تا به حال ۴۶ زن درقالب فضانورد و متخصص امور فنی و مهندسی به فضا رفتهاند. در این میان پنجنفر آنها در برنامههای شوروی- روسیه شرکت داشته و ۴۱ نفر از طرف ناسا بهفضا فرستاده شدهاند.

● والنتینا ترشکوا: اولین زنی که به فضا رفت

والنتیناترشکوا فضانورد روس اولین زنی بود که در تاریخ ششم ژوئن ۱۹۶۳ به فضا رفت.در عین حال او اولین فرد عادی بود که به فضا رفت. او در ابتدا کارگرکارخانه پارچهبافی بود که به چتربازی علاقه داشت و در اوقات فراغتشچتربازی میکرد. ترشکوا در سال ۱۹۳۷ در روستایی واقع در یاروسلاو ابلاستشوروی به دنیا آمد. پدرش راننده تراکتور و مادرش کارگر بود. هنگام گذراندنکلاسهای چتربازی توسط سازمان فضایی شوروی به عنوان فضانورد انتخاب شد.
پساز پرواز یوری گاگارین اولین فضانورد تاریخ در سال ۱۹۶۱ به فضا، سرمهندسبخش راکت شوروی به این فکر افتاد که زنان را به فضا بفرستد. سال ۱۹۶۲ترشکوا به عنوان کاندیدای فضانوردی انتخاب شد. از میان ۴۰۰ نفر داوطلب،فقط چهار نفر انتخاب شدند که در انتها ترشکوا شرایط اولیه انتخاب فضانوردزن چترباز زیر سی سال با قد کمتر از ۱۷۰ سانتیمتر و وزن کمتر از ۷۰کیلوگرم عنوان شده بود. البته ترشکوا را نه تنها به دلیل تواناییهایویژهاش بلکه بیشتر به دلیل پسزمینه پرولتاریایی و مرگ پدرش در جنگفنلاند انتخاب شد. پس از آنکه ترشکوا ماموریتش را در فضا انجام داد، از اوپرسیدند که اتحاد جماهیر شوروی در مقابل خدمت او به میهن چگونه باید تشکرکند. ترشکوا درخواست کرد مکان دقیقی که پدرش در آنجا کشته شده است راببیند. این کار انجام شد و در حال حاضر آنجا بنای یادبودی در مرز روسیه وفنلاند قرار دارد. از آن به بعد ترشکوا چندین بار به فنلاند سفر کرد.
تمریناتاعزام به فضا شامل پرواز در شرایط بیوزنی، تستهای جداسازی، سانتریفیوژ،تئوری راکت، مهندسی دستگاههای فضایی، ۱۲۰ پرش با چتر و آموزش خلبانی باجت جنگی MIG-۱۵UTI میشد. افراد انتخابشده تحت آموزش و تمرین فراوان قرارمیگرفتند و پنج داوطلب باقیمانده به درجه ستوان نیروی هوایی رسیدند. وبالاخره در شانزدهم ژوئن ۱۹۶۳ ترشکوا به فضا فرستاده شد. او اولین زن واولین فرد عادی بود که به فضا رفت. البته او در فضا دچار حالت تهوع ومشکلات دیگر فیزیکی شد. اما با این حال ۴۸ بار دور مدار زمین گشت و نزدیکبه سه روز را در فضا گذراند. ترشکوا در یک پرواز بیش از همه فضانوردانآمریکایی در فضا ماند. به علاوه عکسهایی از افق گرفت که بعدها برای شناختلایههای جو زمین مورد استفاده قرار گرفت.
در ابتدا اتحاد جماهیر درصددبود برنامه پرواز زنان به فضا را با جدیت دنبال کند ولی ۱۹ سال طول کشیدتا دومین زن – سوتلانا ساویتسکایا- به فضا برود و هیچیک از چهار نفر دیگرگروه فضانوردی ترشکوا هرگز پرواز نکردند. ترشکوا پس از انجام این ماموریتبه آکادمی نیروی هوایی ژوکوفسکی پیوست و سال ۱۹۶۹ در رشته مهندسی هوافضافارغالتحصیل شد و در سال ۱۹۷۷ موفق به دریافت دکترا در این رشته شد. ازطرفی به دلیل شهرتش برای پستهای سیاسی بسیاری انتخاب شد.
از ۱۹۶۶ تا۱۹۷۴ از اعضای شورای عالی بود، از ۱۹۷۴ تا ۱۹۸۹ رئیس شورا بود و سالها درکمیته مرکزی حزب کمونیست فعال بود. ترشکوا در سال ۱۹۹۷ با درجه ژنرالیبازنشسته شد. یک سال بعد ترشکوا با نیکولایف تنها مرد مجردی که به فضاپرواز کرده بود ازدواج کرد.
در مراسم جشن ازدواج آنها خروشچف (رهبرشوروی سابق) به همراه افراد مهم دولت و رهبران برنامههای فضایی حضورداشتند. یک سال بعد فرزند ترشکوا و نیکولایف – النا آندریانونا- متولد شد.آندریانونا تنها کسی است که پدر و مادرش هر دو به فضا پرواز کردهاند.ترشکوا بعدها از نمایندگان مطرح شوروی در خارج از کشور شد و در اکثرفعالیتهای سیاسی، فرهنگی و زنان شوروی و سازمان ملل حضور داشت و لقب«قهرمان اتحاد جماهیر» به او داده شد که بالاترین افتخار آن دوران به شمارمیرفت. به علاوه مدالهای بیشماری دریافت کرد، از جمله «مدال انقلاباکتبر لنین»، «مدال کارل مارکس»، «مدال طلای صلح» و جایزه بینالمللی زنان«سیمبا». به علاوه عناوین «قهرمان چکسلواکی»، «قهرمان ویتنام» و «قهرمانمغولستان» نیز به او اعطا شد. سال ۱۹۹۰ از دانشگاه ادینبارو دکترایافتخاری دریافت کرد. منطقهای در ماه نیز به نام ترشکوا نامگذاری شده است.
پساز فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، ترشکوا قدرت سیاسیاش را از دست داد، ولیاعتبارش حفظ شد. او همچنان قهرمان روسیه است و از دید بسیاری او در تاریخفضایی روسیه پس از یوری گاگارین و آلکسی لئونوف مهمترین شخصیت است.ترشکوا پس از بازنشستگی همواره در اتفاقات مربوط به فضا حضور دارد و باوجود آنکه دیگر نقش مهمی ندارد، باز هم کانون توجه محافل مختلف است.ولادیمیر پوتین رئیسجمهور روسیه برای هفتادمین سالروز تولدش او را بهخانهاش دعوت کرد و برایش جشن گرفت. ترشکوا میگوید دوست دارد به مریخ سفرکند، حتی اگر این سفر بیبازگشت باشد.

● سالی راید: جوانترین فضانورد

سالیراید فضانورد آمریکایی در سال ۱۹۸۳ و بیست سال پس از والنتینا ترشکوا بهفضا رفت و اولین زن آمریکایی است که به فضا پرواز کرد. در آن زمان رایدجوانترین فضانوردی بود که به ماموریت فضایی فرستاده شد.سالی راید در سال۱۹۵۱ در لسآنجلس به دنیا آمد. ابتدا در کالج سوراثمور ثبتنام کرد ولیبعد به دانشگاه استنفورد رفت و در رشته فیزیک فارغالتحصیل شد. راید یکیاز هشتهزار نفری بود که به آگهی ناسا (سازمان فضایی آمریکا) برای داوطلببرنامه فضایی پاسخ دادند. او در سال ۱۹۷۸ وارد ناسا شد. در هنگام گذراندندوره آموزشی برقرارکننده ارتباط کپسول دومین و سومین پرواز شاتل فضایی بودو در ساخت بازوی روبات شاتل نقش فعالی داشت. او در تاریخ هجدهم ژوئن ۱۹۸۳در شاتل فضایی «چنلجر» به فضا فرستاده شد و علاوه بر اولین فضانورد زنآمریکایی، اولین کسی بود که در فضا از بازوی روباتیک استفاده کرد و بازورا برای نگهداری ماهواره مورد استفاده قرار داد. راید یک سال بعد دوبارهبه فضا فرستاده شد. او تا به حال حدود ۱۴ روز و ۸ ساعت در فضا بوده است.در جریان حادثه شاتل فضایی رئیس کمیسیون تحقیقات حادثه شد و کمیته تحقیقیرا راهنمایی کرد. سپس اولین گزارش برنامهریزی استراتژیک ناسا تحت عنوان«رهبری و آینده آمریکا در فضا» را نوشت. راید موسس «اداره جستوجوی ناسا»است. او در سال ۱۹۸۷ ناسا را ترک کرد و به تدریس در دانشگاه استنفوردپرداخت.
دو سال بعد کرسی دانشگاه سندیهگوی کالیفرنیا را به دست آوردو رئیس انستیتوی فضایی کالیفرنیا شد. سال ۲۰۰۳ دعوت شد تا به بوردتحقیقاتی حادثه شاتل فضایی کلمبیا بپیوندد. او در حال حاضر رئیس «موسسهعلمی سالی راید» سازمانی که در سال ۲۰۰۱ تاسیس کرد، است. این موسسهبرنامهها و کتابهای فضایی سرگرمکننده برای دانشآموزان ابتدایی وراهنمایی با تمرکز بر دختران تولید میکند. راید تا به حال چندین کتابنوشته و در نوشتن چندین اثر با دیگران همکاری داشته است. مخاطب اصلیکتابهای او کودکان هستند. راید تا به حال افتخارات و جوایز بسیاری کسبکرده است، از جمله «جایزه جفرسون» برای خدمات عمومی، «جایزه ون براون»،«عقاب لیند برگ»، «جایزه تئودور روزولت» NCAA و «مدال ملی پرواز فضایی».او تنها کسی است که در کمیته تحقیقاتی هر دو حادثه فضایی حضور داشته. درحال حاضر دو مدرسه ابتدایی در آمریکا به افتخار او، سالی راید نامگذاریشدهاند.

● کریستا مک اولیف؛ اولین زنی که در فضا کشته شد

کریستامک اولیف اولین زن معلمی بود که به فضا رفت. او برای برنامه فضایی ناسا«معلم در فضا» از میان ۱۱هزار داوطلب انتخاب شد و هنگام انجام ماموریت درجریان حادثه شاتل فضایی «چلنجر» کشته شد. مک اولیف در سال ۱۹۴۸ در بوستونماساچوست متولد شد. پس از اتمام کالج در مدرسهای شروع به تدریس کرد. اواز جوانی تحت تاثیر ماموریت فضایی آپولو و قدم گذاشتن انسان به ماه بود.او در فرم ثبتنام در برنامه فضایی ناسا نوشت: «من تولد عصر فضا رادیدهام و دوست دارم در آن شرکت کنم!» او در سن ۲۲ سالگی با استیونجی.مکاولیف ازدواج کرد و صاحب دو فرزند به نامهای اسکات و کارولین شد.هنگامی که در حادثه کشته شد، فرزندانش ۹ و ۶ ساله بودند. او در سال ۱۹۸۵برای برنامه ناسا انتخاب شد و به مدت یکسال آموزش دید. پس از انتخاب،مصاحبههای بیشماری با تلویزیون از جمله مجریهای معروف تلویزیون مثل لریکینگ، دیوید لترمن و رجیس فیلبین انجام داد. او برخورد خوبی با رسانههاداشت و در نتیجه پروژه «معلم در فضا» مورد توجه عموم قرار گرفت. به همیندلیل هم بود که حضور مک اولیف در حادثه شاتل فضایی تاثیر عمیقی بر مردمآمریکا گذاشت. او در بیست و هشتم ژانویه ۱۹۸۶ به فضا رفت، ولی شاتل درجریان حرکت دچار نقص شده، منفجر شد. مک اولیف پس از مرگش افتخارات و جوایزفراوانی کسب کرد و مرکز تحقیقات کنکورد و مرکز آموزش فضایی یوتا را به یاداو کریستا مکاولیف نام نهادند. به علاوه یک ستاره دنبالهدار، کوهی درماه و ۳۵ مدرسه را به نام او نامگذاری کردند. سال ۱۹۹۰ فیلم تلویزیونی«چلنجر» در مورد او ساخته شد. نمایش «غلبه بر جاذبه» نیز نوشته «جیناندرسن» داستان زندگی دختر ۶ ساله کریستا مک اولیف را بازگو میکند کهمجبور است واقعه مرگ مادرش را تحمل کند. این نمایش برنده جایزه «امی» شدهاست.

● انوشه انصاری؛ اولین زن ایرانی که به فضا رفت

انوشهانصاری اولین زن ایرانی است که به فضا رفت. البته او فضانورد حرفهای نیستو تاجری موفق است که با هزینه شخصی به فضا پرواز کرد. او اولین زن توریستفضایی تاریخ به شمار می رود.
انوشه انصاری در سال ۱۹۶۶ در مشهد متولدشد و سال ۱۹۸۴ به آمریکا مهاجرت کرد. در دانشگاه جورج میسن و جورج واشنگتنمهندسی برق خواند. پس از فارغالتحصیلی به کار در MCI پرداخت. او در سال۱۹۹۱ با حمید انصاری ازدواج کرد. دو سال بعد با پساندازهای شخصی شراکتهمسر و برادر همسرش یک موسسه مخابراتی کوچک تاسیس کرد. این موسسه آنقدرموفق شد و گسترش پیدا کرد که سال ۲۰۰۰ کمپانی سونس آن را به قیمت ۵۵۰میلیون دلار خرید. او در سال ۲۰۰۶ تصمیم گرفت با هزینه شخصی به فضا برود.میزان پول پرداختی برای سفر به فضای انصاری هیچوقت فاش نشد، ولی اینمیزان حدود ۲۰ میلیون دلار تخمین زده میشود. انصاری در تاریخ هجدهمسپتامبر ۲۰۰۶ از قزاقستان به فضا رفت و ۸ روز را در ایستگاه بینالمللیفضایی به سر برد. انصاری در این سفر چند آزمایش آژانس فضایی اروپا را نیزانجام داد. او روی لباس فضاییاش پرچم ایران را نصب کرده بود و با وجودمخالفت دولتهای روسیه و آمریکا در بر داشتن پرچم از این کار خودداری کرد.او میگوید که برنامههایی برای گسترش این ماموریت بر بالا بردن سطح آگاهیمردم در مورد زمین در سر دارد. به انصاری افتخارات و جوایز فراوانی اعطاشده است، از جمله جایزه دانشگاه جورج میسن، جایزه دانشگاه جورج واشنگتن،جایزه دستاوردهای برجسته اقتصادی، جایزه تاجر موفق جوان سال و جایزهسالانه جنوب غربی. کمپانی مخابراتی او در میان ۵۰۰ کمپانی برتر جهان استکه سریعترین میزان رشد را داشتند. مجله فورچون نیز در سال ۲۰۰۱ نام او رادر لیست ۴۰ نفر فرد برتر زیر ۴۰ سال قرار داد و جایزه موفقیت اقتصادی ملیدر سال ۲۰۰۰ را به خود اختصاص داد. پس از سفر به فضا نیز «جایزه مدار»انجمن ملی فضا و انجمن توریسم فضایی به او اهدا شد. انصاری در حال حاضر درفعالیتهای خیریه و اجتماعی بسیاری حضور دارد، از جمله در سازمان «یکآرزو کن» تگزاس و مرکز کودکان کالین کانتی فعال است و در چندین سازمانغیردولتی و غیرانتفاعی دیگر عضو است.