جاذبه های تاریخی و معماری استان خراسان رضوی استانخراسان رضوی بزرگ ترین قطب توریسم مذهبی جمهوری اسلامی ایران است کهبناهای آرامگاهی بیش ترین و مهم ترین چشم انداز معماری این منطقه را تشکیلمی دهند. مجموعه های آرامگاهی، بناهايی هستند كه طی ساليان طولانی بر رویمدفن و مزار شخصيتهای مذهبی و محبوب شكل گرفتهاند و معمولاً شامل بنایحرم، مساجد، مدارس، كتاب خانهها، كاروان سراها، آب انبارها، خانقاههاو فضاهايی از اين قبيل می شوند. گسترش چنين مجموعههايی، با گسترش مذهب،اعتبار و احترام صاحب مدفن و ارزش هنری و معماری بناهای ساخته شده ارتباطمستقیمی دارد.
برخی از مجموعههای آرامگاهی(مانند آستان قدس رضوی) درشكل گيری و پيدايش شهرها، نقش اساسی و مهمی ايفا كردهاند و به مركزفعاليتهای مختلف مذهبی، سياسی، اقتصادی و غيره تبديل شدهاند. مجموعه یآستان قدس رضوی یکی از با شکوه ترین بناهای آرامگاهی سراسر جهان اسلام استکه وجود مبارک حضرت امام رضا(علیه السلام) را در برگرفته و سبب شده استانخراسان رضوی به بزرگ ترین قطب توریسم مذهبی ایران تبدیل شود.
مجموعهی آستان قدس رضوی که خود به تنهایی جاذبه ی معماری کم نظیری به شمار میرود، همراه با سایر بناها و آثار معماری این سرزمین؛ سبب شده اند که استانخراسان رضوی علاوه بر جاذبه های معنوی از نظر جاذبه های معماری و تاریخینیز دارای اهمیت زیادی باشد. صحنهای مجموعه ی آستان قدس رضوی دارای پنجصحن؛ عتيق(انقلاب)، جديد(آزادی)، امام خمينی (موزه)، جمهوری اسلامی و قدساست كه دو صحن آخری نوساز هستند. هر یک از صحن های مجموعه ی مقدس آستانقدس رضوی شاهکارهایی از معماران مختلف ایرانی را به نمایش می گذارند. ازجمله آثار ارزشمند داخل حرم رضوی، سه محراب با شكوه مربوط به قرن های هفتمهجری است كه بر روی دو محراب، كتيبههايی به خط كوفی و بر سومی،كتيبههايی به خط كوفی و ثلث و به رنگ لاجوردی بر زمينه سفيد، مشتمل برآيات و احاديث نوشته شده است. درب های سه گانه حرم مطهر نيز از آثار باارزش هنری به شمار میآيند. صندوق و ضريح مرقد كنونی، مربوط به دوره یقاجار و بعد از آن است. صحن های حرم رضوی هر یک در دوره ای تاریخی ساختهشده اند و معماری هر یک از صحن ها؛ گویای روند معماری زمانه ی خود است.


مسجدزیبا، تاریخی و مشهور گوهرشاد در جنوب حرم مطهر رضوی قرار گرفته و به سببدارا بودن انواع تزیینان چشم گیر و غنی، از دیدنی ترین مسجد های منطقه بهشمار می آید. آرامگاه فردوسی شاعر بزرگ پارسی در سرزمین توس زيارتگاهمشتاقان ادبی است و شهر توس، شهرت و معروفيت خود را مديون آثار و شخصيتشامخ این شاعر ارجمند است. شهر توس که به نظر می سد در اواخر دورهساسانيان، ساخته شده و زندان و گنبد هارونیه را در بر گرفته یکی دیگر ازدیدنی ترین مناطق استان خراسان رضوی به شمار می آید.


بنایکاخ خورشید در مشهد مقدس و در وسط باغ بزرگی قرار گرفته که از آثار دوره ینادر شاه افشار است و امروزه به مکانی برای بازدید همه ی مردم تبدیل شدهاست.
بناهای تاریخی و معماری متعددی در مناطق مختلف استان خراسانرضوی پراکنده شده اند؛ ولی مهم ترین و بیش ترین این بناها در شهرستان مشهدقرار گرفته اند. مجموعه ی کلات نادری مانند درهای است كه توسط دو رشتهكوه مرتفع محاصره شده و آثار باستانی آن به دوره ی نادرشاه افشار تعلقدارند. كتيبه ی نادری واقع در خارج از قلعه ی نادری (دربند نفتی) به زبانتركی و به خط نستعليق در بدنه ی كوه قرار گرفته؛ دروازه ی ورودی، دروازه یدهچه، دروازه ی چوب بست، دروازه ی گشتانه، دروازه ی نفتی، دربند ارغونشاه، همراه با عمارت خورشيد و تخت دختر مجموعه بناهایی هستند که بر رویتپهای، به امر نادرشاه ساخته شده و اكنون آثار پراكنده ای از آن ها بهجای مانده که برای گردشگران جذاب و دیدنی هستد.
درفاصله ی 6 كيلومتریشهر قاين و در دامنه كوه معروف به ابوذر، آرامگاه بوذرجمهر؛ شاعر و اديببزرگوار زمان سلطان محمود غزنوی قرار گرفته که بسيار زيبا و دلگشا بوده واز قدمتی ديرينه برخوردار است. آتشكده بازه هور در روستای رباط سفيد تربتحيدريه واقع شده و از بناهای باستانی این منطقه به شمار می رود. مسجد جامعرشتخوار در تربت حیدریه، مسجد مولانا در تربت جام، مسجد كوشک درقاین، مسجدجامع سنگان در خواف از دیگر بناهای تاریخی و قدیمی استان خراسان رضوی بهشمار می روند.
مدرسه های زیادی نیز در کنار مسجد های متعدد استانخراسان رضوی بنا شده اند که برخی از آن ها از جمله مدرسه های دومنارهگلشن، ميرزا جعفر و مدرسه نواب و مدرسه های سبزوار از ارزش های خاص معماریو تاریخی برخوردار هستند.
تپه های باستانی که برخی از باستان شناساناکتشافات مهمی روی آن ها انجام داده اند، پل های تاریخی که در دوره هایمختلف ساخته شده اند، سدهای قدیمی که برخی از آن ها هنوز مورد استفادهقرار می گیرند و بازمانده های شهرهای قدیمی بخش دیگری از جاذبه هایگردشگری تاریخی و معماری استان خراسان رضوی ررا تشکیل می دهند.

جاذبه های توریستی شهر مشهد
استانخراسان رضوی بزرگ ترین قطب توریسم مذهبی جمهوری اسلامی ایران است کهبناهای آرامگاهی بیش ترین و مهم ترین چشم انداز معماری این منطقه را تشکیلمی دهند.
مجموعه های آرامگاهی، بناهايی هستند كه طی ساليان طولانی برروی مدفن و مزار شخصيت های مذهبی و محبوب شكل گرفته اند و معمولاً شاملبنای حرم، مساجد، مدارس، كتاب خانه ها، كاروان سراها، آب انبارها، خانقاهها و فضاهايی از اين قبيل می شوند.
گسترش چنين مجموعه هايی، با گسترش مذهب، اعتبار و احترام صاحب مدفن و ارزش هنری و معماری بناهای ساخته شده ارتباط مستقیمی دارد.
برخیاز مجموعه های آرامگاهی (مانند آستان قدس رضوی) در شكل گيری و پيدايششهرها، نقش اساسی و مهمی ايفا كرده اند و به مركز فعاليت های مختلف مذهبی،سياسی، اقتصادی و غيره تبديل شده اند.
مجموعه ی آستان قدس رضوی یکیاز با شکوه ترین بناهای آرامگاهی سراسر جهان اسلام است که وجود مبارک حضرتامام رضا(ع) را در برگرفته و سبب شده استان خراسان رضوی به بزرگ ترین قطبتوریسم مذهبی ایران تبدیل شود.
مجموعه ی آستان قدس رضوی که خود بهتنهایی جاذبه ی معماری کم نظیری به شمار می رود، همراه با سایر بناها وآثار معماری این سرزمین؛ سبب شده اند که استان خراسان رضوی علاوه بر جاذبههای معنوی از نظر جاذبه های معماری و تاریخی نیز دارای اهمیت زیادی باشد.
صحنهای مجموعه ی آستان قدس رضوی دارای پنج صحن؛ عتيق(انقلاب)، جديد(آزادی)،امام خمينی (موزه)، جمهوری اسلامی و قدس است كه دو صحن آخری نوساز هستند.
هر یک از صحن های مجموعه ی مقدس آستان قدس رضوی شاهکارهایی از معماران مختلف ایرانی را به نمایش می گذارند.
ازجمله آثار ارزشمند داخل حرم رضوی، سه محراب با شكوه مربوط به قرن های هفتمهجری است كه بر روی دو محراب، كتيبه هايی به خط كوفی و بر سومی، كتيبههايی به خط كوفی و ثلث و به رنگ لاجوردی بر زمينه سفيد، مشتمل بر آيات واحاديث نوشته شده است.
درب های سه گانه حرم مطهر نيز از آثار با ارزش هنری به شمار می آيند.
صندوق و ضريح مرقد كنونی، مربوط به دوره ی قاجار و بعد از آن است.
صحن های حرم رضوی هر یک در دوره ای تاریخی ساخته شده اند و معماری هر یک از صحن ها؛ گویای روند معماری زمانه ی خود است.
مسجدزیبا، تاریخی و مشهور گوهرشاد در جنوب حرم مطهر رضوی قرار گرفته و به سببدارا بودن انواع تزیینان چشم گیر و غنی، از دیدنی ترین مسجد های منطقه بهشمار می آید.
آرامگاه فردوسی شاعر بزرگ پارسی در سرزمین توس زيارتگاهمشتاقان ادبی است و شهر توس، شهرت و معروفيت خود را مديون آثار و شخصيتشامخ این شاعر ارجمند است.
شهر توس که به نظر می سد در اواخر دورهساسانيان، ساخته شده و زندان و گنبد هارونیه را در بر گرفته یکی دیگر ازدیدنی ترین مناطق استان خراسان رضوی به شمار می آید.
بنای کاخ خورشیددر مشهد مقدس و در وسط باغ بزرگی قرار گرفته که از آثار دوره ی نادر شاهافشار است و امروزه به مکانی برای بازدید همه ی مردم تبدیل شده است.
بناهایتاریخی و معماری متعددی در مناطق مختلف استان خراسان رضوی پراکنده شدهاند؛ ولی مهم ترین و بیش ترین این بناها در شهرستان مشهد قرار گرفته اند.
مجموعه ی کلات نادری مانند دره ای است كه توسط دو رشته كوه مرتفع محاصره شده و آثار باستانی آن به دوره ی نادرشاه افشار تعلق دارند.
كتيبهی نادری واقع در خارج از قلعه ی نادری (دربند نفتی) به زبان تركی و به خطنستعليق در بدنه ی كوه قرار گرفته؛ دروازه ی ورودی، دروازه ی دهچه، دروازهی چوب بست، دروازه ی گشتانه، دروازه ی نفتی، دربند ارغون شاه، همراه باعمارت خورشيد و تخت دختر مجموعه بناهایی هستند که بر روی تپه ای، به امرنادرشاه ساخته شده و اكنون آثار پراكنده ای از آن ها به جای مانده که برایگردشگران جذاب و دیدنی هستد.
درفاصله ی 6 كيلومتری شهر قاين و دردامنه كوه معروف به ابوذر، آرامگاه بوذرجمهر؛ شاعر و اديب بزرگوار زمانسلطان محمود غزنوی قرار گرفته که بسيار زيبا و دلگشا بوده و از قدمتیديرينه برخوردار است.
آتشكده بازه هور در روستای رباط سفيد تربت حيدريه واقع شده و از بناهای باستانی این منطقه به شمار می رود.
مسجدجامع رشتخوار در تربت حیدریه، مسجد مولانا در تربت جام، مسجد كوشک درقاین،مسجد جامع سنگان در خواف از دیگر بناهای تاریخی و قدیمی استان خراسان رضویبه شمار می روند.
مدرسه های زیادی نیز در کنار مسجد های متعدد استانخراسان رضوی بنا شده اند که برخی از آن ها از جمله مدرسه های دومنارهگلشن، ميرزا جعفر و مدرسه نواب و مدرسه های سبزوار از ارزش های خاص معماریو تاریخی برخوردار هستند.
تپه های باستانی که برخی از باستان شناساناکتشافات مهمی روی آن ها انجام داده اند، پل های تاریخی که در دوره هایمختلف ساخته شده اند، سدهای قدیمی که برخی از آن ها هنوز مورد استفادهقرار می گیرند و بازمانده های شهرهای قدیمی بخش دیگری از جاذبه هایگردشگری تاریخی و معماری استان خراسان رضوی ررا تشکیل می دهند.


آرامگاه نادرشاه




آرامگاه نادرشاه بنایی است که به یادبود نادرشاه افشار در شهر مشهد ساخته شده است.
قوامالسلطنه در اواخر عهد قاجار ( 1296 خورشيدى ) در محل يكى از مقابر ويرانشده نادرى آرامگاه جديدى براى وى ساخت و استخوانهاى او را از تهران بهمقبره مزبور حمل كردند.
اين بناى جديد كه در محل فعلى آرامگاه وى قرارداشت مدتى بر پا بود تا اين كه انجمن آثار ملى ايران در سال 1335 خورشيدىدرصدد بر آمد آرامگاهى مناسبِ شأن نادرشاه براى وى در همان محل مقبرهساخته قوام السلطنه احداث نمايد.
اين كار از سال 1336 شروع شد و در سال1342 به پايان رسيد. مقبره كنونى نادرشاه واقع در ضلع شمال غربى چهارراهشهدا (نادرى سابق) كه پس ازبارگاه ملكوتي حضرت علی بن موسی الرضا(ع)امامهشتم شيعيان مهم ترين موضع توريستى ـ تاريخى شهر مشهد تلقى ميشود، در باغىبه مساحت 14400 متر مربع ساخته شده است.
مقبره شامل سكويى دوازده پلهاى، محل گور، پوششى خيمه مانند بر روى قبر، سكويى مرتفع در مجاور قبر بامجسمه نادرشاه سوار بر اسب و سه تن ديگر در پى او، يك غرفه فروش كتاب و دوتالار براى موزه است. طراح بنا مهندس سيحون بود و مجسمه ها را هنرمند فقيدابوالحسن صديقى ساخته است.
مصالح مقبره عمدةً از سنگهاى خشن و سختگرانيت كوهسنگى مشهد است. بعضى از قطعات سنگ بسيار بزرگ انتخاب شده تاتداعى كننده مقبره دوم ساخته خود نادرشاه باشد. پوشش مقبره كاملاً بهمانند چادر عشايرى است، كه نادر در آن زاده و هم كشته شده است.
پوشش ديوارهاى داخلى مقبره نيز از سنگهاى مرمر اُخرايى رنگ مراغه انتخاب شده تا قتل نادرشاه در داخل چادر را تداعى نمايد.
ازموقوفات كرامند نادرى كه از تصرف وقف خارج شده بود روستاى دهشك در مجاورشهر تابران توس احيا شده و در اختيار موقوفه نادرى قرار گرفته است كهاحتمالاً به زودى از محل در آمد آن به بخشى از نيّات واقف بر سر قبر وىعمل خواهد شد.

مجموعه باغ و موزه آرامگاه
ساختمان جدید آرامگاهنادر شاه افشار به گزارش میراث خبر در تاریخ 12 فرودین ماه سال 1342 باحضور پهلوی دوم به همت انجمن آثار ملی در باغ نادری بازگشایی شد.
نادر شاه افشار فاتح دهلی در هنگام حیات خود دستور به ساخت آرامگاهی کوچک در بالا خیابان مشهد داد.
این آرامگاه کوچک در سال 1145 هجری قمری در مجاور چهارباغ شاهی و روبروی حرم امام ضا(ع) از خشت و گل ساخته شد.
موزه نادری در قسمت اصلی بنای یادبود آرامگاه افشار در 2 تالار به منظور معرفی آثار تاریخی این دوره شکل گرفته است .
این بنا به همت انجمن آثار ملی در سال 1342 خورشیدی توسط مهندس هوشنگ سیحون طراحی و ساخته شده است .
تنديسنادر شاه سوار بر اسب به همراه تني چند از سربازانش بر فراز يک حجم سنگيمرتفع توسط مجسمه ساز شهير ايراني زنده ياد استاد«ابوالحسن صديقي » ساختهشده است .
تالار شماره 1 :
اين تالار به انواع سلاح هاي دورهافشاريه ، تابلوهاي نقاشي از نادر و صحنه هاي جنگ ، وسايل سوار کاري مانندزين و برگ اسب از دوره افشاريه تا قاجاريه ، چند نسخه خطي از جمله تاريخجهانگشاي نادري و دو شمشير متعلق به نادراختصاص دارد که روي يکيکلمه«السلطان نادر » حک شده و روي ديگراين بيت شعر طلاکوب شده است:
شاه شاهان نادر صاحب قران هست
سلطان بر سلاطين جهان اين شمشير در دشت مغان به سال 1148 هجري در روز تاجگذاري نادر از طرف ملت ايران به وي هديه شده است.
تالار شماره2:
اينتالار در سال 1373 به مجموعه اضافه شد و در آن انواع سکه، ظروف و ديگراشياي اهداي از دوره صفويه تا معاصر به نمايش در آمده است. همچنین در گوشهشمالی آرامگاه نادر آرامگاه محمد تقی خان پسیان سردار خراسان قرار دارد.

آرامگاه لقمان
شهرستان :سرخس
کاربری کنونی :زیارتی، تاریخی
دیرینگی :۱٬۰۰۰سال
شمارهٔ ثبت :۱۶۵
آرامگاهلقمان،بنایی عظیم وآجری در شهرستان سرخس است.این بنا پس از هزار سال، هنوزابهت وصلابت خود را حفظ کرده و در میان تل های خاکی بخش های مخروبهٔملحقات بنا گردن فرازی می کند.
مقبرهٔ این عارف سرخسی در یک کیلومتریشمال شهر سرخس قرار دارد. شباهت بسیار زیادی بین این بنا و آرامگاه سلطانسنجر سلجوقی وجود دارد.این بنا شامل گنبدی دو پوشه آجری با ایوانی بلنداست همچنین نوار کمربند مانندی قسمت مدور گنبد را از ساقه و دیواره آن کهبر روی قاعده کثیرالاضلاعی قرار گرفته است، جدا می کند.
در بدنه هر ضلع آن، روزنه ای برای روشنایی درون گنبد تعبیه شده است. و تزئینات گچی، گچ بری و آجرکاری آن ممتاز است.
درون طاق ها مزین به نقوش هندسی لوزی شکل (برجسته و گود) می باشد.
طول وعرض خارجی بقعه به ابعاد۷۰*۱۷۰و۴۰* ۲۶متر می باشد.
ساختمان آن ازدو بخش مربع شکل متصل به هم تشکیل شده است.
ایوان ورودی بزرگ و مرتفعی درسمت شمال و آرامگاه که در وسط چهار ضلع داخلی آن طاق نماهایی ساخته شده است.
بقعهدارای دوطبقه و طبقه ی دوم آن غرفه داراست. طرح چهارضلعی بنادرقسمت بالابه تعدادی تربنه به طرح هشت ضلعی تبدیل شده که حجم چشمگیری رادرنمای خارجیآن بوجودآورده است. و گنبد کم خیزی برروی استوانه بناگردیده است.
نورداخلبقعه از چهارنورگیر مستطیل شکل دربدنه هشت ضلعی تامین می شودو طاق نماهایداخلی بنا با آجرکاری ظریف و طرحهای هندسی لوزی ساخته شده است.این بنایتاریخی تحت شماره ۱۶۵ در شمار آثار تاریخی با ارزش ایران به ثبت رسیدهاست.

بند نادری
سدی آجری است در انتهای جلگه شهرستان کلات استان خراسان رضوی در شمال شرقی ایران.
این بند در حدود ۴ کیلومتر پایین تر از شهر کلات به سمت روستای نفطه و بر روی رودخانه ژرف رود ساخته شده است.
ارتفاع این بنا از کف رودخانه ۷۰ متر است به نحوی که هر قدر از کف رودخانه به طرف بالا ادامه می یابد بر عرض بند افزوده می شود.
در نما و پوشش این بند از آجرهای قرمز رنگ استفاده شده است.
دیوار سد دارای حالت نیم دایره و شبیه سدهای هلالی با فرورفتگی بسیار کم می باشد.
اینبند دارای سه دهانه عمودی به فواصل مختلف می باشد که دو دهانه زیرین برایکاهش فشار آب و دهانه سوم که در قسمت بالا است به منظور تقسیم آب تعبیهشده است.
اهالی کلات این سد را یه نادرشاه افشار نسبت می دهند اما بعضیاز محققین، ساختمان آن را از آثار الغ بیگ فرزند شاهرخ گورکانی می دانند.اما به نظر مهدی بامدادی در کتاب آثار تاریخی کلات و سرخس، بنای سد رامربوط به سلجوقیان و بالاخص سلطان سنجر سلجوقی می داند.

آرامگاه خواجه ربیع
مقبره خواجه ربیع بنایی باشكوه واقع در باغی وسیع و مصفا، بر كناره كشف رود و در حاشیه شمالی شهر مشهد است.
این مقبره دارای گنبدی به ارتفاع ۱۸ متر بر روی بنایی چهار ایوانی است.
گنبد بنا دو پوششه و پوشیده از كاشی های زیبای فیروزه ای و درون بنا هم مزین به نقاشی های طلایی رنگ است.
ربیعابن خثیم، مشهور به خواجه ربیع، از طایفه بنیاسد و ساكن كوفه، از زمرهزهّاد هشتگانه صدر اسلام و تابعین (كسانی كه صحابه پیامبر را درك كردهاند)و همچنین از یاران و سرداران حضرت علی علیه السلام بوده است.
ویضمن ارادت به حضرت علی علیه السلام ظاهراً از خویشان معاویة بن ابوسفیانهم بوده است، بنابراین در سال های پایانی خلافت حضرت علی علیه السلام وبروز اختلاف میان ایشان و معاویه، به قصد انزوا و دوری از نزاع طرفین عراقرا به قصد ایران و خراسان ترك كرده است.
او در سال های پایانی عمرساكن شهر نوغان (مركز ولایت توس در آن زمان) شده و بالاخره در سال ۶۳ ه قیا به روایتی دیگر در سال ۶۱ درگذشته و در یك فرسنگی شمال نوغان دفنگردیده است.
مشهور است كه حضرت امام رضا علیه السلام هنگام سفر به خراسان در سال های ۲۰۰ تا ۲۰۳ ه ق قبر خواجه را زیارت كرده است.
شاه عباس صفوی نیز در اوایل سده یازده قمری با توصیه و مشورت شیخ بهایی دستور احداث مقبره ای باشكوه برای خواجه را صادر كرد.
اساسبنای فعلی مقبره خواجه ربیع همان است كه در سال های ۱۰۲۶ تا ۱۰۳۱ ه ق بهامر شاه عباس و با سرپرستی یكی از سادات رضوی مشهد به نام «میرزا افلغ»احداث شده است.
دو كتیبه زیبا با تاریخ های ۱۰۲۶ و ۱۰۳۱ ه ق در داخلگنبد و ساقه خارجی آن به خط علیرضا عبّاسی سال های احداث و تزیین بنا رامی نمایاند. با توجه به زمان درگذشت خواجه، وی از زمره قدیمی ترین رجالمدفون در پیرامون شهر كنونی مشهد است.
مدفن او طی چهارده قرن گذشته همواره محلی محترم و زیارتگاه عموم مسلمانان بوده است.
روستایی كه باغ آرامگاه خواجه در آن واقع شده «حسین آباد خواجه ربیع» نام دارد و از جمله موقوفات مزار خواجه می باشد.
اداره باغ و مزار خواجه ربیع در قرن اخیر بر عهده آستان قدس رضوی است، در حالی كه پیش از آن متولی خاص داشته است.
دروقف نامه قابل تأملی كه از مدرسه پریزاد مشهد با تاریخ ۸۲۳ ه ق باقی است،بانی آن مدرسه (پریزاد خانم) از اعقاب خواجه ربیع معرفی كرده است.
باغ خواجه ربیع یكی از قبرستان های مهم شهر مشهد نیز میباشد.
جد قاجارها (فتحعلی خان) نیز كه در سال ۱۱۳۹ ه ق توسط نادرقلی افشار در همان باغ كشته شده در زیر گنبد مقبره خواجه مدفون است.
گشتي در موزه مردم شناسي رباط ويراني؛ کوره مشتي هنوز هم روشن است
موزهمردم شناسي رباط (کاروانسرا) ويراني مشهد با هدف معرفي حرفه ها و مشاغلسنتي خراسان رضوي توسط سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري ايناستان در سال 85 مورد بهره برداري قرار گرفت.


اين موزه در 10 کيلومتري جاده مشهد- شانديز و در روستاي ويراني واقع است.
دراين موزه نمايي از مشاغل و حرفه هاي سنتي استان خراسان رضوي بويژه شهرمشهد به نمايش گذاشته شده است که مي توان آن را نخستين موزه مردم شناسيروستايي کشور و نخستين موزه تخصصي مشاغل و حرفه هاي سنتي خراسان بزرگ بهشمار آورد.
غرفه عطاري و گياهان دارويي در گذشته نه چندان دور، عطاري ها بنيان طب سنتي اين سرزمين را تشکيل مي دادند.
دراين غرفه گردشگران با کمک مجسمه هاي استادان عطاري و به مدد غرفه آراييبسيار جذاب با اين حرفه و نحوه داد و ستد در دوران قديم آشنا مي شوند.
غرفهآهنگري: مصنوعات آهني در تاريخ تمدن آدمي چنان با اهميت است که کارشناسانو محققان دوره اي از تاريخ حيات بشر را به همين عنوان نامگذاري کرده اند.
درتاريخ ايران باستان، آهنگري مادر ساخت و توليد ابزار اوليه به شمار مي رفتو از اين رو يکي از غرفه هاي اين موزه را به خود اختصاص داده است.
دراين غرفه نيز نمونه هاي متنوعي از مصنوعات، ابزار و آلات به نمايش گذاشتهشده که از اين ميان مي توان به انواع تيشه، کلنگ، بيل، زنجير، خيش،چهارشاخ، انبر، قيچي، چکش و ابزار مشابه اشاره کرد.
غرفه حصير وجاروبافي: در اين غرفه گردشگران با انواع جاروهاي سيخي که با استفاده ازگياهي موسوم به جارو، بافته مي شود، آشنا مي شوند.
غرفه فرش بافي ورنگرزي: هنر و صنعت فرش بافي در ايران از قدمت بسيار زيادي برخوردار استکه نمونه آن، قطعاتي از بافته اي موصوم به قالي «پازريک» است که به عصرهخامنشيان و پيش از آن باز مي گردد.
در اين غرفه افزون بر دارهايقالي، غرفه رنگرزي قالي که از هنرهاي قديمي اين استان است، در کنار پاتيلهاي رنگرزي و کوره به چشم مي خورد.
غرفه زين و گاري سازي: در اينغرفه گردشگران با شيوه هاي رايج آن زمان در زمينه ساخت و توليد زين و گاريبه شکل بسيار ملموس آشنا مي شوند.
غرفه فيروزه و هر کاره تراشي: هرچند در خراسان رضوي فيروزه تراشي به نام نيشابور ثبت شده، اما حرفه هرکاره تراشي و حکاکي روي سنگ، تنها نام هنرمندان مشهد را به ذهن متبادر ميکند.
مواهب طبيعي پيرامون يک شهر؛ اينجا چشمها خسته نمي شوند!
مشهد داراي درياچه ها، چشمه ها و آبشارهاي طبيعي متعددي است که برخي از آنها را معرفي مي کنيم:

درياچه بزنگان :
ايندرياچه در 130 کيلومتري جاده مشهد- سرخس و در جنوب رشته کوه هاي هزار مسجدقرار دارد. مساحت آن در حدود 80 هکتار و حداکثر عمق آن 12 متر است. آب آنشيرين و از بارندگي ها و چشمه هاي کوچک تأمين مي گردد.

چشمه سبز:
چشمهسبز که در حدود 20 کيلومتري روستاي بزرگ گلمکان مشهد واقع است، در سر راهمشهد به قوچان و در يکي از بلندترين نقاط رشته کوه بينالود قرار دارد. اينچشمه با طول و عرض بسيار زياد و آب فراوان از قديم زيبا و بحث انگيز بودهاست. اين چشمه که در اطراف به وسيله ديواره هاي کوهستاني احاطه شده است،درياچه اي را تشکيل مي دهد. يکي از چشمه هاي متعدد اين محل به نام چشمهاشتها معروف است. اهميت چشمه سبز در هواي مناسب و آب مطلوب آن است. طبيعتزيباي منطقه، اشتهار فراواني براي اين درياچه کوچک به همراه آورده است.

چشمه گراب:
اينچشمه در سمت جنوب و در فاصله 49 کيلومتري مشهد در جاده مشهد- نيشابور واقعشده است. چشمه گراب داراي چندين چشمه با فاصله حدود 500 متر از يکديگر ميباشد که همگي داراي دهانه هاي مخروطي و ارتفاعي در حدود 30 متر از سطحزمين مي باشند. اين چشمه ها بر روي تپه هاي مخروطي شکل جريان دارند، دارايآب معدني با خواص درماني فراوان مي باشند.

چشمه شاهان گرماب:
اينچشمه در 72 کيلومتري مشهد و در نقطه اي کوهستاني واقع است و داراي آبمعدني فراوان با 45 درجه سانتي گراد حرارت مي باشد.آب چشمه خواص درمانيفراواني دارد. شاهان گرماب در جاده مشهد- سرخس واقع است، راه ديگر آن جادهمشهد- تربت جام است که با گذشتن از فريمان به سمت شمال منشعب مي شود.

چشمه گيلاس:
اينچشمه در جلگه سرسبز توس قرار دارد و فاصله آن تا مشهد 48 کيلومتر است.چشمه گيلاس که با نام چشمه گلسب در متون تاريخي از آن ياد مي شود، به علتواقع شدن در شرايط خاص جغرافيايي اغلب داراي آب است، اين چشمه در محلاختلاف سطح دو جلگه توس و مشهد و وضع خاص ارتفاعات نزديک آن (وه عمارت) ازمخزن آب فراواني در شمال چشمه بهره مند مي شود.
عمق چشمه 4 تا 5 متر و ارتفاع آن از سطح دريا 1010 متر است.

آبشار اخلمد:
اينآبشار در 2 کيلومتري روستاي قديمي اخلمد جريان دارد. به علت ارتفاع زياد وبارندگي فراوان، اين آبشار در ماه هاي ابتداي هر سال داراي بيشترين مقدارآب و زيبايي فريبنده اي مي شود. از آنجا که جنس سنگهاي تشکيل دهنده کوههاي اخلمد آهکي است، بر اثر نفوذ آب داراي حفره ها و شکاف هاي مدور ونسبتاً عميقي مي باشد.
زمين و رسوبات اين منطقه به دليل پيدايش فسيل هاي آموذيت متعلق به اواخر دوران ژوراسيک است.
کوههاي اخلمد هم به دليل ارتفاع و مسطح بودن و زيبايي فوق العاده هر سالسنگنوردان، کوهنوردان و مسافران زيادي را به سوي خود جلب مي کند.



قطار خاطره ها در تونل جادويي
مشهد در حال حاضر داراي چند پارک و شهربازي است که هر کدام از ويژگيهاي خاصي برخوردار هستند.

شهربازي پارک ملت
محل آن داخل پارک ملت (ضلع شمال غربي ميدان آزادي) بوده و داراي شانزده دستگاه ثابت به شرح ذيل مي باشد:
بشقابپرنده، فان فار، ماشين برقي، قو کودک، تاب کودک، ماشين کودک، قايق برقي،کشتي صبا، سينما 2000 ، کاترپيلار، قطار خانواده، سورتمه، استخر توپ،آفتاب و مهتاب کودک و گاو وحشي و اسبان گردان و نيز غرفه هاي بازي هايکامپيوتري، هدف متحرک و بخش سالن هاي نمايش (عروسکي، جنگ، طنز، سرود،شعبده بازي و تردستي) و غرفه هاي مختلف اغذيه و آجيل و تنقلات است.

کوهستان پارک شادي
محلآن در انتهاي بلوار وکيل آباد در شهربازي کوهستان پارک شادي بوده و دارايانواع وسايل بازي و سرگرمي مي باشد که برخي از آن عبارتند از:
دستگاهتندر، سرسره آبي، کردباد، تاب خانواده، رنجر، سينما 2000 ، سوپرمن،ترانبات، افلاک نما، مجموعه موتورسواري، آبشار، اختاپوس، موشک، اسب دونده،قطار کودک، تاب کودک و...

شهربازي پارک امت
محل آن در انتهايسي متي طلاب بوده و داراي 9 دستگاه ثابت شامل بشقاب پرنده، فان فار، ماشينبرقي، قو کودک، تاب زنجيره اي، قطار کودک، آستروجت، ماشين ترافيک وکاترپيلار کودک بوده و نيز 8 غرفه خوراکي و يک سالن نمايش کمدي و طنزدارد.

باغ وحش
محل آن در انتهاي بلوار وکيل آباد- جنبکوهستان پارک شادي بوده و داراي گونه هاي مختلف جانوران به صورت زنده وغيرزنده (تاکسيدرمي) مي باشد. به دليل نبود سيستم نور، بازديد از باغ وحشفقط در طول روز امکان پذير است.

گنجينه تاريخ در موزه هاي آستان قدس رضوي
موزهها مکاني براي حفظ و نگهداري گنجينه هاي ارزشمند هنري، تاريخي و فرهنگيبشر و عامل وحدت جوامع انساني شناخته مي شوند و مکاني براي تحقق انديشهگفتگوي تمدنها در دنيا و پيام آور صلح و دوستي بين انسانها و عامل مهميبراي آشتي و آشنايي نسل امروز با فرهنگ نياکانشان و حس ريشه دار بودنآنهاست. حسي که به آنها اعتماد به نفس لازم براي ساختن جامعه اي ايده آلرا ارائه مي دهد.
تاريخچه چند هزار ساله و بهره مندي از تمدني کهن،ايران را به مجموعه اي از موزه ها تبديل کرده است که مي تواند انسانها رادر شناخت اين سرزمين باستاني بيش از پيش ياري رساند
پس از شهادت حضرتعلي بن موسي الرضا(علیه السلام) ، مردم ولايتمدار و شيعه ايران اسلامي،بارگاه ملايک پاسبان حضرتش را مأمن و ملجا خود ديده و علاقه مندي اين مردمباعث شد که ضمن زيارت مرقد ثامن الحجج(علیه السلام) ، هداياي ارزشمندي راتقديم اين بارگاه کنند و از همان زمان بحث موزه در اين بارگاه مد نظر قرارگرفت.
پس از پيروزي انقلاب اسلامي با توجه به اهميت آثار موجود و نسخقرآنهاي خطي که قدمت هزار ساله کتابت قرآن مجيد و وقف آن به حرم مطهر حضرترضا(علیه السلام) را نشان مي داد، ضرورت تشکيل يک گنجينه تخصصي براي نمايشنفايس قرآنهاي خطي بيشتر شد و بدين منظور گنجينه قرآن و نفايس در بهمن ماه1364 شمسي گشايش يافت.
اين گنجينه داراي دو طبقه است که مساحت تالارهاي نمايش در هر طبقه 400 مترمربع مي باشد.
طبقههمکف آن ابتدا براي نمايش آثار هنري و مرقعات هنرمندان آستان قدس رضوي وطبقه اول براي نمايش تعدادي از قرآنهاي خطي موجود در مخزن مخطوطات در نظرگرفته شد که براساس ترتيب دوره تاريخي آن در ويترين ما چيده شد.
ويخاطر نشان مي کند: در ابتداي امر حدود هشتاد و يک جلد قرآن و تعدادي مرقعو چند عدد جلد لاکي روغني در طبقه اول به نمايش در آمد. در حال حاضر تعدادآثار در اين گنجينه افزايش يافته و رحلهاي قرآن، ابزار و ادوات خوشنويسي وکتابت، قلمدان و جعبه قرآنها نيز به مجموعه افزوده شده است.

گنجينه تمبر و اسکناس
دومينگنجينه تخصصي آستان قدس رضوي در بهمن ماه سال 1369 در طبقه منهاي يکساختمان مرکزي موزه با نمايش حدود 1210 قطعه تمبر مربوط به ايران و سايرکشورهاي جهان گشايش يافت.
اين مجموعه که در ابتدا با تکيه بر آثارموجود و خريد تمبرهاي کسري تشکيل شده بود با وقف مجموعه اي ارزشمند تمبر واسکناس از ايران و ساير کشورهاي جهان روز به روز بر غناي آن افزوده ميشود، چنانکه در حال حاضر بيش از 200 هزار قطعه تمبر از ايران و بيش از 200کشور جهان و حدود 5 هزار قطعه اسکناس از ايران و هشتاد کشور جهان درمجموعه وجود دارد.

گنجينه هداياي رهبري
از سال 1373 مقاممعظم رهبري در 5 نوبت مجموعه اي از آثار شامل نسخ خطي، دستباف، انواعتابلوهاي نقاشي، معرق، منبت و آثار حجمي، ماکت و... را به آستان قدس رضوياهدا نمودند که همين امر اختصاص فضايي به نمايش اين آثار را ضرورت بخشيد.وي خاطر نشان مي کند: بدين منظور طبقه همکف گنجينه قرآن و نفايس به اينامر اختصاص يافت و تعدادي از آثار اهدايي ايشان انتخاب و به نمايش درآمد.

گنجينه تخصصي فرش
ضرورتاستفاده از فرش در فضاهاي زيارتي اماکن طي قرون گذشته و توجه متوليان امورآستان قدس، واقفان و اهداکنندگان به انتخاب بهترين فرشها به لحاظ طرح ونقشه و رنگ سبب شده که آستان قدس رضوي امروزه يکي از بزرگترين گنجينهداران فرش در سراسر جهان باشد.
در بين فرشهاي باقي مانده از گذشتهآثار نفيس و ارزشمندي از قرون نهم و دهم هجري قمري وجود دارد که برخي براياستفاده در همين مکان بافته و اهدا شده است. قبل از تشکيل گنجينه فعليتعداد محدودي از فرشهاي ارزشمند بر ديوار يکي از سالنهاي موزه آستان قدسرضوي براي نمايش نصب شده بود، اما با توجه به اهميت آثار ضرورت حفظ آنهادر شرايط مطلوب و بهتر و با تلاش مسؤولان و دست اندرکاران امر موقعيتيفراهم شد تا اين مجموعه بي نظير از کنج عزلت در آيد و در فضايي خاص نمايشداده شود.
بدين منظور در سال 1377 شمسي محل تالار مطالعه آقايان درضلع جنوب شرقي صحن موزه به گنجينه تخصصي فرش اختصاص يافت و اين ساختمانداراي 2 طبقه و دو تالار نمايش مي باشد که مجموعه اي از فرشهاي دوره صفويهتا دوره حاضر و تعدادي از نفايس منسوجات در آن به نمايش در آمده است.
گفتنياست، در طي سالهاي اخير قالي و قاليچه هاي ارزشمندي مانند تمبر فرش با طرحتصوير معراج حضرت رسول(صلّی الله علیه و آله و سلّم) و مجموعه اي از آثاراستاد يدا... صفدرزاده حقيقي به گنجينه اضافه شده است.

