وقتی گفته میشود خانواده نقش مهمی در اقتصاد کلان دارد و اقتصادخانواده، حوزه کلان اقتصاد را نیز متاثر میکند، بسیاری یا آن را بهشوخی میگیرند و یا آن را چندان موثر نمیدانند.

همین نگرش موجب میشود تا از یکسو برای اصلاح رفتار اقتصادی خانوادهچندان علاقهمند نباشیم و از سوی دیگر اگر هم اقدامی میکنیم،فعالیتهایی را شامل شود که مستقیماً با هدف سودرسانی به خانوادهباشد و نه سود جامعه. به عبارتی دیگر، در اقدامها و فعالیتهای ما وخانوادهها، جامعه، مخصوصاً در سطح ملی آن یعنی جامعه کل گم میشود وجایگاهی نمییابد.
البته ممکن است کاری که انجام می دهیم در نهایت به سود جامعه باشد،ولی به ندرت پیش میآید در خانواده به اقداماتی دست بزنیم که اینسود مد نظرمان باشد.
حتی برخی میگویند: «مگر ما مسئول جامعهایم، ما اگر کلاه خودمان را نگهداریم هنر کردهایم؛ وقتی هیچ کسی رعایت نمیکند چرا من بکنم. از نظرجامعه شناسی این نوع توجیهها نشانههایی از خاصگرایی است که در مقابلعامگرایی قرار میگیرد و بیشتر هم خاص کشورهای در حال توسعه است؛ یعنیافراد، منافع خود را ذیل منافع جمعی تعریف نمیکنند. اصلاًنمیاندیشند که اگر منافع جامعه تامین شود، بخشی از منافع آنها وخانوادهشان نیز به تبع آن تامین خواهد شد.»
اجازه بدهید این بحث را با موضوع زباله دنبال کنیم؛ چرا که امر بسیارملموسی است و همه خانوادهها هر روز با آن سر و کار دارند. ما دارایسه گروه عمده زباله هستیم: «زبالههای صنعتی، بیمارستانی و خانگی» کهشیوه دفع هرکدام متفاوت است اما امروزه، بازیافت جای دفع را گرفته است.
این اندیشه وجود دارد که منابع زمین محدود است و باید تلاش کرد تااز این منابع محدود، استفاده بهینه شود. هر کسی نیز به سهم خود مسئولاست تا از اتلاف منابع جلوگیری کند. این امر برای زندگی آینده زمین وبشریت ضروری و اجتنابناپذیر است. در سطح ملی نیز اتلاف منابع موجبافزایش هزینههای ملی و صرف درآمدها در حوزههایی میشود که ناشی ازبیتوجهی به منافع جامعه کلان است.
این نیز خود در سطح رفاه افراد و خانوادهها اثر میگذارد و وضعیت نامطلوب را باز تولید میکند.
زبالههای خانگی چنین وضعیتی دارند.» تا به حال اندیشیدهاید کهخانواده شما در طول روز چقدر زباله دارد؟ زبالهها از چه چیزهاییتشکیل میشود؟آیا از این زبالهها میتوان استفاده دیگری کرد؟ همه مابه تناوب در طول روز یا هفته افرادی را میبینیم که از زبالهها،کاغذها، پلاستیکها، شیشهها و فلزات را جدا میکنند.
آنها اگر حدس بزنند در داخل کیسه زبالهای این اقلام پیدا شود، آنرا پاره میکنند و علاوه بر این که خود در معرض آلودگیهای موجود درزباله قرار میگیرند و تکههای آلوده شده ظروف پلاستیکی و فلزی (بیشترآلومینیومی) را برمیدارند، به انتشار آلودگی در محیط نیز دامنمیزنند.
علاوه بر این که بسیاری از این زبالهها به همراه زبالههای تر، جمعآوری نمیشود و در محلهای مخصوص زباله، دفن میشوند.
به هر دلیلی، متاسفانه در کشور ما سرمایهگذاری چندانی در ساخت کارخانههای بازیافت زباله صورت نگرفته است.
بخش اندکی از زبالههای تر به کود تبدیل میشود و بخشی از زبالههایخشک مانند کاغذ، پلاستیک، شیشه و انواع فلزات جمعآوری شده و بار دیگردر گردونه تولید قرار میگیرند.
استفاده مجدد از این اقلام موجب میشود تا از منابع دست اول، کمتراستفاده شود. به هر میزان که جمعآوری زبالههای خشک بیشتر شود و درمدار تولید مجدد قرار گیرد، از منابع دست اول، کمتر استفادهمیشود.
این امر از یک سو، کمک به اقتصاد کشور خواهد بود و موجب حفظ طولانیترمنابع معدنی و شیمیایی کشور میشود و از سوی دیگر به حفظ محیط زیست وکمتر آلوده شدن آن کمک شایانی میکند.
احتمالاً میدانید سیر بازگشت برخی از زبالهها به طبیعت، صدها و برخیهزاران سال طول میکشد و دفن یا رها کردن آنها صدمات غیرقابل جبرانیبه طبیعت وارد میکند اما از طریق بازیافت، این مسیر تغییر میکند وعلاوه بر پاکیزه شدن طبیعت، از اتلاف منابع و ثروت ملی جلوگیری میشود.
پس، همین زبالهای که روزی چند کیلو در هر خانه تولید میشود، اگر بهدرستی مدیریت شود، هر چند به ظاهر ارتباطی با اقتصاد خانواده پیدانمیکند، ولی به جهت اهداف کلانی که در پس آن نهفته است، سود آن بهخانوادهها نیز باز میگردد؛ علاوه بر این که خانوادههایی نیز از راهجمعآوری، بازیافت و تولید مجدد محصولات از آن ارتزاق میکنند.
پس بیاییم همه در بازیافت زباله با هدف سودرسانی به جامعه کل عمل کنیم. برای این منظور لازم است:
۱) در تفکیک زباله برای خانواده هدف اقتصادی ملموس تعریف نکنیم.
در این باره، به منافع اقتصادی و اجتماعی و زیست محیطی ملی بیندیشیم کهاثر خود را در سطح کلان بر زندگی تمام افراد و خانوادههای فعلی وآتی میگذارد. این پند حکیمانه را همه خواندهایم: دیگران کشتند و ماخوردیم، ما میکاریم و دیگران میخورند. سعی کنیم، کشتهمان برایدیگران سودمند باشد.
۲) زباله خانگی را در دو گروه تر و خشک دستهبندی کنیم و دو نایلونجداگانه برای آنها اختصاص دهیم. بهتر است زباله خشک در نایلونهایشفاف باشد.
۳) زبالههای تر را هر شب و زبالههای خشک را هفتگی و یا پس از زمان بیشتری در محلهای جمعآوری زباله قرار دهیم.
۴) زبالههای خشک شامل هر نوع کاغذ باطله، هر نوع شیشه حتی شیشههایدارو، هر نوع فلز مانند برخی ظروف نوشابهها و هر نوع پلاستیک مانندظروف یک بار مصرف مواد لبنی میشود.


روزنامه اطلاعات