پناهگاه حيات وحـش موته

اينمنطقه بين عرضهاي جغرافيايي ً20 و 33 تا ً55 و 33 شمالي و طولهايجغرافيايي ً30 و 50 تا ً10 و 51 شرقي به مركزيت روستاي موته در 270كيلومتري جنوب تهران قرار دارد، به طوري كه جاده اصفهان ـ تهران از شرق آنگذشته و شهر ميمه در 45 كيلومتري جنوب غربي آن واقع است.

تـاريـخـچـه:

پساز تشكيل كانون شكار ايران در سال 1343، محدودهاي با وسعت 343940 هكتارشامل دشتها، ارتفاعات و مراتع، واقع در حوزه استحفاظي استانهاي اصفهان ومركزي به عنوان منطقه حفاظت شده موته انتخاب و در سال 1346 با تشكيلسازمان شكارباني و نظارت بر صيد، به تصويب شوراي عالي شكارباني و نظارت برصيد آن زمان رسيد. در سالهاي پس از پيروزي انقلاب، سازمان حفاظت محيط زيستتغييراتي در حد و حدود منطقه داد و در تاريخ 21/6/61 با مساحت حدود 220000هكتار به منطقه حفاظت شده تبديل گشت و سرانجام براساس مصوبه مورخ 7/12/69شوراي عالي محيط زيست با همين وسعت به پناهگاه حيات وحش ارتقاي سطح يافت.در هر پناهگاه حيات وحش، به منظور احياي وضعيت طبيعي اين مناطق 25 درصد ازمساحت آن توسط سازمان حفاظت محيط زيست به عنوان محدوده امن تعيين و اعلامميگردد. در اين محدودهها ورود و چراي دام اهلي ممنوع است، ضمناً وروداشخاص و ايجاد هرگونه تأسيسات بدون اخذ مجوز رسمي از سازمان حفاظت محيطزيست ممنوع خواهد بود. با توجه با توافقنامهها و نقطه نظرات كارشناسي بارعايت مسائل اقتصادي و اجتماعي و فرهنگي مناطقي را در محلهاي معروف به شوررباط ترك، شور آب باريك و سي كلفتي بدين منظور در نظر گرفته كه جمعاً درحدود 37000 هكتار از كل اراضي پناهگاه بوده و قابل توسعه و افزايش تا سطححدود 44000 هكتار ميباشد.

توپوگرافي منطقه:

محدوده پناهگاهحيات و حش موته از دو بخش دشتي و كوهستاني تشكيل شده كه بلندترين ارتفاعآن از سطح دريا در حدود 3000 متر و حداقل ارتفاع در اين منطقه 1900 مترميباشد. ارتفاعات موته شامل دو رشته كوه است و فاصله بين اين دو رشتهكوهها را دشتهاي جلگهاي و شورهزار تشكيل ميدهد.

خصوصيات آب و هوايي:

اينمنطقه در تقسيمات آب و هوايي از آب و هواي نيمه باراني و سرد تبعيت دارد.حداكثر بارندگي در سال 350 ميليمتر و بيشترين بارندگي در فصل زمستان وبهار ميباشد. درجه حرارت متوسط در دشتهاي اين منطقه 4/39 درجه سانتيگراددر تابستان و در سردترين ماههاي سال به 5/11 تا 5 درجه زير صفر ميرسد.

منابع آبي:

بيشاز 250 منبع آبي اعم از چاه قديمي، قنات و چشمه دائمي در موته وجود داردكه بيش از 150واحد از اين منابع را چشمهها تشكيل ميدهد از قبيل: چشمهسنجده، دستار، بيد، دربند، شور، آب باريك، چشمهنيا، قلعهسياه، ريز آب،جاجرمي، قيقوجه، گزرتو، گلبيدك، رزبيده، دمه، سيكلفتي، مرواريد و ... .براي تأمين آب مورد نياز وحوش در مناطق امن اقدام به ساخت آبشخورهاي دستساز در نقاط حساس اكولوژيك گرديده كه منابع آبي آن چشمهها و چاههاي قديمياست، كه آب به وسيله لوله يا نصب تلمبه بادي به آنها هدايت ميشود.

حيات وحش جانوري:

اينمنطقه بهترين زيستگاه آهو در ايران است كه براي رشد، تكثير و جلوگيري ازانقراض آهوها اختصاص يافته است. شرايط مساعد زيستي براي اين گونهپستاندار در دشتها و شورهزارهاي منطقه توأم با حفاظت، ادامه زندگي رابراي اين حيوان زيبا هموار ساخته و به عنوان گونه جانوري شاخص منطقه از آنياد ميشود. وجود تپه ماهورها، تلها و دشتهاي كوهستاني در موته امكانزندگي را براي گونه قوچ و ميش و صخرهها و ارتفاعات صعب العبور، زيستگاهخوبي را براي ادامه حيات كل و بز پديد آورده است.انواع زيادي از گونههايپرندگان بومي و غير بومي نيز در اين منطقه وجود دارد از قبيل: كبك، تيهو،بلدرچين، هوبره و همچنين از خانوادههاي سار، كلاغ، سسك، دم جنبانك، عقاب،جغد، زنبورخوار، سهره و سارگپه نيز گونههايي وجود دارد. در زمان مهاجرت،پرندگان مهاجر بسياري در اين منطقه خصوصاً اطراف رودخانه شور و گزستانهاتوقف نموده و در اين منطقه استراحت كوتاهي ميكنند.از خزندگان و خانوادهمارمولكها ميتوان خانوادههاي جكو، آگاما و لاسرتا را نام برد. ازمارهاي سمي به مار جعفري، افعي، مار شاخدار، از مارهاي نيمه سمي بهتيرمار، افعي پلنگي، يله مار و از مارهاي غير سمي به تــوله مـار، مارقيطاني، مارگرگي و كورمار ميتوان اشاره كرد.

پوشش گياهي:

براساس اطلاعات موجود در منطقه موته تا كنون بيش از 300 گونه گياهي مرتعي كهارزش علوفهاي، دارويي و صنعتي دارند شناسايي شده است. از نظر تيپ گياهيقسمت اعظم پناهگاه حيات وحش موته مخصوصاً صافيها، تپه ماهورها و مناطقجلگهاي را جامعه درمنه و گون تشكيل ميدهد كه در فضاي بين آنها گياهانشور پسند و همچنين گياهان خوش خوراك و ديگر نيز رويش دارند.از درختان ودرختچههاي اين منطقه ميتوان بادامك، بنه، تنگرس، قيچ، گز و انجير رانامبرد و از بوتههاي شاخص ميتوان به درمنه، جاز، انواع گونها، فرفيون،كلاه ميرحسن و ريش بز اشاره كرد.

مشكلات و تعارضهاي موجود:

ـ وجود معادن در منطقه و تخريبهاي ناشي از فعاليت آنها.

ـوجود جادههاي اصلي بين شهري (جاده گلپايگان و جاده اصفهان ـ تهران) وجادههاي روستايي در منطقه كه موجب تردد وسايل نقليه و اثرات منفي درآرامش وحوش ميشود.

ـ تعليف غير مجاز دامها و واگذاري قسمتي ازعرصههاي طبيعي منطقه و تبديل آن به اراضي كشاورزي از طريق هيئت واگذاريزمين و تحميل آنها به منطقه.

ـ شكار غير مجاز

تحقيقات:

درحالحاضر مطالعات طرح جامع پناهگاه حيات وحش موته در حال انجام است كه نتايجآن به زودي در اختيار سازمان محيط زيست قرار خواهد گرفت