باز خوانی بخش کوچکی از کمکهای شوروی به عراق در جنگ "حق علیه باطل"

روابطعراق و اتحاد جماهیر شوروی در جنگ ایران و عراق به سلسله کمکهای دیپلماتیکو نظامی اتحاد جماهیر شوروی به رژیم بعث عراق میپردازد. این کمکها برگرفتهاز منافع مشترک عراق و شوروی در منطقه خاورمیانه و در مرحله بعد جامعهجهانی بوده است. در حدود ۸۵٪ تجهیزات مورد استفاده عراق در جنگ ایران وعراق ساخت کشور شوروی بود.شوروی بزرگترین صادرکننده ادوات و تجهیزات نظامیبه عراق بوده است.

اهداف شوروی
به طور کلی اهداف شوروی در کمک به عراق برای مقابله با ایران را میتوان در چند دستاورد کلی خلاصه کرد:

۱-فروش تسلیحات نظامی به عراق و کسب درآمد سرشار از این طریق

۲-قبلاز انقلاب اسلامی، عراق متعلق به بلوك شرق(شوروی) و ایران متعلق به بلوكغرب(آمریكا) بود. شوروی تصور میکرد با پیروزی عراق بر ایران، ایران درزمره كشورهای بلوك شرق قرار میگیرد.

۳-حکمرانان شوروی قصدداشتند از طریق سرنگونی انقلاب اسلامی ایران، قدرت و روحیه ۶۰ میلیونمسلمان روسیه را تضعیف نمایند و از قدرت گرفتن آنها جلوگیری کنند.

۴-تضعیف گروههای مبارز افغانی و محروم شدن ایشان از كمكهای جمهوری اسلامی ایران و انحراف افكار عمومی از جنایات شوروی در افغانستان

۵-نمایش تسلیحات مدرن شوروی در جنگ ایران و عراق برای كسب سهم بیشتر بازار جهانی سلاح

پیشینه
آغازروابط دوستانه عراق و اتحاد جماهیر شوروی مربوط به پیمان دوستی است که دوکشور در سال ۱۹۷۲ منعقد کردند. بعد از مدتی با گرایش عراق به سمت غرب ودوری از شوروی، روابط دو کشور رو به تیرگی نهاد. پس از امضای معاهده ۱۹۷۵الجزایر بین محمدرضا پهلوی و صدام حسین و حمایت قاطع ایالات متحده آمریکااز موضع ایران، این کشور در سال ۱۹۷۶ پس از ناامیدی از حمایت مسکو،قراردادی را با فرانسه منعقد کرده بود که به موجب این قرارداد ساختار ارتشعراق میبایست بتدریج وابستگی خود را به مهمات و تجهیزات ساخت شوروی کمنماید. به دنبال آن در اوائل سال ۱۹۷۷ خرید هواپیماهای داسو میراژ ۳ و طرحخرید نیروگاه هستهای اوسیراک از فرانسه منجر به بروز مشاجراتی بین بغدادو مسکو گردید.

از سوی دیگر محکومیت شدید تجاوز شوروی بهافغانستان از سوی عراق و متلاشی کردن حزب کمونیست عراق و اعدام بیش از صدنفر از اعضای آن همگی نشان بر تیرگی روابط عراق و شوروی بود.

بااین حال هیچگاه روابط دو کشور قطع نشد و دو کشور همواره سعی داشتند سطحمطلوبی از مناسبات سیاسی را با طرف مقابل حفظ نمایند. عراق به سبب وابستگیساختار ارتش و نیازمندی به تسلیحات و ادوات نظامی قادر به قطع کامل روابطبا شوروی نبود و مسکو نیز تمایلی به از دست دادن تنها متحد خود در حاشیهخلیج فارس نداشت.

با اشغال افغانستان توسط قوای شوروی، سیاست ضدشوروی ایران شدیداً افزایش یافت. تهران تجاوز به افغانستان را به شدتمحکوم کرد و از شوروی به عنوان شرق تجاوزگر یاد کرد. به دنبال آن کمکهایتسلیحاتی و تدارکاتی ایران به مجاهدان افغانی از سر گرفتهشد و جمهوریاسلامی ايران تلاش کرد تا گروههای مختلف معارضین افغانی را با هم متحدساخته به رویارویی با تجاوزگران وادارد. این اقدامات ایران شوروی را بر آنداشت که هرچه سریعتر از بهخطر افتادن منافعش توسط ایران در آسیای میانهجلوگیری نماید.

روابط دیپلماتیک
در تاریخ ۲۲ سپتامبر ۱۹۸۰،طارق عزیز وزیر امورد خارجه عراق در سفری که به مسکو داشت توانست موافقتشوروی را برای اعطای کمکهای تسلیحاتی به رژیم بعث عراق جلب کند. در آنزمان به دلیل ؟(در کتاب ذکر نشده)، شوروی امکان ارسال مستقیم تسلیحاتنظامی را به عراق نداشت. از اینرو تصمیم گرفت این کار را با کمک چندواسطهانجام دهد. کشورهای بلغارستان، آلمان شرقی و لهستان کشورهایی بودند کهتسلیحات شوروی از طریق آنها به دست عراق میرسید. اولین محموله از سلاحهایمدرن شوروی در زمستان همان سال به عراق تحویل داده شد.

بعد ازآنکه شوروی اولین محموله از تانکهای تی-۵۵ خود را که بالغ بر ۱۴۰ عدد بود،در بصره به عراق تحویل داد؛ فوراً طی نامهای به حکومت وقت ایران، اطمینانخاطر داد که در جنگ میان ایران و عراق جانب بیطرفی را رعایت میکند.شوروی از طرفی عراق را تقویت میکرد تا خط مقدم مبارزه با صهیونیسماسرائیل را عهدهدار شود و از طرفی تجهیزات نظامی ایران را تاحدودی فراهممیکرد که بتواند نماینده شوروی در مبارزه با امپریالیسم آمریکا باشد. ازاینرو شوروی تمایل به ادامه جنگ در منطقه خاورمیانه که حوزهٔ نفوذ آمریکابهشمار میرفت، داشت.

بعد از انهدام راکتور اتمی اوسیراک در طیعملیات اوسیراک و عملیات اپرا، شوروی که فکر میکرد ممکن است اسرائیل جبههجدیدی علیه عراق بگشاید، تمایل بیشتری برای ارسال تجهیزات نظامی به عراقاز خود نشان داد.

برخی از کمکهای نظامی
۳۵۰+ موشکهای زمین به زمین از نوع اسکاد
۱۰۰۰ تانک تی-۶۲
۵۰۰+ تانک پیشرفته تی-۷۲
۷۰ فروند میگ-۲۱
۷۰ فروند میگ-۲۳
۲۳ فروند میگ-۲۵
۲۵ فروند میگ-۲۹
۴ فروند هواپیمای سوخت رسان توپولف-۷۲
۷۳+ فروند سوخو-۲۵
۵۰+ فروند سوخو-۱۷

همچنیندر راستای کمکهای استراتژیک نظامی شوروی به عراق، تعدادی از کارشناسانموشکی شوروی در عراق حضور یافتند تا بتوانند برنامه موشکی بالستیک عراق راتوسعه دهند. هیچیک از این کارشناسان عضو ارتش شوروی نبوده و از شرکتهایخصوصی طرف قرارداد با عراق به این کشور اعزام شده بودند. حضور اینکارشناسان روسی تا سال ۲۰۰۱ تداوم داشت.برنامه مشترک روسی-عراقی موشکهایبالستیک عراق، برخلاف برنامه کرهای-ایرانی سپاه پاسداران با شکست روبروشد و عراق هیچگاه نتوانست به تکنولوژی ساخت موشکهای بالستیک دست پیداکند. درخواست عراق از شوروی پس از شکست مذاکرات صدام حسین با کره شمالیبرای تولید موشکهای اسکاد انجام گرفت.


[برای مشاهده لینک ها شما باید عضو سایت باشید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید]