سنجاقک
مقدمه
حشراتجانورانی هستند که دارای سر ، سینه و شکم میباشند و دارای یک جفت شاخکهستند. قطعات دهانی آنها برای جویدن ، مکیدن و لیسیدن بکار میرود. سینهدارای سه زوج پاهای بندبند و دو زوج بال است که تغییر یافته یا تحلیلیافته یا وجود ندارد و دارای یک قلب پشتی باریک میباشند. تنفس آنها بالولههای نای منشعب و شاخه است که هوا مستقیما از منفذ تنفسی به طرفبافتها میرود.

دفع آنها به کمک لولههای مالپیگی که متصل به رودهعقبی است انجام میگیرد مغز از عقدههای مجتمع تشکیل گردیده و همچنیندارای دو طناب عصبی شکمی با عقدههای مشابه و متناوب و چشمهای ساده ومرکبند جنس نر و ماده از هم جدا است. منفذ تناسلی معمولا منفرد و درانتهای شکم قرار داد و معمولا تخم گذارند. تکامل و رشد بعد از باز شدن تخمتدریجی یا با دگردیسی صورت میگیرد.



رده بندی حشرات

زیر رده بیبالان یا بیدگردیسان
بدونبال هستند دارای دگردیسی کم یا فاقد دگردیسی هستند شکم آنها دارای زوایدشکمی به اضافه دنباله است و دارای چندین راسته میباشند.
زیر رده بالداران یا حشرات بالدار
اینحشرات معمولا دارای بالند بعضی اوقات بالهای آنها تحلیل رفته و کوچک شدهاست و گاهی بال وجود ندارد غیر از دنبالههای شکمی و زواید تناسلی ،زایدههای دیگری در آنها موجود نیست. دارای چندین راسته میباشند که راستهسنجاقکها شامل آنهاست.
راسته سنجاقکها
حشراتیبزرگ و اغلب دارای بدنی کم رنگ هستند. قطعات دهانی خردکننده دارند. چشمهایآنها بزرگ و برجسته و دارای بیش از 300000 واحد بینایی است. دارای دو جفتبال با رگبالهای زیاد است. یک رگبال قوی و متقاطع و یک بریدگی یا گرههاییدر حاشیه جلوی هر یک از بالها وجود دارد. شکم آنها باریک و دراز است.
نحوه حرکت و تغذیه
حیوانات بالغ دارای پرواز قوی و کاری هستند و حشرات دیگر را در موقع پرواز صید میکنند و همچنین در هوا میتوانند زمانی توقف کنند.

نحوه تخمگذاری
درآب یا روی گیاهان آبزی تخم گذاری میکنند لاروها نیز آبزی هستند و بازایدههای لب پایین خود طعمه را صید میکنند. در حدود 11 تا 15 پوستاندازی دارند . از سه ماه تا 5 سال دارای دگردیسی تدریجی و آهسته درآیند.سپس برای آخرین پوست اندازی تا مرحله بالغ بالدار از آب خارج میشوند.
انواع گونه
دارای 5000 گونه اند و از پرمین تاکنون زندگی کرده و میکنند. راسته سنجاقکها دارای دو زیر راسته میباشند:
زیر راسته ناجوربالان:بالهای عقبی در قاعده پهنتر از بالهای جلو است و بالها در موقع استراحتدر طرفین بدن قرار میگیرند. لاروها دارای آبششهایی در ناحیه راست رودهمیباشند و برای انجام عمل تنفس آب را به داخل و خارج راست روده میکشانندو این عمل به حرکت آنها نیز کمک میکند. مانند گومفوس ، آناکس اشنا ،سنجاقک و رسیمپتروم.

زیر راسته یوغ بالان:بالها متشابهند و در موقع استراحت بالها به صورت عمودی روی پشت آنها قرارمیگیرد. لاروها دارای سه آبشش برگ مانند هستند مانند هترنیا ، ارژیا ،لستس.
منبع
daneshnameh.roshd.ir