فقطبا 150 هزار تومان می شود به ترکیه رفت. این را آژانسهای مسافرتی تهران میگویند. از آن طرف، آمارهای اقتصادی نشان می دهد ترکیه سالانه بیش از یکمیلیارد دلار از گردشگری ایرانیان، پول درمی آورد. اکنون مجلس به این فکرافتاده که رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری و معاون رئیسجمهور را برای توضیح احضار کندکه چرا پروژه های داخلی کند است و در عوض،ایرانیها برای تفرح و گردش به خارج از کشور خصوصا به ترکیه می روند.

ترکهابا دمشان گردو می شکنند وقتی می بینند گردشگران ایرانی برای استفاده ازسواحل دریای سیاه و دیدار از شهر تاریخی قونیه و مقبره مولانا به آن کشوررفته اند. چون ایرانیها با خود پول زیادی به همراه می آورند. خوب خرج میکنند و موقع رفتن، تمام چمدانهای خود را از اجناس ترک پر می کنند.

مقاماتترکیه می گویند هر توریست که وارد این کشور تاریخی می شود به طور متوسطبیش از 700 دلار خرج می کند. آنها همچنین اعلام کرده اند ایرانیها در 8ماه ابتدایی سال میلادی جاری، بیش از یک میلیون بار به ترکیه سفر کردهاند. با یک حساب سرانگشتی می توان دریافت در سال 2010 میلادی، بیش از 700میلیون دلار از حساب بانکی ایرانیها به جیب ترکیه سرازیر شده و در صورتتحقق سفر یک و نیم میلیون ایرانی، درآمد ترکیه تنها از ایرانیهایی که گفتهمی شود در ردیف پنجم بازدید از آسیای صغیر هستند، از یک میلیارد دلار (یایک هزار میلیارد تومان) بالاتر می رود.

شاید همین محاسبات سرانگشتیساده با نتایج سرسام آور است که مجلس شورای اسلامی را به تحرک واداشتهاست. فراکسیون گردشگری مجلس که گفته می شود در بدو تشکیل نزدیک به 190نماینده دوست داشتند در آن عضو شوند، دست به کار شده تا توضیحات حمیدبقایی، معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان گردشگری با بشنود.

رئیسفراکسیون گردشگری مجلس، تبلیغات جذب توریست متعلق به کشورهای دیگر که منجربه خروج گردشگر از ایران به کشورهای همسایه می شود را "بسیار خوب" ارزیابیمی کند. به گفته اسداله عباسی این موضوع باعث می شود تا ایرانیان نیز بهصنعت گردشگری آنها رونق بدهند.

عباسی در ادامه می گوید: "بایدبررسی شود آیا ایران نیز چنین تبلیغاتی در آن کشورها دارد و مهمتر آنکهنتیجه این تبلیغات چه بوده است؟"


بوی تلخ واقعیت

درستدر زمانی که رئیس فراکسیون گردشگری مجلس به دنبال تبلیغات گردشگری ایراندر ترکیه می گردد، مسئولان واقع بین و حسابگر ترکیه سعی می کنند با زیرکیآمار مسافرت اتباع خود از ایران را مخفی نگه دارند. زیرا واقعیت نشان میدهد 4 سال پیش که یک میلیون ایرانی از ترکیه بازدید کرد، ترکها تنها 10هزار بار به ایران سفر کردند. یعنی نسبت مسافرت 100 به 1 برقرار بود. درهمین راستا، وزیر فرهنگ و گردشگری ترکیه در گفتگو با روزنامه اکشام بااستفاده از جملاتی پر از کنایه گفته با وجودی که تبلیغات گردشگری بدونتصاویر دریا یا پلاژ اساسا غیرممکن و بی معنی است ولی تبلیغات در ایرانموقعیت مختص به خود را دارد و باید با آن کنار آمد. همین تبلیغاتهوشمندانه است که باعث کشاندن ایرانیها به آن سوی مرزهای آرارات می شود.

رویدیگر واقعیت از برنامه بلند پروازانه ترکها حکایت دارد. آنها تصمیم گرفتهاند با سرمایه گذاری سنگین در صنایع گردشگری خود، درآمد 23 میلیارد دلاریخود از گردشگری را به مبلغی نزدیک به 100 میلیارد دلار افزایش دهد. بههمین خاطر، وزارت فرهنگ و گردشگری ترکیه برای گردشگران ایرانی، خوابهایطلایی دیده است. طبق اهداف تعیین شده آنها، قرار است در سال 5 میلیون نفرگردشگر ایرانی را به سواحل دریای سیاه، آناتولی، کوش آداسی، استانبول وقونیه بکشاند.


بیماری گردشگری

مشکلاتگردشگری ایران، تنها در رقابت با کشورهای همجوار تشدید نمی شود. به نظر میرسد گردشگری ایران به قدری بیمار است که توان جذب مسافران داخلی را همندارد. با این حال، آمارهای عجیب و نجومی اعلام شده از سوی معاونت گردشگریسازمان میراث فرهنگی، در تعطیلات نوروز امسال، زنگ هشدار را برای بسیاریاز فعالان این صنف به صدا درآورد. آمار 110 میلیون سفر بین شهری، هر چندکه با غلو همراه باشد، این واقعیت را آشکار می کند که ایرانیها برای گردشخود، هزینه زیادی را کنار گذاشته اند. ولی چنانکه مجلسیها می گویند عملکردناموفق سازمان گردشگری در جذب سرمایه گذار، هتلهای بلاتکلیف، آمار پایینورود گردشگر و فاصله زیاد دولت با اهداف سند چشم انداز باعث شده این صنعتدر بحران قرار گیرد. صنعتی که گفته می شود در آینده ای نزدیک میزانسودآوری آن از صنایع نفت و گاز و همچنین خودروسازی پیشی بگیرد.

منتقداندولت در مجلس می گویند در سفرهای استانی هیئت دولت، مناطق گردشگری بسیاریدر شهرهای ایران تعریف و تعیین شد که تا به حال پیشرفت فیزیکی و ملموسینداشته اند و با توجه به اینکه اعتبارات و تسهیلات ویژه ای برای آنها درنظر گرفته شده اما هنوز نتوانسته اند سرمایه گذار جذب کنند.

ازجمله این منتقدان، عبدالله کعبی، نماینده آبادان است وی میگوید: "دراهواز، همایش فرصتهای سرمایه گذاری برگزار شد که قسمتی از آن مربوط بهپروژه های گردشگری خوزستان بود. مهمانان زیادی از داخل و خارج در چند روزبرگزاری همایش آمدند. نشستند و سخنرانیها را گوش دادند. بعد هم کیفهایشانرا به دست گرفتند و رفتند. عملا این همایش، هیچگونه سرمایه گذاری برایخوزستان به همراه نداشت."

این سخنان در حالی بیان می شود که آماردقیقی از خروج گردشگران ایرانی به کشورهای خارجی منتشر نمی شود. بسیاری ازمردم برای بیرون رفتن از کشور، بهانه های مانند تحصیل، معالجه و تجارت رامطرح می کنند، در حالی که عملا و علنا برای استفاده از فرصت بیکاری خود وجهان گردی به کشورهایی مانند ترکیه، چین، تایلند، ارمنستان، دوبی،آذربایجان و گرجستان می شود. این کشورها در لیست پیشنهادهای تورگردانانداخلی، در صدر قرار دارند.


چند هندوانه برای یک دست

واقعیتاین است که برخی از مسئولان سازمانهای دخیل در امر گردشگری در نهادهایدیگر نیز دارای مشاغل حساس و مهمی هستند. از جمله این مسئولان، حمید بقاییاست که علاوه بر معاونت رئیس جمهوری و ریاست سازمان میراث فرهنگی، صنایعدستی و گردشگری، مسئولیت بسیار مهم ریاست مناطق آزاد را نیز بر عهده گرفتهاست. وی همچنین اخیرا به عنوان نماینده ویژه رئیس جمهور در امور آسیا،منصوب شده و جالب اینجاست که اولین اظهارات وی درباره نسل کشی ارامنه توسطدولت ترکهای جوان، با واکنش شدید دستگاه دیپلماسی ترکیه روبرو شده است.جالب اینجاست بالاترین مقام رسمی دیپلماسی کشور با انتقاد از سخنان بقایی،این حرفها را "نشستن بر شاخه و بن بریدن" تعبیر کرده و به ترکها قول دادهکه بقایی درباره حرفهایش توضیح قانع کننده ای ارائه کند.

از طرفدیگر، مسئولیتهای فراوان بقایی در سازمان مناطق آزاد، باعث نگرانینمایندگان مجلس نیز شده است. از جمله نماینده املش و رودسر در مجلس دربارهاین مسئولیتها گفته این کار بقایی باعث شده تا مسئولان بخشهای دیگر سازمانمیراث فرهنگی نیز دغدغه سازمان مناطق آزاد را داشته باشند و کمتر به وظایفخود در سازمان میراث فرهنگی توجه کنند.

به گفته این مقام مسئول،جای تعجب نیست روند کار در مناطق نمونه گردشگری بسیار کند است و به طورمثال هتلی هفت ستاره در رامسر کلنگ زنی شده، اکنون بعد از سه سال با توجهبه تخریبهای محدوده آن هنوز هیچ کاری برای ساختش انجام نشده است.

اینطورکه پیداست، مجلس این بار پا در کفش سازمان گردشگری کرده تا از درآمدهایمیلیاردی این صنعت برای مردم کشور، سهمی بگیرد. پولی که گفته می شود اینروزها بیشتر به جیب چینی ها، تایلندیها، گرجیها، ارمنیها، عربها و به خصوصترکها سرازیر می شود.

امید سلیمی بنی