در ميان تمام ملتهاي بشري درخت در باورهاي اعتقادي چندان رسوخ كرده بود كه هالهاي از تقدس پيرامون آن را فرا ميگرفت. هر ملتي غالبا با توجه به اقليم خود يك نوع درخت را بيش از ساير درختان محترم ميشمرد فكر مي كنيد مقدس ترين درختها نزد كشورها و ايينهاي مختلف چيه ؟
مثلا فكر مي كنيد مقدس ترين درخت براي ايراني چيه ؟





ايران : چنار و سرو
اسلام : زيتون و ( خرما )
سالتيها : بلوط
آلمان : بابونه
اسكانديناوي : زبان گنجشك
سيبري : عرعر و غان

هنوز هم در روستاهاي ايران، درختان كهنسالي را ميبينيم كه به آنها دخيل بستهاند. اين درختان در اعتقادات مردمي قادرند باران بياورند، خورشيد را به درخشش وادارند، گلهها را افزايش بخشند، زنان را به بارداري و زايش ياري دهند و سرانجام نذري را بر آورده سازند. غالب اين درختان مقدس از ميان درختان چنار انتخاب شدهاند.
چنار كهن چنان خصوصياتي طبيعي دارد كه ميتوان اعجاب مردم ساده را برانگيزد. چنار عظيمترين و از پرعمرترين درختان ايران است. چنار چنان بلند و افراشته است كه از دور دست ديده ميشود. دهقانان ايران چنار را شاه درختان ميدانند. اما عظمت چنار تنها دليل تقدس آن نيست. چنار هر ساله پوست مياندازد و شاخههاي تنومند آن رنگ سبز روشني به خود ميگيرد. اين جوان شدن هر ساله چنار نيز قداست خاصي به آن بخشيده است. زيرا حفظ قدرت جواني يكي از شرايط لازم براي باروري است و در نتيجه، آن را مظهر بركت و نعمت بخشيدن ابدي خدايان و ارواح ميسازد. از آنجا كه مردم غالبا براي حفظ اعتقادات كهن رنگ و بويي از اعتقادات تازه به آن ميبخشند، در مورد درخت چنار نيز اين اتفاق افتاده است و در باورهاي مردمي، در زير هر چنار مقدس و كهني امامزادهاي مدفون است. اين كه واقعا امامزادهاي مدفون باشد يا خير، معلوم نيست آنچه مهم است تقدس چنار است كه با اين عنوان حفظ گشته است. حتي در يكي از روستاهاي منطقه طالقان، درخت چنار مقدسي است كه بنابر اعتقادات مردم منطقه، روز عاشورا از آن خون ميآيد.
در مورد پادشاهان هخامنشي نيز نقل است كه چنار از چنان تقدسي برخوردار بوده كه در خوابگاه شاهان چنار زريني به همراه تاكي زرين آراسته به زيور نگهداري ميشده است و گويي دستيابي به اين چنار به معناي به دست آوردن سلطنت بوده است. ظاهرا چنار مظهر غناي طبيعت بوده اما همراه شدن آن با تاك چه توجيهي دارد؟

تنها مطلبي كه در مورد درخت اخير ميدانيم روايت هرودوت است كه آخرين شاه ماد در خوابي ميبيند تاكي از شكم دخترش، ماندانا روييد و سراسر آسيا را پوشاند. خوابي كه به تولد كوروش و فتوحات وي تعبير شد. از طرفي، انگور در اساطير ايران مظهر خون است و خون نيروي اصلي حيات. از آنجا كه خون سلطنت از طريق زنان ادامه مييافت، شايد بتوان تاك زريني را كه بر چنار زرين ميپيچيد مظهر خون و دوام سلطنت هخامنشيان دانست. در واقع چنار مظهر شاه و تاك مظهر همسر او بوده است

علاوه بر چنار، سرو افراشته و هميشه سبز نيز جايگاه خاصي در ميان قوم آريا داشته است. گرچه سرو قداستي چون چنار نيافته اما از درختان مورد احترام ايرانيان بوده است. احترام به اين درخت با باورهاي ميترا به اروپا رفت و همچون ساير اعتقادات مهرپرستي در مسيحيت ريشه دواند تا بدانجا كه امروزه جزو لاينفك جشن سال نو مسيحيان در هر گوشه جهان گشته است.
اهميت درختان به خصوص درختان چنار و سرو چنان بوده كه كاشتن درخت در ايران جنبه اعتقادي هم يافته بود و جزو ثوابهاي بزرگ به شمار ميآمد . سنتي كه پس از اسلام هم ادامه يافت و هنوز هم ادامه دارد. روز 15 اسفند را ساليان سال است كه با عنوان جشن درختكاري ميشناسيم و در اين روز، ميكوشيم با طبيعت آشتي كنيم. سنتي كه بنيان آن منسوب است به پيامبر و انديشمند بزرگ ايران، اشو زرتشت. او با دست خود درخت سروي در شهر كاشمر غرس كرد كه ساليان سال پس از او هم اين سرو زيست تا آنكه در دوره خلفاي عباسي به درخت كهنسال و مقدسي بدل گشته بود كه مورد نذر و نياز مردم ايران قرار ميگرفت. شهرت اين سرو را خليفه عباسي تاب نياورد و دستور داد تا آن را از بن درآورند.
«باري، خليفهي بغداد / آن برگزيده شيوهي شدادي / بر باد رفت، حتي / نام خليفهي خودخواه خودپرست / از ياد رفت / اما / در كاشمر هنوز / در ذهن هر خردور ايراني / سروي به پاست / آن سرو / سرفرازتر از هر چه سرو / پا برجاست.»
ــــــــــــــ
به نظرتون نقش درخت انار در اسطوره سازي چي بوده ؟