.

بههر حال شیرهای سنگی نمادی از تمدن این سرزمین است و محافظت از آنان بهعنوان یک ضرورت باید در دستور کار متولیان امر قرار گیرد.