در نشستی که برای بررسی روند مرمت پل خواجو در اصفهان برگزار شد، نتیجه گیری این بود که، این پل تاریخی، بسیار عجولانه مرمت شد.
دراین نشست ، که با حضور شماری از کارشناسان مرمت آثار تاریخی ، اعضایسازمان نظام مهندسی ساختمان و کارشناسان سازمان نوسازی و بهسازی اصفهانبرگزار شد، موضوع مرمت پل خواجو که این روزها به موضوعی جنجالی بدل شده،مورد بحث قرار گرفت.

پیشتر جمعی از مردم، روزنامه نگاران وکارشناسان حفظ و مرمت آثار باستانی، از نحوه مرمت این پل تاریخی، به شدتابراز نگرانی کرده بودند.

"نگون بخت ترین ملت دنیا، ملتی است که گذشته خویش را به فراموشی بسپارد."

اینجمله ای است که در ابتدای نامه سرگشاده روزنامه نگاران اصفهانی مطرح شدهاست . نامه ای که در آن به مرمت پل خواجو اعتراض شده است.

پل خواجوومرمت آن، ماههاست که موضوع بحث روزنامه نگاران و فعالان حفظ میراث فرهنگیاست و کارشناسان، بارها نسبت به آنچه مرمت "غیراصولی" این پل خوانده اندابراز نگرانی کرده اند تا آنجا که حتی گفته اند که اگر روند مرمت، به همینشکل ادامه پیدا کند، پل خواجوی اصفهان، ارزش تاریخی خود را از دست می دهد.

نگرانی ها از چیست؟


نگرانیها از مرمت پل خواجو از چیست؟ چرا کارشناسان و خبرنگاران، حتی با وجودآنکه سازمان میراث فرهنگی اصفهان از آنها خواسته بود که در مورد اینپروژه، مصاحبه نکنند و حتی آنها را تهدید به محاکمه و دادگاهی شدن کردهبود، همچنان به اعتراضات خود درباره مرمت پل خواجو ادامه می دهند.

تعویض پله های این پل به جای مرمت آنها، یکی از موارد اصلی این نگرانی هاست.
نرگس درخشان روزنامه نگار در اصفهان در این باره می گوید:

"ماه گذشته، حصار قرمز سازمان میراث فرهنگی، پل خواجو را احاطه کرد و دراین اقدام سوال برانگیز، مردم از روند بازسازی پل، بدون اطلاع نگه داشتهشدند. در روند بازسازی به نوعی نوسازی صورت گرفت و از سنگهای جدید استفادهشد. "

خانم درخشان همچنین می گوید :" انتقاد دیگری که نسبت به مرمتپل خواجو مطرح شده، این است که چرا از سنگهایی که به مرور زمان در اثرشستشوی آب از پلکانها جدا شد و در بستر رودخانه به چشم می خورد استفادهنشد و در حقیقت مرمت پل خواجو، به صورت فنی و دقیق برنامه ریزی نشد. "

"عدم مشاوره با کارشناسان با تجربه و رعایت نکردن اصول مرمت"


صاحبنظراندر حفظ آثار تاریخی می گویند که هرگونه مرمت، پاکسازی و حفاظت از آثارتاریخی به عهده کارشناسان با تجربه سازمان میراث فرهنگی است، اما اجرایطرح مرمت پل خواجو، به عهده سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری اصفهان قرارگرفت و به اعتقاد بسیاری، این طرح حتی با نظارتی شایسته هم انجام نشد.

شاهینسپنتا، پژوهشگر مسائل فرهنگی و از افرادی که در میزگرد تخصصی دربارهچگونگی مرمت پل تاریخی خواجو در اصفهان شرکت داشته، روند مرمت پل خواجو رادر دو بخش می داند، یکی قبل از اعتراض مردم و کارشناسان، و دیگری مرحلهبعد از آن .

شاهین سپنتا در این باره به بی بی سی گفت: " عکسهاییکه از مراحل مختلف کار در کارگاه گرفته شده نشان می دهد که پیش از اینکهصدای اعتراضات مردم و کارشناسان مستقل بلند شود، کار مرمت، بدون رعایت دقتو ظرافتی که لازمه کار مرمت است و به شکلی شتاب زده انجام شد. حرکتبولدوزرها هم در بستر رودخانه باعث شده بود که سنگهای قدیمی که قبلا بهدلیل آب شستگی در بستر رودخانه چمع شده بودند خرد شوند و مجریان طرح، ازاین سنگها، برای پر کردن حفره های بستر رودخانه و مسطح کردن استفاده میکردند."

آقای سپنتا همچنین می گوید :" با وجود آنکه مسئولان ادعامی کنند که تعدادی از سنگها را جمع آوری کرده اند، اما هنوز هم اگر بازدیداز آنجا صورت بگیرد، خواهیم دید که تعداد زیادی از سنگهای کتیبه دار وسنگهای نشان دار دوره صفویه و حتی قبل از آن، در بستر رودخانه موجود است. "
شاهینسپنتا مرحله دوم کار مرمت را به بعد از بلند شدن صدای اعتراضات مرتبط میداند و معتقد است که مجریان طرح در این زمان، به شکل ظاهری هم که شده،تلاش کردند که کار، با دقت بیشتری انجام شود.

هرچند که معاونسازمان میراث فرهنگی و گردشگری اصفهان، مرمت پل خواجو را اصولی می داند،اما در میزگردی که تشکیل شد، کارشناسان به این جمع بندی رسیدند که کارمرمت پل خواجو، بسیار شتاب زده صورت گرفته است.

در این جلسه همچنیننتیجه گرفته شد که روند فعلی، باید متوقف شود و برای ادامه کار مرمت ایننوع آثار باستانی، باید برنامه ریزی دقیق و علمی صورت بگیرد.

درزمینه حفاظت و مرمت آثار تاریخی، چندین جنبه باید در نظر گرفته شود که یکیاز این اصول، "حفظ اصالت و سندیت طرح و ماده تشکیل دهنده یک اثر" است. ایناصل را بیژن روحانی کارشناس حفظ و مرمت آثار تاریخی اینطور توضیح می دهد:

"این اصل بدان معناست که، تا جائیکه امکان پذیر باشد، کارشناسان، نه تنهاباید شکل اثر باستانی را حفظ کنند بلکه باید خود ماده سازنده آن اثر، یعنیمصالح سازنده آن و ساختاری را که پیشینیان بکار بردند دست نزنند و حفظکنند. زیرا ماده سازنده اثر هم، بخشی از هویت تاریخی اثر محسوب می شود."

درحالیکه گفته می شود که باید برای مرمت یک اثر تاریخی تلاش شود که از همانمواد سازنده استفاده شود، اما یک عامل دیگر هم، پل خواجو را از آثارباستانی دیگر، متمایز می کند.

بیژن روحانی می گوید:" پل خواجو، درواقع یک سازه آبی است . هدایت شدن آب از زیر پایه های این پل و از بین سکوها، یک مهندسی هیدرولیک و یک مهندسی آب دقیق داشته . زیرا سرعت آب که بهپل می رسد و میزان ته نشین شدن موادی که به همراه گل و لای می آیند، همهبستگی به زوایایی دارد که در کار گذاشتن سنگها حساب شده اند. اکنون اینخطر وجود دارد که اگر این سنگهای قدیمی را با سنگهای جدید عوض کنیم،نتوانیم دوباره چنین سیستم عبور آبی را مجددا بوجود بیاوریم. "

تاریخچه پل خواجو

پلخواجو، که قبلا به آن "پل شاهی" و "بابا رکن الدین" می گفتند و به دلیلقرار گرفتن در محله خواجو نام آن به "پل خواجو" تغییر کرد، 133 متر درازاو 12 متر پهنا دارد . این پل به دلیل معماری و کاشیکاری خاصی که دارد ازدیگر پلهای زاینده رود متمایز شده است. پل، دارای 24 دهانه است که در زمانشاه عباس دوم صفوی در سال 1060 هجری ساخته شده است.

در همه جایدنیا، برای کار مرمت آثار باستانی مرسوم است که از قبل، جلسات کارشناسیانجام شود. هرچند که قبل از شروع مرمت پل خواجو، این نوع جلسات برگزارنشد، اما در میز گرد اخیر، از افرادی که کار اجرای طرح را به عهده داشتندو همچنین افرادی که به نوعی با سازمان میراث فرهنگی مرتبطند حضور داشتند وسخنان کارشناسان را در این باره شنیدند. کارشناسان امیدوراند که بعد ازاین جلسه ، مراحل کار مرمت آثار باستانی ،به شکلی اصولی تر و علمی تر صورتپذیرد.

[برای مشاهده لینک ها شما باید عضو سایت باشید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید]