نامه تاریخی استالین به جعفر پیشه وری : تاکتیک های رفیق لنین در ایران کارساز نیست

سیدجعفر پیشه وری ، یکی از قدیمی ترین کمونیست های ایرانی که در دوران رضاشاهدر زندان بود ، بعد از سقوط او ، از تبریز برای نمایندگی مجلس انتخاب شد ،ولی در تهران با نفوذ نمایندگان ضدکمونیست ، اعتبارنامه ی او رد شد .

پیشهوری به تبریزی برگشت که ماموران ارتش سرخ هنوز آن را در اشغال خود داشتند. در چند سفر به باکو ، توانست طرحی را برای آذربایجان بقبولاند که خودمامور اجرای آن شد . ارتش سرخ در پایان جنگ جهانی دوم ، بر خلاف دو متفقدیگر که به پیمان نامه عمل کردند ، نیروهای خود را از ایران بیرون نبردهبود . استالین آن چنان قدرتمند بود که امتیازی طلب کند ، چنان که در هرکنفرانس با سران متفق چیزی به دست آورده بود . به همین جهت ارتش سرخ رانگاه داشت و در روز بیست و یک آذر 1324 که سید جعفر پیشه وری در تبریزتشکیل حکومت خودمختار آذربایجان را اعلان داشت ، آشکار گردید که استالینچه می خواهد . تهران در درمانده ترین زمانها دست به دامان سیاستمدار پیریشد که گویی برای بحران آفریده شده بود . با انتخاب قوام السلطنه به نخستوزیری ، او تلگرام هایی به مسکو ، لندن و واشنگتن فرستاد و خود در راسهیاتی عازم مسکو شد . قوام السلطنه با چند بار قهر و آشتی از استالین قولآن را گرفت که استالین نیروهایش را از ایران خارج کند . در محافل این قولرا داد که با دار و دسته ی پیش وری تندروی نشود و شرکت نفتی برای استخراجنفت شمال تشکیل شود که ایران و شوروی در آن سهم مساوی داشته باشند و …قوام پیروز بازگشت و برای آن که کار را به اتمام برساند ، راه مماشات باتوده ای ها و فرقه ی دموکرات را در پیش گرفت . مظفر فیروز و ایرج اسکندریکسانی بودند که بند او را در این دو جهت محکم می کردند و این در حالی بودکه دربار ، عوامل داخلی اش را برای سقوط قوام و دولتش بسیج کرده بود . شاهمماشات مدبرانه ی قوام با چپ ها را به رخ این و آن و از جمله سفیر آمریکاو انگلیس می کشید و در ضدیت با او ، باند انگلیسی هیات حاکم را به دور خودجمع کرده بود . استالین این ها را می دید و بر اطمینانش به قوام افزوده میشد . وزیران توده ای که وارد کابینه شدند ، دیگر زمان آن بود که ارتش سرخمطابق توافق با قوام از ایران خارج شود که شد . در هشتم ماه می 1946 ( 18اردی بهشت 1325 ) ، استالین در پاسخ پیشه وری که مطابق سلیقه و داوری خود، همکاری با قوام را نمی پسندید ، نامه ای نوشت که یک سند تاریخی است .
متناین نامه تاکنون هرگز منتشر نشده بود ، چنان که از متن نامه ی پیشه ورینیز جایی خبری نیست و فقط از اشارات استالین می توان به مضمون آن پی برد .بخش هایی از این نامه که اشاره به شرایط جهانی دارد ، بی شباهت به نامه یخروشچف به فیدل کاسترو بعد از ماجرای خلیج خوک ها نیست . در آنجا همجانشین استالین به کاسترو می گوید که شرایط جهانی را درست ارزیابی نمیکنید . این نامه که برای اولین بار در نشریه ی « مهد آزادی » تبریز منتشرشد ، حائز نکات مهمی برای تحلیل و بازخوانی تاریخی است .نامه ای تکاندهنده که تصویر برساخته از روند رویدادهای دهه ی 20 شمسی را تا حد زیادی ،دگرگون می سازد . متن کامل نامه را از مجله ی آدینه ، شماره ی ویژه ینوروز 1376 بخوانید .

[برای مشاهده لینک ها شما باید عضو سایت باشید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید]

[برای مشاهده لینک ها شما باید عضو سایت باشید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید]