از گل پامچال و جواهرات بدلي دوري كنيد!

شايد شايعترين بيماري پوستي در جهان باشد، با اين وجود هنوز خيليها تصوير دقيق و روشني از آن در ذهنشان ندارند. عدهاي هر نوع

ضايعه روي پوستشان را به اگزما نسبت ميدهند و در مقابل، عدهاي ديگر و بهويژه خانمهاي خانهدار، اگرچه واقعا دچار اگزما هستند، تنها

فكر ميكنند كه پوستشان دچار خشكي و ترك شده است.

گفتگوي ما را با دكتر حسن صيرفي، متخصص پوست و مو، در مورد اگزما و درمان آن بخوانيد.
از خيليها ميشنويم كه ميگويند ما اگزما داريم. اين اگزما واقعا چه شكلي است؟
در واقع اگزما به ضايعاتي گفته ميشود كه با قرمزي، خارش، جوشهاي التهابي و حتي تاول بر روي سطح پوست ظاهر ميشوند.
چرا يك چنين مشكلي ايجاد ميشود؟
در اكثر موارد يك عامل خارجي وجود دارد كه باعث ايجاد اگزما ميشود كه در اين صورت به آن اصطلاحا اگزماي خارجي يا اگزوژن ميگوييم.

خود اين عامل خارجي را نيز ميتوان به ۲ دسته تقسيم كرد. در دسته اول، عواملي كه باعث بروز حساسيت يا آلرژي در فرد ميشوند،

اگزما را ايجاد ميكنند و دسته دوم عواملي هستند كه بدون ايجاد حساسيت و آلرژي و تنها به علت تماس مكرر و تحريك بيش از حد،

باعث ايجاد اگزما در فرد ميشوند. بهعبارت سادهتر ميتوان اگزماهاي برونزاد يا خارجي را به دو دسته اگزماهاي آلرژيك (حساسيتي) يا

اگزماهاي تحريكي (ناشي از تماس بيش از حد) تقسيم كرد.
و اگر عامل خارجي وجود نداشته باشد چطور؟
يك گروه از اگزماها هم اگزماهاي درونزاد يا اندوژن هستند كه در آنها هيچگونه ماده تحريككننده خارجي وجود ندارد و فرد بهعلت زمينه

سرشتي و ژنتيكي كه دارد به اگزما دچار ميشود. مثال اصلي اين نوع اگزماها، اگزماي آتوپيك است كه در بچهها ميبينيم.
اگر موافقيد از همان اگزماهاي حساسيتي شروع كنيم. كدام عوامل آلرژيزا ميتوانند باعث ايجاد اگزما هم بشوند؟
شايعترين عامل خارجي كه در اثر تماس با بدن باعث ايجاد اگزما ميشود، نيكل است كه بيشتر در جواهرات مصنوعي ديده ميشود.

براي همين توصيه ما به مردم و بهويژه خانمها اين است كه ار از جواهرات بدلي استفاده ميكنند و خيلي مراقب باشند. مثلا اگر از

انگشتر، گردنبند، گوشواره، گيرههاي مو و يا حتي ساعت استفاده ميكنند، در صورتي كه در زير محل وسايل زينتي احساس قرمزي،

خارش و يا جوش و تاول داشتند، احتمالا در آنها اگزماي حساسيتي به علت نيكل موجود در اين وسايل، ايجاد شده است.
هركسي از جواهرات بدلي استفاده كند، ممكن است دچار اين مشكل شود؟
نه، اينطور نيست كه همه آدمها حساسيت داشته باشند. ميتوان گفت حداكثر ۵ تا ۱۰ درصد از افراد جامعه به اين بيماري دچار

ميشوند. در كل هرچه تماس با اين ماده بيشتر باشد، احتمال بروز اگزما هم بيشتر است. مثلا خانمها كه بيشتر از آقايان از جواهرات

استفاده ميكنند، بيشتر به اين بيماري دچار ميشوند. البته از وقتي كه استفاده از گوشواره و گردنبند و دستبند در اروپا و در ميان مردان

هم شايع شده، اين بيماري در مردان هم بيشتر به چشم ميخورد.
اگزماي حساسيتي در اثر نيكل، معمولا چه قسمتهايي از بدن را درگير ميكند؟
هرجايي از بدن كه با اين ماده تماس داشته باشد، ميتواند درگير شود. مثلا در خانمها اين مشكل در ناحيه گوش، در گردن و زير محل

گردنبند و همچنين در دستها، زير محل انگشتر و دستبند و ساعت هم ديده ميشود. حتي ممكن است در شكم هم ديده شود. مثلا اگر

سگك كمربند با پوست شكم يا ناحيه ناف تماس داشته باشد، در همين محلها ممكن است اگزما ايجاد شود.

هرجاي ديگري از بدن هم ممكن است درگير شود و مسئله مهم، وجود تماس است. در ضمن وقتي قسمتي از بدن عرق ميكند، ايجاد

تماس بين اين بخش با ماده خارجي تسهيل و احتمال بروز حساسيت بيشتر ميشود.

فقط نيكل باعث بروز اين مشكلات ميشود؟
نه، الزاما نبايد نيكل باشد. كروم و كبالت و بعضي مواد شيميايي ديگر نيز ميتوانند حساسيت ايجاد كنند. يك مورد جالب هم حساسيت

به بعضي گلهايآپارتماني است. از مهمترين آنها پامچال است كه خيلي زياد در آپارتمانها ديده ميشود و الان هم كه نزديك عيد است،

بايد به آن بيشتر توجه شود. تماس با گل يا برگ پامچال ميتواند در فرد باعث ايجاد حساسيت و آلرژي و در نهايت اگزما شود.
براي درمان اين اگزماها چه كار بايد كرد؟
مهمترين نكته اين است كه تماس با ماده محرك بهطور كامل قطع گردد. يعني فردي كه از يك ساعت يا گردنبند يا كمربند نيكلي استفاده

ميكند بايد بهطور كامل استفاده از اين وسيله را كنار بگذارد خيليها اين كار را نميكنند، بلكه فقط بين اين وسيله و بدنشان با يك لباس

فاصله مياندازند. اما بايد بگويم كه اين كار در خيلي از موارد كافي نيست چون كه بدن عرق ميكند و همين لباس عرق كرده هم ميتواند

فلز را از سطح وسيله به پوست بدن برساند. اين كارها اكثرا بينتيجه است و بايد استفاده از آن وسيله بهطور كامل كنار گذاشته شود.
نوع دوم اگزماهاي خارجي كه به آن اشاره كرديد، اگزماهاي تحريكي بود. ظاهرا شايعترين عامل اگزماهاي تحريكي، مواد شوينده است.

همينطور است؟
اگزماهاي تحريكي همانطور كه گفتم، به علت تماس بيش از حد با يك ماده محرك خارجي ايجاد ميشود. شايعترين نوع اين اگزماها را در

جهان، اگزماي زنان خانهدار تشكيل ميدهد. خانهداري يك شغل است و اين شغل مستلزم تماس مداوم با آب و مواد شوينده است. البته

خوشبختانه اين نوع از اگزما از نوع آلرژيك نيست، يعني احتياج ندارد كه فرد زمينه ذاتي آلرژي و حساسيت به اين مواد را داشته باشد.

همين كه فرد تماس بيش از حد با اين مواد، آب، صابون يا مواد مشابه داشته باشد، ميتواند زمينه ايجاد بيماري را فراهم كند. شايد بيش

از ۸۰ درصد از اگزماهاي دست در سراسر جهان را همين نوع اگزماها تشكيل دهند. فقط بايد مدت يا غلظت مواجهه با اين مواد كافي

باشد.
مطمئنا براي درمان اين دسته از اگزماها، نميتوان مواد شوينده را بهطور كامل كنار گذاشت. پس چاره چيست؟
در اين موارد لازم نيست كه تماس بهصورت كامل قطع شود و همان محدود كردن تماس هم كافي است. يعني بايد تماس بهقدري باشد

كه از ميزان لازم براي ايجاد بيماري كمتر باشد. در ضمن يك سري اقدامات كمكي هم وجود دارد.

