قبل از اختراع تلسکوپ ، در نزدیکی قرن هفدهم ،نجوم بر مبنای مشاهده باچشم غیر مسلح پایه گذاری شده بود. در ابتدا مردم از محل ستاره ها و سیاراتدر آسمان نقشه تهیه می کردند . متمدن ترین ها برای نقشه برداری آسمان نظامداشتند و ما می دانیم که امروزه نجوم از نظریات یونانیان باستان سرچشمه میگیرد .
نجوم مطالعه مواد است و مقدمه ایست درباره فرایند بوجود آمدن آنچه درآنسوی جو زمین است که این جهان ، آسمان و گوی آسمان را از اتم های کوچک تاگیتی وسیع شامل می شود . منجمان اجرام آسمانی مانند سیارات ، ستاره ها،ستاره های دنباله دار ، کهکشانها، سحابیها و مواد بین کهکشانها را مطالعهمی کنند . برای اینکه چگونگی تشکیل شدن ، چگونگی بوجود آمدن و منسب هرکدام را مشخص می کنند و اینکه چگونه بر یکدیگر تاثیر می گذارند و چهاتفاقی ممکن است برای آنها بیفتد .
بخشی از جهان ما ، زمین وانچه درآن اتفاق می افتد اختر شناسی را شامل می شود ،در واقع زمین آزمایشگاه ماستو هرچه که درباره جهان می دانیم از آنچه از زمین می توانیم ببینیم ودریابیم ویا تصور کنیم سرچشمه گرفته است.
● چگونه علم نجوم بوجود آمد؟
قبلاز اختراع تلسکوپ ، در نزدیکی قرن هفدهم ،نجوم بر مبنای مشاهده با چشم غیرمسلح پایه گذاری شده بود. در ابتدا مردم از محل ستاره ها و سیارات درآسمان نقشه تهیه می کردند . متمدن ترین ها برای نقشه برداری آسمان نظامداشتند و ما می دانیم که امروزه نجوم از نظریات یونانیان باستان سرچشمه میگیرد .
در سال ۱۵۰ میلادی یک منجم و ریاضیدان یونانی به نام کلودیوسبطلمیوس یک رساله در باره علم نجوم نوشت . او در آن ۴۸ گروه ستارهای کهصورت فلکی نامیده می شدند را فهرست کرد ، مانند جبار ، برساووش و....کهبیشتر از اسامی اساطیر گرفته شده اند . همانطور که ما هنگام نگاه کردن بهابرها ، آنها را به اشکالی از اجسام آشنا تصور می کنیم ،همانگونه بطلمیوسدر گروهبندی ستارگان اشکال آشنا را مشاهده کرد. همچنین بطلمیوس متوجه شدکه به نظر ستارگان در سر تاسر آسمان حرکت می کنند او گفت که تمام اجرامآسمانی به دور زمین که مرکز جهان بی حرکت ایستاده حرکت می کنند . ایننظریه علمی برای قرنها پذیرفته شده بود . تئوری بطلمیوس راجع به جهان طرحزمین مرکز نامیده شد زیرا در آن زمین در مرکز عالم قراردارد.
● چه موقع کشف شد که زمین بدور خورشید می چرخد ؟
قبولاین واقعیت مدت ها طول کشید . در سال ۱۵۴۳ میلادی یک منجم لهستانی به نامنیکلاس کوپرنیک De Revolutionibus را منتشر کرد که مشخص می کرد سیارات بهدور خورشید گردش می کنند اما نظریه او با تعلیمات کلیسای کاتولیک مغایرتداشت و کلیسا قدرتمندترین سازمان اجتماعی و سیاسی آن زمان بود . عقیدههایی مانند طرح خورشیدمرکزی که در جهان تفکر بدیع بودند سزاوار کیفر مرگبودند . بنابراین اگرهم تعدادی دیگر ازمنجمان طرح کپرنیک را می پذیرفتنداز تصدیق کردن آن هراس داشتند . در سال۱۶۳۲ گالیلئو گالیله ، یکی ازبرجسته ترین منجمان در طول تاریخ ، سرانجام یک کتاب در حمایت از نظریهکپرنیک منتشر کرد . کلیسای کاتولیک روم گالیله را برای محاکمه به خاطربدعت گذارن احضار کرد و این منجم برای برگشتن از حرفش یا مرگ حق انتخابداشت . گالیله دست از عقیده خود کشید اما کلیسا از پذیرفته شدن طرح خورشیددر عرف نمی توانست جلوگیری کند(در سال ۱۹۹۲کلیسای کاتولیک روم رسما باگالیله و کپرنیک موافقت کرد.)
● چطور منجمان سریعایک ستاره را از دیگران تشخیص می دهند؟
منجمانعلاوه بر نقشه موقعیت ستارگان در آسمان تععن کردند که کدام ستاره از دیگرستارگان پرنورتر است . یک منجم یونانی به نام هیپارکوس جد بطلمیوس ابتداستارگان را بر اساس روشنایی اشان طبقه بندی کرد . اوششطبقه روشنایی را باقدر شان لیست کرد (قدر یعنی درخشش یک ستاره که بر روی زمین نمایان می شود. قدر یک ستاره تا حد زیادی در تعیین اینکه چقدر از زمین فاصله دارد موثراست ) هیپارکوس ۲۰ ستاره از قدر اول را طبقه بندی کرد و ستارگان ضعیف یعنیآنهایی که با چشم غیر مسلحدیده می شوند را در شش قدر طبقه بندی کرد.
● گالیلئو گالیله
گالیلهدر پیزای ایتالیا در ۱۵۶۴ در اواسط دوره رنسانس متولد شد . گالیله فقطاولین کسی که تلسکوپ را روی ستارگان متمرکز کرد نبود ، او همچنین دیدگاهمتفاوتی نسبت به جهان ایجاد کرد . گالیله استاد نجوم ، ریاضی ، فیزیک ،فلسفه و تبلیغات بود . تصور او (و احتمالا واقعیت ) از یک نبوغ ذاتی بود :زیرک شوخ و اما زننده بود . مردم مهم انجمن او را جستجو می کردند - تاوقتی که کار منفور و خطرناک حمایت از دیدگاه خورشید مرکزی کپرنیک راجع بهمنظومه شمسی رادر کارهایش انتشار داد:
ما این حقیقت را پذیرفتیم کهخورشید در مرکز منظومه شمسی است و ما ممکن است گفته باشیم ((هرکس میداندکه خورشید به دور زمین می چرخد وفقط تعداد کمی دانشمند دیوانه فکر میکنندغیر از این است.))
در سال ۱۵۴۳ نیکولاس کوپرنیکوس رساله پیشنهادی اشرا که تمام سیارات به انظام زمین به دور خورشید می چرخند منتشر کرد .اینپیشرفت غیر منتظره برای عده ای به طور محرمانه خوشایند بود براقدرتمندترین دولت اروپا در آن زمان -کلیسای کاتولیک روم - در وضع موجودمسلما منفعتی وجود داشت . با این همه عقاید نظام -و توانایی اش - رویهزمین مرکزی در جهان باقی ماند.
گالیله به طور آشکارا از دیدگاه جهانیکپرنیکوسدر مقابل کلیسا حمات کرد . روش رهبر کلیسا با دیگر بدعت گذاراننادیده گرفتن آنها یا آسیب رساندن به آنها با برخی شرایط بود . اماکلیسانمی توانست گالیله را نادیده بگیرد .
در سال ۱۶۳۴ گالیله به دادگاه کلیسا آورده شد و ادعا کرد که دست از عقاید بدعت گذارانه اش درباره منظومه شمسی برداشته است .
روبهرو شدن با شکنجه و مرگ ، گالیه را وادار به تسلیم شدن کرد . او هنگامیکهاتاق محاکمه را ترک کرد - زیر لب- گفت بی اعتنا به آنچه مجبور به گفتن شدهبود ادعا کرد که زمین هنوز به دور خورشید می چرخد.
گالیله بقیه عمرخود را در زیر شیروانی خانه ای تا سال ۱۶۴۲ گذراند ۳۵۵ سال بعد در سال۱۹۹۲کلیسا رسما طرح کپرنیک را در مورد متظومه شمسی پذیرفت.



مجیدلرن