بعضی از افراد سرخوشی دویدن را به احساسی " شخصی تر" ارتباط می دهند. دراین هنگام جسم و ذهن هر دو به شدت تحریک شده و بنظر می*رسد که احساس فردرا بر می انگیزد. بعضی از افراد به این سئوال که "سرخوشی دویدن چیست؟"چنین پاسخ می دهند که هنگامی که محرک محیطی اطراف شما کاملاً مناسب است وشما احساس خوبی دارید در حقیقت نوعی سرخوشی به شما دست می*دهد. ما نبایدحقیقتی را که شامل بخش جسمانی و فیزیولوژیکی در علل احساس سرخوشی دویدنمی*باشد ، چشم پوشی کنیم. در طول زمان سرخوشی دویدن بسیار مورد بحث قرارگرفته است و هنوز تعریف جامعی از اینکه آن چیست و یا حتی وجود دارد ،ارائه نشده است. با نگاهی به تجربیات شخصی و دلایل جسمانی ، انسانمی*تواند چنین نتیجه گیری کند که سرخوشی دویدن حالتی از سرحالی است که بهوسیله محرک محیطی اطراف دونده و جنبه*های زیستی فشار حاصل از دویدن بوجودمی*آید. بدیهی ترین جنبه ها در رابطه با سرخوشی دویدن ، جنبه*های زیستی وروانشناسی می*باشد که می*توان به آن ارتباط داد. هنگامی که بدن تحت فشارمی*باشد، ذهن نیز بر طبق آن تحت تاثیر قرار می*گیرد. به این علت است کهمعمولا اندروفین با سرخوشی دویدن ارتباط پیدا می*کند. اندروفین گروهی ازپروتئین های آرامش بخش با خاصیت ضد درد می*باشد که بطور طبیعی در مغز یافتمی*شود. کلمه "اندروفین" از کلمه درون زاد می*آید، به معنی" تولید شده دربدن" و مورفین ماده شیمیایی است که مشتق شده از افیون که برای ذهن نشاطآور بوده و درد را کاهش می*دهد . اندروفین به نوبه خود انتقال دهنده عصبیاست که از نقطه نظر شیمیایی شبیه مورفین می*باشد . اینچنین تفهیم می*شودکه مغز به مورفین واکنش نشان می*دهد و گیرنده*های مورفین در مغز وجوددارد. دانستن این موضوع که سلولهای بدن گیرنده*هایی برای این دارو دارند ،معلوم می*شود که بدن مورفین خود را همانند دیگر مواد تولید می*کند.
مطالعه روی ورزشکاران چنین نتیجه داده است که میزان اندروفین با تمرینافزایش می*یابد. احتمال اینکه سطوح بالای اندروفین ممکن است تغییرات روحیرا که در طول دویدن به ویژه در سرخوشی ناشی از نئشگی دویدن و مقاومتافزایش یافته نسبت به درد در طول تمرین را توجیه می*کند جالب توجه است.درد را می توان بعنوان تجربه پیچیده ای که شامل واکنش بدنی نسبت به یکمحرک مضر همراه با یک پاسخ عاطفی به یک رویداد تعریف کرد. از جهتی دیگر،درد یک مکانیزم هشدار دهندهای است که کمک می*کند تا بدن در مقابل محرکهایخطرناک از خودش دفاع کند. هنگامی که فرد می*دود بدنش تحت فشار قرارمی*گیرد. در همین زمان استرس و درد شروع می*شود که باعث افزایش میزاناندروفین در مغز می*شود. آستانه شروع درد انسان مستقیما پس از تمرینهاییاز قبیل دویدن در مسافتهای طولانی افزایش می*یابد. با افزایش سطوحاندروفین تغییر روحیه حاصل می*شود. هر چند تغییرات روحیه همیشه مثبتنمی*باشد و گاهی بعضی از دونده ها با افزایش اندروفین تغییرات منفی درروحیه خودشان تجربه کرده*اند. اغلب افزایش اندروفین تولید شده مغز زمانیاتفاق می*افتد که بدن تحت فشار است ، مانند هنگام دویدن در مسافتی طولانیو همچنین اندروفین تغییرات روحی مثبت و منفی به همراه دارد.
بنظر می*رسد که اندروفین* در سرخوشی دویدن، حالتی از سرحالی که بعضی ازدوندگان پس از تمرین به مدت طولانی گزارش می*کنند ، دخالت داشته باشد، اماحالتی که این دوندگان حس می*کنند در واقع چه می تواند باشد؟ رابطه نزدیکیبین ذهن و بدن هنگام دویدن وجود دارد. در حقیقت این بدان معنی است که ذهنبدن را تحت کنترل دارد، برای اینکه آن دیگر نمی*تواند بعد از مدت زمانمعین به درستی عمل کند. هنگامی که چنین اتفاق می*افتد و سطوح اندروفینافزایش می*یابد یک تجربه منحصر به فردی احساس می*شود. متاسفانه، روش صحیحیبرای ضبط آن چیزی که شخص در این زمان احساس می*کند، وجود ندارد. تجربیاتشخصی تنها منابع موجود برای توصیف احساس بدن در این مواقع می*باشد. بابررسی تجربیات شخصی ما میتوانیم چنین نتیجه گیری کنیم که یک احساس عاطفیخاصی وجود دارد ، اما این احساس یک احساس مشخصی نیست. در حقیقت بسیاری ازمردم هنوز تردید دارند که آیا آنها اصلاً چیزی هنگام بالا رفتن سطوحاندروفین خود احساس می*کنند یا نه.
یانیز کورس که جز افراد سرشناس دنیا در دو استقامت می*باشد ، در مورداحساس خود هنگام دویدن چنین توضیح داد. او در مقاله*ای که در مارس1990منتشر شده بود اظهار کرد:"بعضی ها ممکن است بپرسند که چرا من چنینمسافتهای طولانی را می دوم . دلایلی وجود دارد. در طی دوندگی من بهمرحله*ای می*رسم که بدن من تقریبا مرده است. ذهن من مجبور است رهبری رابدست گیرد. وضعیت زمانی جدی*تر می*شود که جنگ بین بدن و ذهن پیش می*آید.اگر بدن من برنده شود من مجبور خواهم بود تسلیم شوم، اگر ذهنم برنده شودادامه خواهم داد. در آن زمان احساس می*کنم بیرون از جسم خود سیر می کنم.ظاهراً مثل آن است که بدنم را در روبروی خود می بینم، ذهنم فرمان می*دهد ،بدنم پیروی می*کند. این احساس خاصی است که من خیلی دوست دارم. آن احساسبسیار زیبایی است و تنها زمانی است که جدا شدن وجودم را از بدنم ، بعنواندو چیز مجزا ، تجربه می*کنم. :" چیزی که او می گوید زمانی اتفاق می*افتدکهاو مدت طولانی را می دود و بدن و ذهنش از هم جدا می*شوند. دوندگان دیگریهمین نوع احساس را تجربه کرده اند. یک معلم انگلیسی در مورد آخرین 5/1مایلی که در "Ice Age Trail" در سال 1994(یک مسابقه با مسافت فوق العادهزیاد) دویده هست، اظهار داشت: "من حس کردم که سریعتر از روزهای پیش میدوم. من حتی تماس پاهایم رابا زمین احساس نمی*کردم گویا در جلوی خط پایانبه نوک تپه ای رسیدم. من نمی دویدم ، مثل آن بود که چیزی خیلی بزرگتر ازمن مرا می دواند". بطور کلی بیشتر مردم ادعا داشتند که سرخوشی دویدن زمانیاست که ذهن جانشین بدن می*شود و بی اختیاری ذهن را رهبری می*کند. تا بحالجنبه*های بسیار زیادی وجود داشته که مردم به سرخوشی دویدن نسبت می دهند .
بیشتر مردم اظهار دارند که سرخوشی دویدن یک احساس شکست ناپذیر و عملکردعالی است که می*تواند از محیط اطراف بدست می*آید. محرکهای محیطی بطور مثبتو منفی روی هر کسی تاثیر خواهد داشت. غواصان به راحتی در آب گرم شنامی*کنند ، بنظر میرسد آب گرم احساس خوشایندی را در آنان ایجاد می*کند ، درحالی که بسختی در آب سرد شنا می*کنند ؛ بنظر می*رسد در آب سرد با هراس ،ترس، اضطراب و دلتنگی مواجه می*شوند. این احساسات می تواند همچنین بادویدن در ارتباط باشد. هنگامی که فرد هنگام دویدن در یک روز آفتابی زیبادر محلی که منظره آن دونده را خوشنود می*کند،خوشی را تجربه کند یا حتیاحساس مستی را ، بر عکس آن هم هنگامی است که در یک روز سرد بارانی، درامتداد تاریکی با منظره*ای نا مشخص بدود. زمانی که دونده قادر به درکمنظره اطراف خود شده و با آن اجین می*شود، سرعت دویدن افزایش می*یابد.
