آیا میدانستید شما میتوانید کهکشانی در 2 میلیونسال نوری فاصله از زمینرا تنها با چشمانتان مشاهده کنید؟ آیا میدانستیدبسیاری از گودال های ماهبا یک دوربین دوچشمی کوچک قابل روئت است؟

شگفتی های بیشماری در یک آسمان تاریک و صاف در انتظار شما هستند و اولین قدم آن تنها این است که از خود بپرسید: آن چیست؟

اگرشما اولین قدم را بردارید، بدانید عمری لذت بخش و کیهانی درانتظارشماست.اما نکته اصلی این است که قدم بعدی چیست؟ بسیاری از علاقمندانبهنجوم، در همان ابتدای کار به بن بست رسیده و تسلیم ناامیدی می شوند چونازخود میپرسند اینگونه ادامه دادن راهش نیست، باید چگونه ادامه دهم؟اماراهی برای پیشبرد خود در این زمینه نیز پیدا نمی کنند، پس نجوم رارهامیکنند.

با این اوصاف، بهترین نصیحت برای شروع کنندگان به نجومچیست؟ اینجا به ذکرنکاتی میپردازم که راهنمایی کوچکی برای درست تر منجمشدن است.

1_ آسمان را بدون چشم مسلح* یاد بگیرید.

رصدو نجوم یک تفریح در طبیعت است.شب ها به بیرون بروید و اسامی ستارگانپرنوررا یاد بگیرید، همچنین الگو ها و طرح های بالا سرتان را؛ منظورمصورت هایفلکی* است.از مجلات و سایت ها در این زمینه کمک بگیرید. اگر شمادر یک محیطشلوغ و دارای آلودگی نوری زیاد زندگی می کنید، راه های بیشتریبرای نگاهکردن به بالا وجود دارد، حتی بیشتر از آنچه که تصور می کنید.

اگرحتی بیشتر از این قدم هم فعالیت نکنید، این توانایی که به بالای سرتاننگاهکنید و بگویید این ستاره قطبی* است و یا آن یکی زحل است برای شمالذتی وافربه ارمغان می آورد و شاید این حس را به شما دست بدهد که در جهانیک جاییکوچک برای زندگی آسوده در اختیار دارید.


2_کتابخانه محل خود را غارت کنید.

نجومآماتوری یک یادگیری براساس ذوق و علاقه است. این ذوق از کاوش هایعقلی ونیز آگاهی های مرموز آسمان شب حاصل می شود. شما باید این کاوش هارا انجامدهید و این آگاهی ها را بدست بیاورید و این برعهده خودتان است.به عبارتدیگر در نجوم باید متکی بخود و بقولی خود آموز باشید. برای شروعکنندگان،مهمترین ابزار نجومی، تلسکوپ قوی و یا دوربین دو چشمی حرفه اینیست بلکهکتابخانه محله است.

قفسه های مربوط به نجوم را جستجو کنید و دنبالکتاب هایی درباره اطلاعاتپایه و مقدماتی بگردید که شما به دانستن آنهااحتیاج دارید و نیز کتابهایی راهنما در این مورد که شما چه چیز هایی رامیتوانید در کرانه آسمانببینید. در مورد ستارگان مرجع و صورت های فلکیبخوانید که شما با چشم بهتنهایی قادر خواهید بود آنها را روئت کنید. درمورد ستارگان و سیارات ونیز تغییرات آنها در طی شب و در طی فصولمختلف تحقیق کنید.اگر کتابخانهبه اندازه کافی، کتاب و اطلاعات در اختیارشما قرار نگذاشت، یک کارتاینترنت تهیه کنید و به دنیای اطلاعات قدمبگذارید.

البته درست است اینترنت یک منبع عظیم اطلاعات می باشد اماباید به ایننکته ضروری توجه کرد که اطلاعات درون اینترنت به نوعی به همریخته و در هممی باشد که زیاد مناسب حال شروع کننده نیست، اما گفتنی هستسایت های بسیارخوبی برای آماتور ها نیز با کمی جستجو پیدا می شود.

اینگونهمی گویم، برای شروع کننده ای که میخواهد درست منجم شود، اطلاعاتباید منسجمو بصورت دسته بندی و سازماندهی شده ارائه شود با این قابلیت کهاین منبعاطلاعات در درسترس فرد باشد که در کوتاه ترین زمان ممکن، و در هرمکانیمورد استفاده اش قرار گیرد. به عبارتی شما به کتاب احتیاج دارید پسبهکتابخانه ها بروید.


3_به تلسکوپ فکر میکنید؟ پس با یک دوربین دوچشمی شروع کنید.

دوربیندو چشمی ابزار ایده آلی برای افراد تازه کار به شمار می رود.دوربینهایدوچشمی میدان دید زیادی به شما نشان می دهد و رسیدن به نقطه موردنظرتان رابسیار ساده می کند و این درحالی است که یک تلسکوپ قوی تر،محدوده کوچکی ازفضا را بزرگنمایی می کند و پیدا کردن نقطه مورد نظرمان رابا مشکل روبرو میسازد.

تصویری که دوربین دو چشمی از شی هدفتان ارائه می دهد، وارونهاست(که البتهامروزه با تعبیه یک آینه در دوربین ها این مشکل برطرف شدهاست) اما بشماکمک میکند که ببینید نقطه نشانه گرفته شما کجاست.

تصاویر یک تلسکوپ نجومی، معمولا معکوس اند، چیزی در حدود نود درجه قرینه ، در امتداد نشانه روی شما.

دوربینهای دو چشمی نسبتاً ارزان قیمت تر هستند، در بسیاری از موقعیت هادر دسترسبوده، و نیز حمل و نقل و نگهداری آنها ساده و راحت است. کاراییدوربین هایدوچشمی بطور شگفت انگیزی مورد قبول و قابل اعتنا می باشد.معمولا 7 تا 10برابر قدرت یک چشم غیر مسلح، توانایی دید را بهبود می بخشدو این قدرت دید،تقریبا بقدر یک تلسکوپ خوب آماتوری است اما باید توجهکنید که شما این قدرترا با چیزی در حدود نصف قیمت آن تلسکوپ بدست آوردهاید.

برای رصد،هرچه عدسی جلویی(شئی)* بزرگتر باشد مناسب تر هست چون تواناییجذب نوربالاتری دارید، همچنین کیفیت دید بصری بالا نیز برای بسیاری ازدوربین هایدوچشمی که در طول روز استفاده میشوند، اهمیت زیادی دارد.دوربین های دوچشمیمدرن امروزه که قابلیت تثبیت تصویر (image-stabilized ) را دارا هستندبطور شگفت آوری برای نجوم یک ارمغان بحساب میآیند اگرچه قیمت این دوربینبسیار گران است. در آخر یک دوربین دوچشمی کهبراحتی از فروشگاه های شهر وبه قیمت مناسب میتوانید خریداری کنید، برایشروع یک دوره نجومی آماتوری،بسیار مناسب است.


4_به داخل نقشه ها و راهنماها شیرجه بزنید.

شمادیگر یک دوربین دوچشمی دارید، با آن چه کار می خواهید بکنید؟ شما میتوانیدبصورت تفننی به ماه نگاه کنید و یا حتی تصویر غبار آلود ستارگان رادر پهنهراه شیری* را برای همیشه در ذهن خود ثبت کنید. با این حال، اگرشما صورتهای فلکی را یاد گرفته اید، و نقشه های راهنمای آسمان شب را کهدر آنجزئیات بالایی از اجرام قابل مشاهده نشانه گذاری شده است، را دراختیارداشته باشید، یک دوربین دوچشمی می تواند شما را حتی برای سالیانیسرگرم نگهدارد.

می توانید در حدود دو جین خوشه های ستاره ای*، کهکشان ها وسحابی ها* رادر آنها پیدا کرده و با دوربین خود رصد کنید. آنها همچنیندارای اطلاعاتیاز قبیل تغییرات متناوب ماه های مشتری و یا دوره های هلالزهره شما میدهند. شما می توانید با استفاده از این راهنماها، تعداد زیادیاز گودالها، دشت ها و کوه های ماه را شناسایی کنید. شما می توانید بااستفاده ازاطلاعاتی که بدست آورده اید به رصد ستارگان دوتایی * و یا تناوبمحو -روشنایی ستارگان متغیر* بپردازید.نقشه های خوب، پیشنهاد های وسوسهانگیزیبرای شکار رازهای محو پنهان شده در آسمان را به شما می دهد، بسیاریازکتاب های راهنما آنچه را که شما رصد خواهید کرد را توصیف می کنند ودرمورد چیستی آن شی توضیحاتی ارائه می دهد.

علاوه بر این، تواناییاینکه با استفاده از دوربین دوچشمی بتوانید ایناجرام را در پهنه آسماننشانه گذاری کنید، دقیقا مورد نیاز شما قرار خواهدگرفت زیرا بعدها باعث میشود، شما تلسکوپتان را هرچه بهتر تنظیمکنید.برنامه ریزی کنید که در حینرصد چه کاری می خواهید انجام دهید. چارتو راهنمای خود را بر روی یک صفحهرسم کنید.با توجه به تجهیزات خود، لیستیاز اجرامی که در توانایی رصد آنهاهستید را بیابید و نحوه چگونگی پیداکردن آنها را ترسیم کنید.

رصد خود را برنامه ریزی کنید، قبل آنکه سرتان را برای دیدن دنیای شب بالا ببرید.


5_یک دفتر ثبت وقایع نجومی درست کنید.

اینمورد اختیاری است.می توانید بر روی یک واقعه متمرکز شوید و آنرا درذهنبسپارید بر فرض مثال بدانید در هفته آینده، مشتری در کنار هلال ماهقرارخواهد گرفت، اینگونه براحتی می توانید مشتری را پیدا کرده، رصد کنید.ایندفتر یادداشت را همیشه در کنار ابزار رصد خود داشته باشید. به زودیمیتوانید با برگشت به گذشته و استفاده از تجربیات اولیه خود، افق هاییرابرای رسیدن در سال های آینده هدف گذاری کنیدو این به معنی عمیق ترشدنفعالیت های شما است.

به هر حال، اگر فکر می کنید که مشغله زیادی از شما می طلبد،به این مورد اهمیت چندانی ندهید.


6_به دنبال دوستان آماتور دیگر باشید.

انفرادیتحصیل کردن خوب است اما تا آنجای که توانایی ادامه دادن داشتهباشید. امابه اندازه به اشتراک گذاری دانش و تحصیلات خود با دیگران لذتبخش نیست.هزاران کلوب ستاره شناسی در اینترنت وجود دارد، در ایران نیزموسسات وفرهنگسرا ها هر از گاهی اقدام به برپایی همایش ها و برنامه هایرصد آسمانشب می کنند. با شرکت در این برنامه ها میتوانید با ده ها منجمآماتور دیگرآشنا شده و فرصتی برایتان پیش می آید که بتوانید ابزار وتلسکوپ های مختلفرا امتحان کنید و بدانید که دیگران چه کارهایی را نمیکنند و یا چه کارهاییرا انجام می دهند.نکته های جدید یاد بگیرید وتوانایی های تازه بدست آوریدو مهمتر از همه این ها، دوستان خوبی پیداکنید.

چک کردن کلوب ها و فروم های نجومی بزرگ و کوچک بر عهده خودتان است، ببینید کدام برای شما مناسب تر است.


7_اکنون وقت تلسکوپ است، به اعماق سفر کنید.

سرانجامشما می دانید که آماده شده اید برای کار با یک تلسکوپ قدرتمند.شما ساعت هاوقت صرف خواندن آگهی ها، و خواندن مقالات نقد و بررسی(review) انواعتلسکوپ ها کرده اید. شما با انواع تلسکوپ آشنایی دارید ومی دانید از هرکدامشان چه انتظاری باید داشته باشید و چه کاری را باید باتلسکوپانتخابیتان بکنید.

اکنون وقت خساست بر روی کیفیت نیست، از دمدمهمزاجی پرهیز کنید. اسباببازی های فروشگاه های بزرگ که بسیار شبیه بهتلسکوپ اند و به اصطلاحsemi-toy گفته می شوند، ممکن است چشم شما را به خودخیره کنند. توجه داشتهباشید برای انتخاب تلسکوپ دو ضرورت وجود دارد.

اولینضرورت، استحکام، ثبات و سهولت در حمل و نصب تلسکوپ است. دومین ضرورتکیفیتبالا و میزان انکسار* اپتیک (diffraction limited) است.

بطور طبیعیشما، علاقه به تلسکوپی، با دهانه ای بزرگ دارید اما هیچ وقتقابلیت حمل ونقل و سهولت آن را فراموش نکنید. به یاد داشته باشید بهترینتلسکوپ برایشما، تلسکوپی است که در بسیاری مواقع بتوانید با آن کار کنید.

اغلباوقات، تازه کار ها، این نکته را مدنظر قرار نداده، و یک تلسکوپبسیار بزرگانتخاب میکنند. یک فیل سفید. حمل این تلسکوپ بسیار مشکل است ودردسر هایزیادی برای سرپا کردن و یا برای جمع کردن آن متحمل می شوید پسبندرت مورداستفاده شما قرار خواهد گرفت.

یک منجم خوب بودن، به داشتن ابزار وتجهیزات بستگی ندارد بلکه به نحوهاستفاده از آنها مربوط است. بسیاری ازتلسکوپ های نسل جدید، دارایکامپیوتر و موتورهایی برای حرکت هستند که میتوانند با فشار چند دکمهموقعیت شی مورد نظرتان را تعیین کنند. البته اینعمل بعد از انجام بعضی ازتنظیمات و آماده سازی ها صورت می گیرد. کار بااین وسیله به اصطلاح Go-Toscope بسیار لذت بخش است و مطمئنا کمک زیادیبرای تعیین محل اهدافی غیر ازآنچه که چشم شما به آن مسلط است، می کند. امابدانید درست هست که پرواز درحالت اتو پایلت لذت بخش است، اما مانع یادگیریپروازی بر عهده خودتان میشود. فکر کنم نکته مهم در این است که تواناییداشته باشیم که بتوانیم ازآن نقشه و چارتی که قبلا تهیه کرده ایم استفادهکنیم. از آگاهی خودمان درمورد صورت های فلکی بهره ببریم تا بتوانیم اجرامو شی هدف مورد نظرمان را،خودمان با تلسکوپ شکار کنیم.

شما میتوانید میلیونی برای خرید تلسکوپ هزینه کنید اما بدانید که تلسکوپهای خوبیهم با چند صد هزار تومان هم قابل خریداری هستند. آیا این تلسکوپجوابگویآنچه شما می خواهید نیست؟ تا آنجا که می شود از خرید دست نگهدارید، چندسال بعد از کار با یک دوربین دوچشمی، درحالی که به تواناییبالایی رسیدید ووقتی بودجه خرید یک تلسکوپ خوب را داشتید، از هزینه ای کهمی کنید پشیماننمی شوید.

اگر شما برای شروع، تلسکوپی کوچک اما با کیفیتی انتخابکردید، این وسیلهمی تواند ابزاری برای سفر هایتان نیز باشد، آن هم برایتمامی طول عمر. حتیهنگامی که نتوانید تلسکوپ بزرگتری را که در آیندهخواهید خرید را با خودبه جایی ببرید.


8_غرور کاذب خود را بشکنید.

نجومبه شما بردباری و افتادگی را آموزش می دهد. شما یک شی را در دوردستها شکارمی کنید اما آنرا گم می کنید.تلاش می کنید و دوباره آن را پیدا میکنید اماباز آنرا گم می کنید. دوباره باید تلاش کنید. این ها در رصدطبیعی است.نگران نباشید، عاقبت با افزایش دانش و مهارت، شما موفق خواهیدشد.

شمادر مقابل ابرهایی که از جلوی تلسکوپتان رد شده و مانع دیدتان می شوند،درمقابل فاصله های بی نهایت، در مقابل کم نوری و محو بودن آن شئی کهموردخواسته شماست و در مقابل واقعه ای که شما فقط بخاطر یک دقیقه دیرکردازدستش می دهید، نمی توانید هیچ کاری کنید. جهان مطابق با خواسته ها وآرزوهای شما عمل نمی کند بلکه شمایید که باید بر اساس شرایطش رفتار کنید.


9_راحت باشید و لذت ببرید.

غروراز دست رفته شما بوسیله تلسکوپتان بر نمی گردد. چرا که آن هم بی عیبنیست.کمال و کاملا بی نقص بودن وجود خارجی ندارد، فرقی هم نمی کند شما چهمیزانپول برایش پرداخت کرده باشید.

اگر شما خودتان را پیدا کرده باشید،عدم انطباق و یا لرزش های عدسی چشمی ویا حتی از دست دادن جرمی که برایشساعت ها بیدار مانده اید، شما را آزردهخاطر نمی کند.

نفس عمیقیبکشید و بخاطر بیاورید برای چه اینکار را انجام می دهید. یکمنجم آماتورباید آسوده خاطر و شاد باشد.یاد بگیرید از هرچه ابزارتان بهشما نشان میدهد، لذت ببرید. تلاش و امتحان بیشتر برابر با دید و لذتبیشتر.

بجنبید، قدم هایتان را استوار بردارید و از زیبایی ها و رازهای جهان شگفت انگیزمان، لذت بی پایان ببرید.

***

چشم مسلح: چشمی که مجهز به ابزار نجومی نظیر دوربین دو چشمی و یا تلسکوپ باشد.

صورت فلکی: گروهی از ستارگان که ظاهرا در آسمان به یکدیگر نزدیک اند. نجوم جدید 88 صورت فلکی می شناسد.

ستاره قطبی: جدی یا ستاره قطبی، که از آن برای شناسایی سمت شمال جغرافیایی استفاده می شود.

عدسی شئی: عدسی که نور از طریق آن وارد تلسکوپ می شود.

راه شیری: یا راه کاهکشان، قسمت نورانی بر آسمان که بخشی از کهکشان ما می باشد.

سحابی: ابرهای وسیعی از گاز و غبار در فضا

ستاره دوتایی: دو ستاره نزدیک به هم که بر اثر نیروی گرانش خود در مجاورت یکدیگر می مانند.

ستاره متغیر: ستاره ای که روشنایی ظاهری یا به اصطلاح قدر آن با دوره زمانی نه چندان بلند تغییر کند.

انکسار: شکست نور

[برای مشاهده لینک ها شما باید عضو سایت باشید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید]