پرواز جتها کاخ باشکوه ساسانیان را می لرزاند. سروستان فریادرس ندارد


شیراز- خبرگزاری مهر: کاخ سروستان را به عنوان یکی از باشکوه ترین کاخهایساسانیان معرفی کرده اند اما امروز با هر پرواز هواپیمای جتهای آموزشی کهبه کرات از فراز آن می گذرند، بخشی از بنا تخریب شده و با ادامه این رونددیگر از شکوه کاخ اثری باقی نخواهد ماند.

به گزارش خبرنگار مهر درشیراز، در 9 کیلومتری جنوبی غربی شهر سروستان فارس در میان دشتی وسیع و درمسیر روستای نظر آباد بنای تاریخی با نام کاخ ساسانی قرار دارد. این بنایعظیم از سنگ و گچ ساخته شده و گنبدها، ایوانها، اطاقها و دهلیزهای متعددیدارد.

در خصوص تاریخ ساخت کاخ سروستان نظرات متفاوتی وجود دارد،احتمالا این بنا از آثار بهرام گور یا بهرام پنجم ساسانی بوده که به وسیله"مهرنرسی" وزیر معروف او که صدارت یزدگرد اول و یزدگرد دوم را نیز عهدهدار بوده ساخته شده است.

این بنا که از باشکوه ترین کاخهایساسانی است، جنبه تقدس هم داشته و شامل یک ایوان ورودی و گنبدی در مرکز وحیاط است، در این کاخ نسبت به بناهای دیگر این دوره از فن معماری و پلانپیچیده و کامل تری استفاده شده است.
نمایاصلی بنا در ضلع شرقی قرار دارد که شامل یک ایوان مرکزی و دو ایوان کوچکتردر دو طرف است. ایوان مرکزی به تالار اصلی و پس از آن به چهار حیاط متصلمی شود که فضای میانی بنا را تشکیل می دهند.

در دوطرف دو اتاقگنبد دار مشاهده میشود و دیوار جنوبی تالار مرکزی به یک ایوان جانبی خارجیراه می یابد. در دو طرف این بنا دو اتاق باریک با طاق گهواره ای قرار داردکه مقابل هم قرار نگرفته اند، استفاده از فیلپوش برای قرارگرفتن گنبدهاروی بنا به وضوح دیده میشود و تپه ها و ناهمواریهای زمینهای مجاور نشانهابنیه ای است که در حول و حوش کاخ بنیاد نهاده بوده اند.

آخرینبررسیهای باستانشناسی در مجموعه کاخ سروستان نشان داد، این مجموعهساسانی در دوره اوج شکوه خود حدود ۳۰ هکتار وسعت داشته و مجموعه کاخسروستان قدیمی ترین گنبد آجری کشور را در خود جای داده است.

درمورد شکوه و عظمیت این کاخ قولهای بسیاری وجود دارد اما آنچه امروز از آنهمه شکوه بر جای مانده، بقایای دو گنبدی است که آنها نیز در اثر کم توجهیو مراقبتهای ناکافی در حال ریزش و تخریب بوده و به نظر می رسد که کاخساسانیان با آن همه عظمت امروز در گوشه ای از بیابان، دور از توجه قرارگرفته و فریاد رسی که مرهمی بر ویرانه هایش بزند نیز وجود ندارد.
قبلاز رسیدن به کاخ باید از ورودی یک روستا عبور کرد که در اولین مرحله یکمصداق از بی توجهی مسئولان نسبت به این این اثر تاریخی نمایان می شود کهبر این ترتیب در فاصله 50 متری روستا تابلویی وجود دارد که فاصله تا کاخرا هشت کیلومتر و در چند قدم آن طرف تر این فصلصه توسط تابلویی دیگر بهچهار کیلومتر کاهش می یابد.

پس از اینکه از اهالی روستا فاصله دقیقتر کاخ پرسیده شد باید جاده ای طی شود که پر از مانع و دست اندازهای دستساخته است و هر از گاهی نیز عمیق تر و خطرناک تر می شود تا اینکه در فاصلهحدود چهار کیلومتری بقایایی از این کاخ پرشکوه را می توان مشاهده کرد.

درفضاسازی و محوطه سازی محل اقدامات به نسبت مناسبی صورت گرفته هر چند کهاین بنا نیز مانند سایر آثار تاریخی فاقد مکانی برای راهنمایی گردشگراناست تا مراجعه کنندگان به غیر از ایام عید نوروز در تمام طول سال بدانندکه در حال بازدید از چه اثر تاریخی مهمی هستند.
بانزدیک شدن به کاخ می توان آثار تخریب و عدم رسیدگی را به خوبی مشاهده کردبه طوریکه در کنار یکی از دیوارهای بنا تابلویی نصب شده که نسبت به خطرهایموجود در مورد ریزش سنگها و آجرها به گردشگران هشدار می دهد.

بنابه گفته باستان شناسان و کارشناسان میراث فرهنگی ساختار اصلی بنا سه گنبدداشته که در یک محور قرار گرفته بودند که یکی از آنها به مرور زمان تخریبشده است اما دو گنبد دیگر نیز که در این سالها مقاومت کرده و تخریب نشدهچندان سالم باقی نمانده و با مشاهده آنها می توان حس کرد که هر زمان امکانفرو ریختنشان وجود دارد.
یکیاز دوستداران میراث فرهنگی که اهل همین منطقه نیز است و در این بازدیدخبرنگار مهر را همراهی می کرد گفت: طی این مدت قسمتهایی از بنا به جایاینکه مرمت شود، بازسازی شده و به جای اینکه از سنگهای تاریخی خود بنااستفاده شود سنگهای جدید مورد استفاده قرار گرفته است اما باز هم همینبخشها نیز در حال تخریب و فرسایش است.

او ادامه داد: شدت فرسایش وتخریب این گنبدهای بنا نیز به حدی است که هیچ مرمتگری نمی تواند دیگر اینبنا و گنبد را مرمت کند و هر روز نیز از لایه های آن کمتر می شود.

ایندوستدار میراث فرهنگی همچنین به داربستهایی اشاره کرد که به نظر می رسدبرای محافظت از فرو ریختن بنا قرار داده شده است و گفت: این داربستها حدودهشت سال پیش نصب شد تا عملیات مرمت گنبد آغاز شود اما از آن زمان تاکنونهیچ اقدام اساسی برای مرمت صورت نگرفت و در حال حاضر نیز داربستها زنگ زدهاند.

با هر بادی که در محوطه بنا می پیچد چنین حس می شود که بناقدری حرکت کرده و در حال ریزش است و در این مابین نیز این دوست دار میراثفرهنگی می گوید تنها بختی که یار این کاخ بوده است این بوده که این محوطهچندان زلزله خیز نیست زیرا با خفیف ترین زلزله ها کاخ سروستان مقاومت خودرا از دست داده و ویران می شود.

پروازهای مکرر جتها تخریب بنا را سرعت بخشیده است

اماآنچه در این مابین بر ویران شدن باشکوه ترین کاخ ساسانی در این مدت کمککرده پرواز هواپیماهای جتی بوده که با ارتفاع کم در این منطقه تردد میکنند و با هر حرکت آنها خطر ریزش بنا نیز بیشتر حس می شود.

بنا برگفته یک کارشناس مرمت برای تحقیق پیرامون میزان حرکت کردن این کاخ و تخریبآن شاهدهایی به گندبهای کاخ سروستان نصب شده است اما با چک کردن ماهیانهآن به خوبی متوجه شدیم که این شاهد ها ترک می خورد و این یعنی کاخ در معرضحرکت و تخریب قرار گرفته است.
درعین حال تکه سنگهایی که از بدنه گنبد چدا شده و فرو ریخته نیز گوای همهمطالب بوده و دیگر چندان نیازی نیست که ازتجهیزات تحقیقاتی برای این امراستفاده شود.

یک دوست دار میراث فرهنگی در این خصوص به مهر گفت:این جتها که برای آموزش در این منطقه پرواز می کنند در طول هفته به طورمتوسط سه روز با ارتفاع و فاصله زمانی کم حرکت می کنند به طوریکه بر اساسیک آمارگیری در یک روز بیش از 18 مرتبه بر فراز کاخ پرواز کرده و ارتعاشاتآنها به قدری زیاد است که تمام کاخ به لرزه در می آید.

مدیر پایگاه میراث فرهنگی سروستان: نامه های لازم پیرامون پرواز جتها نوشته شده/ مسئولان شهرستان همکاری کنند

واما مدیر پایگاه میراث فرهنگی و گردشگری شهرستان سروستان نیز در گفتگو باخبرنگار مهر پیرامون خطرات پروازهای این جتها در محدوده کاخ نیز اعلامکرد: پایگاه در طول این مدت بارها نامه های مختلفی در این باره ارسال کردهاما در این خصوص باید تمام مسئولان شهرستان سروستان همکاریهای لازم راانجام دهند.

افشین ابراهیمی افزود: اثرات پروازهای این هواپیماهابه وضوح در تخریب بنا قابل مشاهده است و امیدواریم با همکاری مسئولانشهرستان این موضوع نیز به سرانجام برسد.
ویدر مورد تاخیر هشت ساله عملیات مرمت در این بنا نیز بیان کرد: این پایگاهدر سال 83 در شهرستان سروستان بنا شده و مدیر اول پایگاه نیز در آن زمانتلاشهای خود را برای تشکیل و تجهیز پایگاه و همچنین مرمتهای اضطراری آناختصاص داد.

این مسئول همچنین گفت: اما در سال 86 من سرپرست اینپایگاه شدم و پس از مدتی نیز دکتر آذرنوش به مدیریت پایگاه منصوب شد اماپس از فوت ایشان نیز بنده دوباره در این سمت فعالیتها را پیگیری کردم.

مدیرپایگاه میراث فرهنگی و گردشگری شهرستان سروستان با اشاره به اینکه باید درنظر داشت که عملیات مرمت کاری طولانی مدت به شمار می رود، افزود: پس ازسال 86 که دوباره در این سمت فعالیتها را پیگیری کردم علاوه بر انجاممرمتهای اضطراری برنامه ریزیهایی برای آماده سازی شرایط جهت مرمتهای اساسیتر نیز آغاز شد که همچنان در جریان است.

صدایی که از افتادن تکهآجری که از گنبد بنا در زمانیکه خبرنگار مهر مشغول مشاهده بنا بود به گوشرسید بیش از اینکه صدای شکستن آجر باشد اینگونه حس میشد که باشکوه ترینکاخ ساسانیان دلسوزی را طلب می کند تا به فریادهای بی صدایش گوش فرا دهد.

بههر حال این کاخ یکی از داشته های مهم و میراثی استان فارس به شمار می رودکه اگر ارزشی بیشتر از تخت جمشید نداشته باشد از آن کمتر نیست و توجه دیرموقع به حفظ و نگهداری آن بی شک اثراتی جبران ناپذیر برای این اثر تاریخیبه دنبال خواهد داشت.


[برای مشاهده لینک ها شما باید عضو سایت باشید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید]