خانواده نظامی نیمه بسته است که نقش ارتباطات داخلی را ایفا میکندو دارای اعضایی است که وضعیتها و مقامهای مختلفی را در خانواده واجتماع احراز کرده و با توجه به محتوای نقش وضعیتها، افکار، و ارتباطاتخویشاوندی که مورد تأیید جامعه است، ایفای نقش میکند.

کانون خانواده در گلزار مزایای اخلاقی و سجایای آدمی همواره پر از غنچههای خندان نشاط و شادابی است.
بوستانی است که صحنه روح و وادی فکر را روشنی بخشیده و قادر استشوری از وجود و شعف در دل ایجاد کند. پس خانواده اولین هستهاجتماع است که از روابط زناشویی و یا خویشاوندی سببی و یا نسبی و یاخادم و مخدومی در محصورهای به نام خانه و کاشانه به وجودمیآید و موضوع آن عبارت است از:
برای خانواده تعریفهای متفاوتی شده است. یکی از کاملترین تعاریفی که آوردهاند، عبارت است از:
«خانواده نظامی نیمه بسته است که نقش ارتباطات داخلی را ایفا میکندو دارای اعضایی است که وضعیتها و مقامهای مختلفی را در خانواده واجتماع احراز کرده و با توجه به محتوای نقش وضعیتها، افکار، و ارتباطاتخویشاوندی که مورد تأیید جامعه است، ایفای نقش میکند.
تعاریف محتوای نقش، در طول تاریخ زندگی خانوادگی برحسب وضعیتهای مختلف تغییرپذیر است».
بخش اول این تعریف مبتنی بر این که خانواده نظامی نیمهبسته است که نقشارتباطات داخلی را ایفا میکند، یعنی دارای یک ارتباط داخلی بیناعضای خود است. در بخش دوم تعریف، خانواده توسط جامعهای که نظامخانواده جزیی از آن است، با توجه به محتوای وظایف، موقعیتها،اندیشهها و ارتباطات خویشاوندی تعیین و مشخص شده است.
تأکید بر طبیعت نهادی خانواده دارد. نظام خانواده به عنوان یکترکیب نهادی در اجتماع تلقی شده است که دارای مقام شخص در آنجامعه است. اما در بخش آخر تعریف، محتوای نقش برحسب وضعیتهای مختلفدر طول تاریخ زندگی گروهی تغییرپذیر است و بر تغییر شخصیتهایایفاکننده نقش در نظام خانواده در طول زمان تأکید دارد.
بنابراین همانطور که ملاحظه میشود، خانواده با توجه به کوچک بودن،دارای یک سری رفتارهای پیچیده است که در عین سادگی خیلی مهم وحائز اهمیتاند، چرا که این خانواده است که زیربنای یک جامعه رامیسازد و در آن افرادی به وجود میآیند که میتوانندسازنده و یا شکوفاکننده جامعه باشند و این امر مستلزم داشتنخانوادههای خوب و متعادل است.
● اهمیت خانواده:
یکی از عوامل مؤثر در رفتار فرد، خانواده است. محیط خانه، اولین وبادوام ترین عاملی است که در رشد شخصیت افراد تأثیر میگذارد.
چنان که میدانیم، کودک خصوصیاتی را از والدین خود به ارث میبرد واز این راه پدر و مادر زمینه رشد و پیشرفت افراد را فراهم میکنند.نفوذ والدین در بچهها تنها محدود به جنبههای ارثی نیست. در آشناییکودک با زندگی جمعی و فرهنگی جامعه نیز خانواده نقش مؤثری را اجرامیکند.
موقعیت اجتماعی خانواده، وضع اقتصادی آن، آداب و رسوم، ایدهآلها وآرزوهای والدین و سطح تربیت آنها، در طرز رفتار کودکان نفوذ فراواندارد.
چنانکه میدانیم، خانوادهها در زمینه اقتصادی، اجتماعی، تربیتی،دینی، هنری و مانند اینها با هم اختلاف دارند. شکل خانوادهها، طرزارتباط اعضای هر خانواده با یکدیگر و جامعهای که خانواده در آن به سرمی برد، در تمام موارد یکسان نیست.
بنابراین تأثیر خانوادهها در رفتار افراد مختلف است. در یک خانوادهشکل کار و طرز ارتباط اعضای خانواده طوری است که محیط خانواده را برایتأمین احتیاجات اساسی کودکان، چه در زمینه بدنی و چه در زمینه روانیمساعد میسازد.
رفتار کودکی که در یک خانواده، به خوبی پرورش مییابد، با رفتارکودکی که محیط خانواده وی مانع تأمین احتیاجات اساسی اوست، کاملاًمتفاوت است.
عاداتی که کودک در خانه کسب میکند، ممکن است صحیح و عقلانی باشد و گاهی ممکن است این عادات مانع رشد طبیعی شود.
خانواده در تمایلات بچهها، افکار و عقاید آنها و طرز برخورد ایشان بایکدیگر نفوذ میکند. نظر اعضای خانواده نسبت به بهداشت، تعلیم و تربیتو زندگی جمعی، در طرز پرورش کودک مؤثر است.
خانه محلی است که کودک در آن امور مختلف را فرامیگیرد. گاهی والدینچیزهایی را آگاهانه به کودک میآموزند ولی در موقعیتهای متعدد،کودک از طرز کار و رفتار والدین چیزهایی فرامیگیرد که خود آنها متوجهنیستند.
کودک در خانواده تجربیات گوناگون را کسب میکند و از طریق این محیطکوچک است که با دنیای خارج آشنا می شود. با کودکان دیگر و بزرگسالانکه به مناسبتی در خانه رفت و آمد دارند، تماس پیدا میکند.



افتخارالسّاد ات فتّاحی طاری