آسیبهای ورزشی در اثر ضربه های شدید یا کششهایمتمادی و بیش از حد در حین انجام حرکات ورزشی به وجود می آیند. صدماتورزشی میتوانند استخوانها یا بافت نرم (رباط، ماهیچه و تاندون) و یا هردورا دچار مشکل نمایند. برخلاف تصور بسیاری افراد، کودکان، با عکس العملهاییناپخته، عدم توانایی در تشخیص و پرهیز از خطر و توانایی کم در ایجادهماهنگی در حرکات، بسیار بیشتر از بزرگسالان در معرض آسیبهای ورزشی هستند.

سالانهتعداد افراد بسیاری دچار صدمات ورزشی میشوند که نیمی از آنها با انجاممعالجات خانگی و یا بدون رسیدگی خاص بهبود یافته و نیم دیگر به رسیدگیپزشکی نیاز پیدا میکنند. بر اساس محاسبات آماری در هر ۱۰۰۰ نفر، ۲۶ نفر بهآسیبهای ورزشی دچار میشوند و بالاترین میزان این صدمات متوجه کودکان ۱۴-۵سال است. در این آمارها بیشترین تعداد مصدومین را پسران ۱۷-۱۲ ساله تشکیلمیدهند، که میزان این آسیبها از نظر تعداد نفرات صدمه دیده، در ورزشهایجمعی که امکان برخورد در آنها زیاد است و از نظر وخامت، در ورزشهایانفرادی بیشتر است.



● انواع آسیبهای ورزشی

حدود ۹۵%این آسیبها را کوفتگی و ضرب دیدگی بافت نرم تشکیل میدهد. کبودی رایج تریناثر این ضرب دیدگی هاست و دلیل بروز آن زخم های زیر پوست یا آسیب دیدگیموی رگهای سطحی و جمع شدن خون در زیر پوست است.

یک سوم تمام صدماتورزشی را اصطلاحا رگ به رگ شدن میگویند. این آسیب در واقع پیچیدن یا پارگیقسمتی ازرباط است. رباط رشته محکمی است که پیوند دهنده استخوانها بهیکدیگر بوده و مفاصل را محکم در جای خود نگه میدارد.

ضرب دیدگی یاپیچ خوردگی از انواع دیگر آسیبهای شایع در ورزش است. این حالت پیچیدگی وکشش ماهیچه یا تاندون است که گاهی به پارگی آنها می انجامد. تاندونهابافتهای محکمی هستند که پیوند دهنده ماهیچه ها به استخوانها هستند.

التهابتاندون و یا التهاب یکی از محفظه های کوچک پر از مایعی که موجب حرکت روانتاندون بر روی استخوان میشوند در اثر تکرار بیش از حد حرکاتی که موجب واردشدن فشار بر مفاصل میشوند به وجود می آید.

الف) آسیبهای استخوانی

شکستگیاستخوان ۵ تا ۶% کل آسیبهای ورزشی را تشکیل میدهد. استخوانهای بازو و پابیش از همه در معرض شکستگی قرار دارند. شکستگی ستون فقرات یا جمجمه در حینحرکات ورزشی بسیار نادر است. استخوانهای پا از ران تا کف آن بسیار مستعدشکستگی در اثر فشار هستند و زمانی رخ میدهند که ماهیچه ها دچار پیچیدگیشده یا در اثر انقباض بیش از حد موجب خم شدن و شکستن استخوان میشوند. ایننوع شکستگی بخصوص در میان رقصندگان باله، دوندگان استقامت و افرادی کهاستخوانهای باریک دارند شایع است.

شکستگی ساق پا با دردناک شدن وتورم جلو، داخل و پشت ساق پا همراه است که در هنگام حرکت بسیار دردناک شدهو درد آن مدام شدت پیدا میکند. این آسیب در اثر حرکات پر فشار یا کوبیدنهای مداوم پا بر روی زمین در ورزشهایی چون ایروبیک، دو استقامت، بسکتبال ووالیبال عارض میشود.

ب) آسیب دیدیگی مغزی خطرناکترین

حالت آسیب دیدگی ها می باشد.

ج) آسیبهای مغزی

آسیبهایمغزی، دلیل اصلی صدمات منجر به مرگ در حرکات ورزشی است. ضربه مغزی ممکناست حتا با ضربه ای مختصر به سر ایجاد شود و به بیهوشی یا از دست دادنتعادل، هماهنگی حرکات، قوه ادراک، شنوایی، حافظه و بینایی منجر شود.



● عوامل اصلی صدمات ورزشی شامل

▪ لوازم ورزشی که اشتباه به کار برده شده اند

▪ سقوط

▪ برخورد شدید دو بازیکن که بر اثر سرعت زیاد (مثلا در هاکی روی یخ) یا خشونت ذاتی ورزش (مانند راگبی) ایجاد میشود

▪ آسیب دیدگی سطحی یا پارگی بخشهایی از بدن که به طور مداوم تحت فشار یا کشیدگی قرار گرفته اند

علائم این آسیبها عبارتند از :

۱) لقی یا از جا درآمدن یک مفصل

۲) تورم

۳) ضعف

▪ بررسی آسیب شناسی :

علائمیکه به طور مداوم موجب تشدید یا کاهش توانایی ورزشکار در بازی شده و گاهیهم دردناک نبوده و فقط با خستگی غیر معمول همراه هستند، باید توسط جراحارتوپد مورد معاینه قرار گیرد. تشخیص به موقع از تبدیل شدن مشکلات کوچک بهصدمات جدی و مشکلات طولانی جلوگیری میکند.

▪ یک جراح ارتوپد اشخاصی را که،

ـ از شرکت در ورزش به دلیل درد ناشی از آسیب شدید منع شده اند

ـ قابلیت ورزشی آنها به دلیل مشکلات مزمن ناشی از یک آسیب ورزشی کم شده است

ـ کسانی که آسیب ورزشی در آنها موجب از شکل افتادگی بازو یا پا شده است

رامورد نظر قرار می دهد. او با معاینه موضعی، پرسیدن سوالهایی در رابطه باچگونگی آسیب دیدگی و نوع علائمی که بیمار داشته است و همچنین با گرفتنعکسهایی با اشعه ایکس، استخوانها و بافت نرم آسیب دیده را بررسی میکند.اشخاصی که دچار ضربه مغزی شده اند باید فورا مورد معاینه قرار گیرند و تازمان دریافت نتیجه نرمال تحت نظر باشند و تا این زمان هر ۵ دقیقه یک بارمورد معاینه قرار بگیرند. معاینات اصلی در هر ۵ دقیقه عبارتند از اندازهگیری هشیاری، تمرکز و حافظه کوتاه مدت فرد مصدوم.

علائم دیگر تشخیص صدمه مغزی عبارتند از گیجی، سردرد، تهوع و مشکل بینایی.



● شیوه های درمان

درمانصدمات مختصر بافت نرم معمولا شامل محکم بستن محل آسیب دیده با نوار کشی،کمپرس یخ و استراحت است. داروهای ضد التهاب خوراکی یا تزریقی برای تورمکیسه های مفصلی تجویز میشوند.

برای تاندونهای آسیب دیده داروهای ضدالتهاب همراه با ورزش مخصوص تجویز میشود. اگر تاندونی دچار پارگی شدهباشد، برای درمان آن به عمل جراحی نیاز است. جراحیهای ارتوپدی برایپیچیدگیها یا ضرب دیدگیهای جدی توصیه میشوند. درمان این صدمات نه تنهاشامل برطرف کردن درد و التهاب که شامل برگرداندن ورزشکار به حالت وتواناییهای اولیه او است.

معمولا به ورزشکاران آسیب دیده توصیهمیشود که تا بهبود کامل، فعالیتهای خود را محدود نمایند. پزشک آنها شایدتمرینهای خاصی را برای ورزشکاری که دچار آسیبهای متعدد شده است تجویزنماید اما صدمات جدی،ورزشکار را برای مدتی از انجام عملیات ورزشی محرومخواهد کرد.



● پیشگیری

کودکانی که میخواهند در یکفعالیت ورزشی سازمان یافته شرکت کنند باید ابتدا توسط متخصص معاینه شوند ودر باره نوع ورزشی که میخواهند انجام دهند با پزشک خود مشورت نمایند. پزشکمتخصص باید،

ـ هر گونه آسیب قبلی را با دقت معاینه کرده و اهمیت آنرا در ورزش مورد نظر بسنجد.

ـ در صورت لزوم برای جلوگیری از رشد یا عدم رشد نامطلوب عضلات و استخوانهای کودک تمرینهای اضافه تجویز کند

ـ به سیستم استخوان بندی و دستگاه گردش خون کودک توجه کند و قابلیت بدنی او را تایید یا رد کند

همانطورکه میبینید اگر پزشک بداند که ورزش مورد نظر شما چیست میتواند بگوید کهکدام بخش بدن بیشتر در معرض فشار خواهد بود و برای جلوگیری از آسیبهایاحتمالی توصیه هایی بکند

چند برنامه دیگر برای جلوگیری از آسیبهای ورزشی عبارتند از:

▪ حفظ فرم صحیح و سلامت بدن

▪ اطلاع و اطاعت از قوانینی که موجب تنظیم حرکات میشود

▪ استراحت در هنگام خستگی، بیماری یا درد

▪ عدم استفاده از نیرو بخشهای مصنوعی. این مواد ممکن است توانایی شما را در لحظه افزایش دهند اما در دراز مدت با خطر مرگ همراه هستند

▪ مراقبت و استفاده صحیح از لوازم ورزشی

▪ پوشیدن البسه مناسب و به کار بردن لوازم محافظ (مانند زانو بند و کلاه ایمنی)