مثلا به فرد توصيه ميكنيم كه بعد از شستشو از مواد نرمكنندهاي مثل وازلين استفاده كند. يك اقدام مهم ديگر هم استفاده از دستكش

در هنگام شستشو است.

اين دستكشها بايد يك پوشش داخلي نخي داشته باشند و پوشش رويي آنها هم پلاستيكي باشد. به اين دليل ميگوييم سطح داخلي

دستكشها بايد نخي باشد، چون خود پلاستيك داراي موادي است كه ميتواند براي پوست حساسيتزا باشد. بنابراين در اين

حساسيتها، درمان، محدود كردن تماس با آب و مواد شوينده، استفاده از دستكش مناسب و در ضمن استفاده از وازلين بهعنوان

نرمكننده است. گاهي هم توصيه ميكنيم كه از آن دسته مواد شوينده استفاده شود كه PH آنها قليايي نيست و اصطلاحا به آنها

صابونها يا شويندههاي ملايم ميگويند. در مورد افرادي كه به علت اشتغال در مشاغل صنعتي و ساختماني تماس با مواد شيميايي

صنعتي و ساختماني مثل سيمان دچار اگزما شدهاند نيز درمان از همين موارد تشكيل ميشود و در ضمن توصيه ميكنيم كه فرد طوري

شغل خود را عوض كند كه حتيالمقدور كمتر با اين مواد در تماس باشد.
نكتهاي كه مثل همه بيماريها در مورد اگزماها هم صدق ميكند اين است كه هرچه درمان زودتر و در مراحل ابتداييتر بيماري صورت گيرد،

موفقيـت آن هم بيشتر ميشود. برعكس، اگر طول مدت تماس و مدت باقي ماندن بيماري خيلي زياد باشد، شايد ديگر حتي با قطع كامل

تماس با ماده مسبب بيماري هم، مشكل بهبود پيدا نكند و همچنان باقي بماند.
پس نقش داروها در درمان اگزما چيست؟
ما براي درمان اگزما، از كورتونها هم استفاده ميكنيم. اما با توجه به اينكه اگر كورتونها را به شكل قرص يا آمپول تجويز كنيم عوارض

بسيار زيادي براي بيمار دارد. معمولا از پمادهاي كورتوني استفاده ميكنيم. البته اين را هم بايد بگويم كه پمادهاي كورتوني هم چندان

بيعارضه نيستند و بنابراين بهتر است كه در صورت امكان از هيچ كورتوني استفاده نشود و اگر هم لازم شد، از كمترين دوز ممكن و در

حداقل زمان ممكن از آنها استفاده شود. بهطور معمول ميگويند كه حداكثر ظرف ۲ تا ۳ هفته درمان با كورتون، بايد به نتيجهاي كه

ميخواهيم دست پيدا كنيم و سپس كورتون را قطع كنيم. استفاده طولانيمدت و بيمورد از كورتنها عوارض بسيار شديدي را بر روي

پوست باقي ميگذارد كه در بسياري از موارد اصلا قابل درمان نيستند. پس اگر سابقه مصرف كورتون و بهبود بيماري با كورتون داريد، باز

هم اگر بيماري شما عود كرد اول به پزشك مراجعه كنيد و اگر پزشك صلاح ديد، دوباره كورتون استفاده كنيد.
اگر ممكن است اشارهاي هم به اگزماهاي بدون عامل خارجي داشته باشيم.
اين اگزماها كه اگزماي آتوپيك هم نام دارند، اكثرا در بچهها ديده ميشوند. بيشتر اوقات اين بچهها بيقرار و ناآرامند اما پدر و مادر علت

ناآرامي آنها را نميفهمند. اين بچهها بدون هيچ عامل محركي دچار اگزما ميشوند ولي اگرچه محركهاي خارجي عامل اين بيماري

نيستند، اما در تشديد آنها موثرند؛ مثل استرسها و عوامل خشككننده پوست بدن سرما در شعلهور شدن بيماري اين بچهها بسيار

موثرند. در تعدادي از اين بچهها با رسيدن به سن بلوغ، بيماري فروكش ميكند. اما در برخي از آنها بيماري ادامه پيدا مي