دونده ای بنام جمی هارلی نوشته " من احساس عجیبی دارم و هیچ تمایلی نیز بهپنهان کردن آن ندارم. من به اطرافم نگاه می*کنم و می*توانم در طبیعت اطرافخود نفس بکشم، درختان، خاک، پرندگان، مخلوقات، خورشید، زمین و باد". بانگاهی به حالتهای مختلف سرخوشی دویدن متوجه می*شویم که محیط اطراف نقشمهمی را ایفا می*کند.در حالی که احساسات متفاوت زیادی بطور فرضی به اینسرخوشی ارتباط داده می*شود، هنوز مباحثه زیادی وجود دارد که آیا محیط چنینتاثیری دارد یا نه؟ متخصصین به جنبه*های پزشکی سرخوشی دویدن اشارهداشته*اند که چنین نشان می*دهد که فشار دویدن قطعا تغییری در حالت فیزیکیانسان به وجود می آورد. که این عملکرد اندروفین است که تا حد امکان، ازفشار بدن ا می*کاهد. بعد از توجه به جنبه*های زیستی سرخوشی دویدن، بهمحرکهای محیطی که بالاترین احساس خوشایندی را به همراه داشته، اشاره کردیم. این احساس ممکن است درست زمانی باشد که شما دقیقاً در نقطه*ای تحت شرایطمطلوبی باشید که باعث می*شود شخص بخواهد بیشتر بدود. با وجود این، هنوزاحتمال دارد که چنین چیزی بعنوان سرخوشی دویدن وجود نداشته باشد.
این سئوال در مورد اینکه آیا سرخوشی یا نئشگی دویدن وجود دارد یا نه ،اساساً بعلت اینکه تعریف معینی از سرخوشی دویدن وجود ندارد، مطرح می*شود.بسیاری از مردم هرگز چنین چیزی را تجربه نکرده*اند و می*گویند هرگز احساس" سرخوشی" نداشته اند با وجود این نمی*دانند بقیه چه احساسی دارند. بعضیاز افراد "سرخوشی" حاصل از دویدن را با نئشگی حاصل از مصرف مواد مخدرمقایسه می*کنند. ولی این سئوال باید مطرح شود که احساس نئشگی حاصل از موادمخدر شبیه چیست؟ از لحاظ آماری نسبت افرادی که از طریق مصرف مواد مخدر بهسرخوشی دست می یابند به تعداد افرادی که 20 یا 30 مایل ( میانگینی که فردبه سرخوشی دست می*یابد) می دوند، بیشتر است.
دانستن اینکه احساس سرخوشی چگونه است می*تواند برای هر فردی متفاوت باشد،درست مانند احساس درد که از شخصی به شخص دیگر می*تواند فرق داشته باشد.احساس درد ممکن است تحت عوامل غیر فیزیکی مانند اضطراب بدتر شود، و بعضیاز دردها هیچ علت غیر فیزیکی ندارند. این مطلب می تواند همچنین در موردسرخوشی حاصل از دویدن صدق کند.
از نقطه نظر روانشناسی، بعضی از محققان خاطر نشان کردند که عاملی که باعثمی*شود ورزشکاران و تمرین کنندگان احساس خوبی داشته باشند مواد شیمیاییمغز نیستند، بلکه یک حس فزاینده اعتماد به نفس و تصویر واضح از خود شخص میباشد.
بعضی از مردم گزارش کرده*اند که با فعالیت فیزیکی آنها قوی*تر، لاغر*تر،استوارتر و مسلط*تر می شوند. بر عکس تصور فردی از فعالیت فیزیکی می*تواندبه تغییرات چشمگیری در عادات تمرینی افراد منجر شود.
محقققان دیگر بیان می*کنند که تمرین به افراد احساس خوبی می*دهد زیرا آنبعنوان یک سرگرمی برای افراد می*باشد؛ یا آنها را از فشار و شلوغی زندگیروزمره دور می*کند. مطالعاتی از قبیل آنچه که در بالا ذکر شد مسلماً بهاین موضوع اشاره دارد که عوامل روانشناختی بلاخره یک منشا احساساتخوشایندی است که مردم در طول و بعد از تمرین تجربه می*کنند . با وجود اینبنظر نمی*رسد که آنها قادر به رد احتمال دخالت عوامل دیگر باشند.
بر اساس اظهارات افراد و تجربیات شخصی خودم ، می*خواهم بگویم که سرخوشیدویدن بعنوان یک تجربه منحصر به فرد وجود دارد. مطمئناً، تعریف واضحی برایآن وجود ندارد ولی همانند بسیاری از پدیده*های طبیعی این دنیا هر گاه شماآن را احساس کنید، درک خواهید کرد.
بنظر من ترکیب عوامل متعددی باعث ایجاد سرخوشی دویدن می*شود. این تعجب آورنیست ، چون که نه فقط همه فعالیتهای ورزشی نیاز به درگیری فیزیکی ، ذهنی واحساسی دارند بلکه خود احساس بشری روانشناختی و فیزیولوژیکی است. مطالعاتعلل سرخوشی تمرین می تواند به ما کمک کند تا ارتباط پیچیده میان عواملمختلف را درک کنیم .
مترجم: دانغیان - تبریز