گفتگو با مشهورترین خطاط قرآن


اشاره:

ابومروانعثمان بن عبده بن حسین بن طه، خوشنویس عرب زبانی است که به واسطهنگارش"مصحف مدینه" شهرت یافته است، مصحفی که موسسه چاپ مصحف شریف ملک فهدآن رامنتشر کرد.
وی در روستای شهر حلب در سوریه به سال 1934میلادی چشم به دنیا گشود. متاهل و دارای هفت فرزند است. پدرش، شیخ "عبده حسین طه" امام جماعت، سخنران مسجد و استاد خوشنویسان سوریه است.
عثمان طه در رشته شریعت اسلامی در مقطع کارشناسی فارغ التحصیل شد و زبان عربی، نقاشی و هنرهای اسلامی را فرا گرفت.
ویازخوشنویس بزرگ جهان اسلام استاد حامد العامدی در سال 1973 میلادیاجازهخوشنویسی دریافت کرد و در خطاطی در محضر تنی چند از خوشنویسان همچونمحمدعلی المولوی، ابراهیم الرفاعی در شهر حلب، محمد بدوی الدیرانی در دمشقوهاشم البغدادی زانوی تلمذ نهاد.
هرگاه به آیاتی بر میخورم کهکافران، ستمگران، منافقان و مقصران در عبودیتخداوند را، انذار می دهد،سینه ام تنگ می شود و حالتی از خوف و ترس بر منچیره می شود که در اغلباوقات خودم را از یاد می برم و نفسم بند می آید وعرق می کنم حتی اگر، فصلزمستان باشد


عثمان طه همچنین عضو کمیته داوری مسابقه بین المللی خوشنویسی است که از سوی سازمان جهان اسلام برگزار می شود.
اودرسال 1370 میلادی برای وزارت اوقاف سوریه، نخستین مصحف را کتابت کرد. ودرسال 1388 میلادی به کشور عربستان سعودی رفت و به عنوان خطاط برگزیدهموسسهچاپ قرآن ملک فهد و کاتب مصحف های مدینة النبی ، قرآنی را نگاشت کهوجهمشخصه اش اتمام آیه در انتهای صفحه بود.
همچنین در همان سال به عضویت هیات داوری مسابقه بین المللی خط عربی در استانبول در آمد، این مسابقه هر سه سال یک بار برگزار می شود.


متن گفتگو:

سوال: کتابت این مصحف شریف کی و چگونه به ذهنتان خطور کرد؟

درابتدااین برای من و هر خوشنویس دیگر که مورد احترام مردم است، یک رویایدستنیافتنی بود که به خاطر شرافت عمل و تبرک به خداوند و سود مسلمانانمصحفیرا نگارش کند که مسلمانان آن را به اعتبار کلام خدا بودن قرائتمیکنند و ازآن بهره مند می شوند .
هر خطاطی بیمناک است از کتابت مصحف شریفی که منزلتش بدین پایه و بلندی است.
درآغازاز سوی وزارت اوقاف در شهر خودم به این مهم مکلف شدم جز اینکه نسبتبهانجام این کار بزرگ مردد بودم و در انجام چنین عمل سترگی ترس ووحشتسرتاپای وجودم را فرا گرفته بود.
سوال: تا کنون چند مصحف به نگارش درآورده اید؟

دقیقا به خاطر ندارم، اما تا آنجایی که می دانم بیش از ده مصحف به روایتها ی مختلف مشهور نوشته ام.

سوال: برای کار چگونه شد که به موسسه چاپ قرآن ملک فهد رفتید؟

هنگامبازگشاییموسسه ملک فهد در مدینه منوره، علما درباره نسخه ای از قرآن بهرسم الخطعثمانی و به روایت حفص، بحث و گفتگو می کردند که خطش مورد رضایتهمگان واقعشود. هنگامی که نسبت به یکی از نسخه های قرآن انتشارات شامیهدر دمشق، بهخط من، وقوف پیدا کردند از نوع خط و سبک نگارش آن شگفت زدهشدند و نسبت بهچاپ آن در موسسه پس از اعمال اندکی و یرایش، اتفاق نظرپیدا کردند. پس ازاطلاع کمیته علمی موسسه، بر آن شدند تا مرا به عنوانخوشنویس قرآن هایمدینه، به کشور عربستان سعودی معرفی کنند و این قضیهبرمی گردد به 20سالپیش تقریبا.
آنگاه قرآن دیگری را به روایت حفص نوشتمبه گونه ای که صفحهبه آیه ختم شود و تمام تلاش و عصاره مهارتم را روی اینکار گذاشتم، تااینکه نسخه ای در نهایت استحکام و زیبایی و محصولی ویژه ازسوی مجمع چاپقرآن ملک فهد پدید آمد که مقبول و مورد ستایش عام و خاصمسلمانان گردید.
بعد از آن قرآن دیگری نوشتم باز به روایت حفص و به رسم الخط عثمانی و به ترتیب مصحف "شمرلی مصری" که هم اکنون زیر چاپ است.
همینطورقرآنهای دیگری را به روایت ورش، قالون و دوری نوشتم که همگی به نام خادمحرمینشریفین- حفظه الله- و به عنوان هدیه ای به مسلمانان جهان، موردبازنگری،چاپ و نشر قرار گرفته اند.
عثمانطه در سال 1370 میلادی برایوزارت اوقاف سوریه، نخستین مصحف را کتابت کرد.و در سال 1388 میلادی بهکشور عربستان سعودی رفت و به عنوان خطاط برگزیدهمجمع چاپ قرآن ملک فهد وکاتب مصحف های مدینة النبی ، قرانی را کتابت کردکه وجه مشخصه اش اتمام آیهدر انتهای صفحه بود.


سوال: آن هنگام که مشغول کتابت این مصف شریف بودید و شب و روز در نفحات روحانی آن تنفس می کردید، چه احساسی داشتید؟

خطاطقرآن باید به منظور تلاوت و حفظ قرآن از کودکی به این کتاب نزدیک باشد وبه زبانی آشنا باشد که برای دریافت معانی قرآن مهم است.
منازدوران خردسالی بسیاری از متون لغوی، فقهی و عقیدتی را از مرحومپدرمفراگرفتم، در نتیجه برای کتابت قران کریم و بهره گرفتن از معانیآیاتکریمه آماده شدم، تردیدی نیست که در قرآن کریم آیاتی بشارت دهنده وانذارکننده وجود دارد و من هر گاه به آیات مبشرات مواجه می شدم در رویاییبه سرمی بردم که نعمت دنیوی و اخروی خداوند است. من با خیال آسوده کتابتمی کنماما هر گاه به آیاتی بر می خورم که کافران، ستمگران، منافقان ومقصران درعبودیت خداوند را، انذار می دهد، سینه ام تنگ می شود و حالتی ازخوف و ترسبر من چیره می شود که در اغلب اوقات خودم را از یاد می برم ونفسم بند میآید و عرق می کنم حتی اگر، فصل زمستان باشد...
در نگارشآیاتکریمه ای که خداوند –سبحانه و تعالی- بندگان پرهیزگارش را وعده نعمتداده،تامل می کنم، اما در کتابت آیاتی که وعده عقاب داده، با رعایتخوشنویسی وپرهیز از خطا، به گونه ای شتاب می کنم که از این فضای ترس انگیزخلاص شوم.خلاصه اینکه در خلال کتابت قرآن از امور دنیایی غافل می شوم و بهاین اموراعتنایی ندارم... این حالات نفسانی به هنگام نوشتن آیات کریمه ازنظراتقان خط و عدم آن، نسبتی وارونه دارد.
سوال: میان دو خطعثمانی کهنوشتید با خط دهلوی و خط مسما به "نسخ تعلیق" که در شبه قارههند منتشرشده، تفاوت آشکاری وجود دارد، شما آن خط را چگونه توصیف میکنید؟ و آیامنبعی سراغ دارید که در این خصوص بتوانم از آن استفاده کنم؟

رسمالخطیکه در شبه قاره هند، قرآن ها به شیوه آن نوشته شده است، در زمرهانواع خطعربی شمرده نمی شود و بدون تاریخ است، و رسانه ها این نوع خط رابه رسمیتنمی شناسند و به اعتقاد من این خط نه نسخ است و نه تعلیق، ملتهایشرقاسلامی به این خط(عثمان طه) و این روایت مخصوص(روایت حفص از عاصم) بهآنعادت کرده اند و چاره ای نیست جز اینکه آن را بپذیرند چرا که تلاوتقرآنمهمتر است...


مندر نگارش قران کریم سبک خاصی ابداع کردم کههمان بسط کلمه و حرکت گذاری دربالای حروف تابع آن است و مردم از خاص وعام، همه آن را ستایش می کنند بهاین دلیل که این شیوه خاص بر وضوح وزیبایی واژه می افزاید.


سوال: آسان ترین و دشوارترین خط از نظر فراگیری و نگارش کدام است؟

آسانترینخطوط، خطی است نسبتا خاضع و زیبا نزد آن عده ای که آن را محکم میدانند- خطملتهای عرب زبان در هر زمان و مکانی-که همان خط رقعه است، ودشوارترین خطوطهم خط "ثلث" است که ضرب المثل زیبایی و قدرت و عظمت است وبه همین دلیل، آنرا "پادشاه خط ها" نامیده اند و هرگاه خط عربی می گویندمنظور همین خط ثلثاست و خطاطی که آن را شایسته نداند خطاط انگاشته نمیشود....
سوال: چرا خط "ثلث" را "ثلث" نامیدند؟

ازقدیمتعریف هایی وجود داشته، و بسیاری از خطاطان بر حسب باورهای خود، اینتعاریفرا پذیرفته اند. خط "ثلث" از خط "طومار" گرفته شده که در این خط(طومار)پهنای قلم به اندازه 24 مو از موهای قاطر است، خط "ثلث" از طومارمنشق شدهو ان ثلث طومار است، و اندازه پهنای قلم در خط ثلث، یک سومطوماراست یعنیبه اندازه 8مو از موهای قاطر و از آن "نصف" مشتق شده است وآن به اندازه 12مو است و نیز "ثلثین" که 16موست و این موها عبارتند ازاندازه تقریبی قلمها.

سوال: وجه تمایز خط نسخی که قرآن مدینه نبوی به شیوه آن نوشته شده با خط نسخ عام چیست؟

مندرنگارش قران کریم سبک خاصی ابداع کردم که همان بسط کلمه و حرکت گذاریدربالای حروف تابع آن است و مردم از خاص و عام، همه آن را ستایش می کنندبهاین دلیل که این شیوه خاص بر وضوح و زیبایی واژه می افزاید.



رحمت خدا و رزق فراوانش را برای شما خواستارم و سپاسگزارم از اینکه این فرصت دیدار را در اختیار من گذاشتید.

تبیان