گنجينه هاي ساعت، سلاح، نجوم، نقاشي
درسال 1373 پس از انتقال کتابخانه مرکزي آستان قدس رضوي به ساختمان جديد آندربست شيخ طوسي دو طبقه فوقاني موزه مرکزي آستان قدس توسط مهندسان عمران وحريم حرم مطهر امام رضا(ع) بازسازي و با تعبيه ويترين هايي در سالنهاي دوطبقه براي نمايش تعدادي از آثار موجود در خزانه آماده گرديد.
مساحتسالن و فضاي نمايشي در هر طبقه 960 مترمربع در نظر گرفته شد و در سال 1378طي جلسات متعددي که به منظور برنامه ريزي براي نمايش آثار در گنجينه هايجديد توسط کارشناسان و مسؤولان موزه آستان قدس تشکيل و مقرر شد آثار منتخببا توجه به استقبال مردم و زائران بر اساس 5 موضوع نجوم و ساعت، سلاحهايسرد و گرم، ظروف هنرهاي تجسمي، صدف، حلزون و آثار طبيعي به نمايش در آيند.
پس از تعيين موضوعهاي نمايشي در طبقات فوقاني، طبقه همکف فقط به نمايشآثار مربوط به تاريخ آستان قدس و حرم مطهر و مجموعه اي از سکه ها و مدالهااختصاص يافت.
بنابراين بخشي از آثار مانند ظروف چيني و سلاحهاي سردکه از هنگام افتتاح در طبقه همکف چيده شده بودند براي نمايش در گنجينه هايتخصصي به طبقات بالا انتقال يافت و تعدادي از آثار مورد نظر نيز از مجموعهخزانه انتخاب و منتقل گرديد.
سرانجام در هشتم تيرماه سال 1378 گنجينهنجوم و ساعت با تکيه بر کلکسيون اشياي علمي و نجومي سيد جلال الدين تهرانيو برخي آثار وقفي يا اهدايي که از گذشته وجود داشت، افتتاح شد، و همزمانگنجينه ظروف با نمايش مجموعه اي از ظروف سفالي، سلادن، چيني هاي آبي وسفيد، چيني هاي پنج رنگ و بلور و بارفتن، گنجينه سلاح با نمايش مجموعه ايبي نظير از آثار نقاشي هنرمندان ايراني چون استاد کمال الملک، استادفرشچيان، استاد محمد زمان، کاتوزيان و... و هنرمندان خارجي مانند ويليامجيمز (تابلوي مشهور شهر ونيز) و تعدادي از تابلوهاي هنرمندان ايتاليايي،گنجينه صدف و حلزون و آثار طبيعي براساس کلکسيون اهدايي محمد سعيد فواد وهبه از شيعيان سوريه افتتاح شد.
در طي سالهاي اخير نيز مجموعه هايبسياري شامل ظروف، تابلوهاي نقاشي و صدف و حلزونهاي سواحل شمالي و جنوبيايران توسط زائران و بازديدکنندگان به موزه ها اهدا شده که برخي به صورتدوره اي به نمايش در مي آيد.

گنجينه تاريخ مشهد و سکه و مدال
باتفکيک برخي از اشيا از گنجينه هاي طبقه همکف، برخي از ويترين ها به صورتموضوعي دوباره چيده شد که اين موضوع ها عبارتند از ظروف شستشوي حرم مطهر،ابريق ها انواع زيارت نامه ها، ضريح هاي فولادي وطلا و نقره و مطربهايزرين فام، کتيبه هاي طلاي حرم مطهر، درهاي چوبي، طلا و نقره، انواع وسايلروشنايي و قفل ها و موارد ديگر، در گنجينه سکه و مدال نيز مجموعه اي ازسکه هاي دوره هاي سلوکي، اشکاني، ساساني مربوط به قبل از اسلام و سکه هايدوره اسلامي مانند دوره عباسي، سلجوقي، صفوي و دو عدد سکه نقره ولايت عهديحضرت رضا(علیه السلام) به نمايش در آمدند.

درباره بازار امام رضا
مشخصات كالبدي :
زير بناي سطح مغاره ها =2368 مترمربع بدون احتساب تاسيسات وراهروهاي بازار
تعداد واحدهاي تجاري=1711 واحد
تعداد طبقات =2طبقه -همكف و فوقاني
موقعيت بازار:در شهر زيارتي مشهدحدفاصل ميدان بيت المقدس و17 شهريور
مشخصات بنا و واحدهاي تجاري :
طول بازار =960متر
عرض بازار=33متر
بنا شامل :1711باب مغازه - تاسيسات - انتظامات - اطلاعات - نمازخانه - سويسهاي بهداشتي
هربازار در طبقه همكف شامل 100 باب مغازه 10 متر مربعي
هر بازار در طبقه فوقاني شامل 56 باب مغازه 5 متر مربعي و 64 باب مغازه 10متر مربعي
هر بازار داراي 7عدد هشتي است كه در طبقه همكف 40باب مغازه 7 يا 8 متر مربعي ودر طبقه فوقاني 16 باب مغازه 7يا8 مترمربعي
تاسيسات برودتي وحرارتي :
در داخل واحدهاي تجاري با استفاده از فن كويل سرماوگرما تامين تامين ميشودوهر بازار مجهز به 2 موتور خانه تاسيسات ميباشد
تجهيزات ساختماني :
سيستم پله برقي 6 عدد- سيستم تقويت آنتن موبايل - سيستم پيجينگ و اطلاع رساني
تاسيسات ساختماني :
سيستم تامين سرمايش وگرمايش واحدهاي تجاري: فن كويل سقفي
سيستم توليدسرمايش و گرمايش :چيلرجذبي شعله مستقيم
فضاهاي جانبي: نمازخانه - سرويسهاي بهداشتي - مركز اطلاعات

جاذبه هاي خواف

مدرسه غیاثیه خرگرد
درخرگرد خواف نزدیک جاده آسفالت بنایی دیده میشود که زمانی مهمترین مرکزتعلیم و تربیت بوده است .کتیبه ی موجود این مدرسه در سال 848 به دستورخواجه غیاث الدین پیر احمد خوافی وزیر شاهرخ میرزابنا شده است بدین علت بهغیاثیه مشهور گردید این بنا نماینده ی کامل معماری دوره تیموریان است کهبه سبک اذری ساخته شده است معمار بنا استاد قوام الدین شیرازی که در حالکار روی بنا فوت کرده است و کار نیمه تمام وی را برادرش غیاث الدین شیرازیکه مجموعه گوهرشاد مشهد و هرات را نیز ساخته است کامل کرد . مدرسه غیاثیهدر دوران شکوهش از بهترین دانشگاههای اسلامی بوده است و دانشمندانی چونابوبکر پوشنجی خرجردی ابونصر خرجردی را پرورانده است

مسجد ملک زوزن
روزی به زوزن رونقی در کار بودست
نقش عجب بر پنجه معمار بودست
بطورکلی زوزن در قسمت جنوب شرقی و در فاصله 60 کیلومتری خواف واقع شده است باآنکه ناحیه خشک و بی حاصل است از سابقه پراهمیت تاریخی ویژه ای برخورداراست بطوریکه ملک زوزن در قدیم یکی از سه مرکز عمده این ناحیه بوده است هماکنون در قسمت وسیعی از از دشت زوزن میتوان آثار شهری بزرگ را که براثرزلزله ویران شده را مشاهده کرد . مسجد تاریخی زوزن که در کنار روستایقدیمی واقع گردیده وآثار زیادی از آن باقی مانده و هم اکنون در حال مرمت وبازسازی میباشد تزئینات فوق العاده ای از کاشیکاری آجرکاری و گچ بریهایزیبا به چشم می خورد که معرف هنر معماری و تزئینات اوایل قرن هفتم هجریاست . در بدنه ایوان کتیبه ای به خط کوفی وجود دارد که قسمتهایی از آن ازبین رفته و در قسمت غربی ایوان قبری وجود دارد که گفته میشود متعلق به پسرملک زوزن است یکی دیگر از قسمتهای ایوان راه پله های مارپیچی است که شباهتزیادی به پله های مدرسه غیاثیه خرگرد دارد یکی از شبستانها به محراب مسجدمنتهی میشود که این محراب به تازگی بر اثر حفاری از زیر آوار بیرون کشیدهشده و حاشیه های آن مزین به آیاتی از قرآن مجید است و بیشتر بهمینیاتورشبیه است تا محراب ملوک زوزن همچون ملک سعید و قوام الدین زوزنیبه فرمان سلطان محمد خوارزمشاه مدتی بر ولایت کرمان و عماد السلام زوزنی وعبدالکافی زوزنی از فضلای بنام زوزن بوده اند آنچه مسلم است این است کهمسجد زوزن متعلق به قرن هفتم و دوره سلجوقی است .

کوشک سلامی
بنایتاریخی زیبایی است که حیات سیاسی منطقه خواف را در گذشته های دور به نسلحاضر معرفی میکند .آنچه مسلم است حدود 800 سال قبل این بنا وجود داشته استقوام الدین ملک زوزن که از جانب سلطان محمد خوارزمشاه حاکم کرمان بود آنرا در سال 607 (ه . ق ) تعمیر کرد .کشف بنا بدین صورت بوده است که این بنابصورت تلی از خاک و قلعه مانندی بوده است و زارعان و دامداران در تعقیباحشام خود در حفره ها به راهروهایی رسیدند و متوجه گردیدند که این بنامسکونی بوده است مرحوم قریشی از سال 1326 بعد از 4 سال توانست بنای کوشکرا از دل خاک بیرون بیاورد و از ملک نشسنی به مالک نشینی تبدیل کند .ازخصوصیات این بنا این است که پله های عریض با شیب کم طوری ساخته شده است کهسواره میتواند با اسب از آن بالا برود از لحاظ امنیتی پنجره ها طوری ساختهشده که از داخل بیرون را میتوان دید ولی از پایین و بیرون داخل را نمیتوان دید .

سد سلامی
درفاصله 6کیلومتری شمال شرقی سلامه دردامنه جنوبی ارتفاعات باخرز روی یکی از دره های کناری رودخانه سلامی احداثشده است آب خروجی از سد در فاصله 700 متری پایاب وارد قنات شهر سلامهمیشود ودر یک ونیم کیلومتری شمال شهر که مظهر قنات است برای آبیاری اراضیکشاورزی هدایت میگردد ارتفاع بند حدود 24 متر و حوضه آبگیری آن 50 هکتارزمین را می پوشاند عمق آب در بعضی از قسمتها به 18 متر میرسد که حدودا6متر از عمق بند را رسوبات پوشانده است گنجایش مخزن بین 4 تا 6 میلیون مترمکعب است این بند مربوط به دوران ساسانیان میباشد در زمان ملک محمودسیستانی بازسازی و مرمت شده وبعد از وی بدستور خواجه قوام الدین نظامالملک خوافی مشرف دیوان خراسان در زمان سلطنت سلطان حسین بایقرا بازسازیشده است

مزار خواجه یار
:قبله ی اهل یقین است خواجه یار
عاشقان بر گرد او پروانه وار
گرتو ای مسلم بدانی قدر او
گرد مدفن آیی اش دیوانه وار
اینبنا که معروف به مزار است در جنوب غربی شهر خواف از یک طرف مشرف به کوهخواجه یار و از سوی دیگر به تپه های مجاور محدود است مجموعه ای است از دوآب انبار و یک مقبره . بنای کوشک مانندی است دو طبقه که دردوره قاجارساخته شده 14 متر طول و6/70 متر عرض دارد این بنا مشرف به محوطه ای محصوردر دیوار خشکه چین سنگی است و سکویی بلند بطول 8 متر و عرض 1 متر روی پایههای آجری در میان محوطه واقع شده است برخی میگویند یکی از یاران امام حسن(ع ) بوده که در زمان این امام و هنگام حمله ایشان به ایران در جنگ باکفار وزرتشتیان به شهادت رسیده و در همان مکان بخاک سپرده شده است .

یخدو
درانتهای خیابان شهید مدرس بنایی پابرجاست که میتوان گفت از قدمت زیادیبرخوردار است و آن یخدان یا یخچال طبیعی است حدود 20 متر ارتفاع 7/5 مترعرض و 15 متر عمق که تمام بدنه از آجرساخته شده است این یخدان شکل مخروطیدارد

آسیاب بادی های نشتیفان
چشمگیر ترین تاسیسات سنتی درخواف آس بادهاست که با ابهتی تمام سینه سپر باد دارد آس یعنی نرم شدن دانهزیر سنگ است بدین ترتیب که دو سنگ گرد و مسطح بر هم نهاده سنگ زیرین درمیان میلی آهنین وجز آن از سوراخ میان سنگ زیرین درگذشته و سنگ فوقانی بهقوت دست آدمی یا ستور یا باد یا آب چرخد و حبوب و غیره را خرد و آرد سازد.نیروی رایگان وفراوان باد از نظر کمی میتواند تعداد زیادی دستگاه را باهمبچرخاند تا جایی که در روستای نشتیفان تا 40 آسیاب ردیف شده اند منطقهخواف که در مسیر بادهای 120 روزه سیستان قرار گرفته دارای آسیاب بادی هایفراوانی است که پره های چوبی آن توسط بادهای مذکور بحرکت در آمده نیرویحاصل را به سنگ منتقل نموده به آرد کردن گندم ها می پردازند

آسبادهای نشتیفان خواف
یکیاز مهم ترین و چشمگیرترین آثار پیش روی شما در نشتیفان از توابع شهرستانخواف قرار دارد و آن آسبادهای زیبای این روستا می باشد که حداقل یکی ازآنها به همت اهالی روستا هنوز قابل استفاده می باشد و خودم در سفری که دوسال پیش به این مکان داشتم، از نزدیک با نحوه کار این آسبادها آشنا شدم.ظهور آسبادها در نشتیفان را میتوان به سبب بادهای ۱۲۰ روزه سیستان دانست.این آسبادها بر فراز روستا قرار گرفته اند و در حالی پره های چوبی سنگ هیآسیاب را با کمک باد می چرخانند، سنگ های آسیاب در زیر این پره ها در داخلاتاقی کاهگلی قرار دارند. اگر به منطقه خواف سفر کردید حتما از اینآسبادها دیدن کنید. قدمت برخی از این آسبادها به دوره صفوی باز میگردد وبا شماره ۷۴۹۰ ثبت میراث فرهنگی گردیده اند.

منابع و مآخذ :

[برای مشاهده لینک ها شما باید عضو سایت باشید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید]
[برای مشاهده لینک ها شما باید عضو سایت باشید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید]
[برای مشاهده لینک ها شما باید عضو سایت باشید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید]
[برای مشاهده لینک ها شما باید عضو سایت باشید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید]
[برای مشاهده لینک ها شما باید عضو سایت باشید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید]