[JUSTIFY]نگاهی به وضعیت پرورش آرتیمیا در استخرهای خاکی در ویتنام

جغرافیای ویتنام

اینکشوردر جنوب شرقی آسیا قرار گرفته است و از قسمت شرقی و جنوبی توسط خلیجتونکینو دریای چین و خلیج تایلند احاطه شده و از بخش غربی با کشورهایلائوس وکمبوج همسایه است .
موقعیت جغرافیایی آن بین 16 درجه طولشمالی و 106درجه عرض شرقی قرار دارد . وسعت کشور حدود 329560 کیلومترمربع است و که325360 کیلومتر مربع آن خشکی و 4200 کیلومتر مربع از آنوسعت آبی می باشند. این کشور حدود 34444 کیلومتر مرز ساحلی ( به جزجزایر) دارد . با توجه بهکشیدگی طولی این کشور از شمال به جنوب ، آب وهوای جنوب ، استوایی است و درشمال دوره مانسونی داغ شامل فصل بارانی گرم( از اواخر اردیبهشت تا اواخرشهریور ) وفصل خشک ( اواخر مهر تا اواخراسفند ) می باشد . این کشور با بیشاز 40 سازمان بین المللی مشارکت وهمکاری متقابل دارد .
ایستگاه وین چائو و کشت و پرورش آرتمیا :
اینایستگاه150 کیلومتری جنوب شرقی شهرکان تو در کنار دریای چین جنوبی واقعشده است کهتمام فعالیت های آبزی پروری آرتمیا ، میگو خرجنگ گرد را درمنطقه دلتایمکونگ نظارت و راهبری می کند
وسعت آن حدود 15 هکتار استکه حدود 10هکتار آن برای پرورش آرتمیا مورد استفاده است دو استخر یکهکتاری از اینمجموعه به عنوان استخرهای تبخیری هستند و آب ورودی از طریقکانال آبرسانیکه آب دریای جنوبی چین را که در اوایل دسامبر یعنی فصل شروعفعالیت تکثیر وپرورش آرتمیا با شوری 28 گرم در لیتر منتقل می کنند را بهشوری حدود 75 تا80 گرم در لیتر می رسانند تا برای استخرهای آرتمیا مناسبگردد . در زمانشوری 40 تا 50 گرم در لیتر بخشی از آب وارد استخر های سبزمی شوند تا باکود دهی مناسب زمینه مناسب برای شکوفایی جلبکی فراهم گردد .هر استخر نیمهکتاری سبز با عمق 100 ـ 60 سانتی متر قادر است چهار استخرآرتمیا با عمق20 تا 30 سانتی متری را تغذیه کند ( در پاسخ به این سوال کهچرا عمقاستخرهای آرتمیا 20 تا 30 سانتی متر در نظر گرفته شده و نه بیشتر، پاسخداده شد بدلیل نفوذ زیاد آب از خاک کف و عدم سرمایه گذاری سنگین دربخشکوبش کف استخر عمق استخرها کم در نظر گرفته می شود تا اولا فشار حجمآبکمتر باشد و در نتیجه نفوذ آب بداخل بافت خاک کمتر و همچنین درمواقعبحرانیبراحتی بتوان کل آب استخر را در کمترین زمان تخلیه و در کمترینزمان آبگیرینمود گرچه که این عمق باعث افزایش احتمال حضور جلبک های رشتهای می گردد ونیاز به شخم زدن را دو چندان برابر می کند .
کود مورد استفاده هم از نوع کودهای معدنی (شیمیایی ) است و هم کودهای آلی .
حدود200کیلوگرم کود مرغی در هر هفته برای نیم هکتار استخر سبز و همچنین 20کلیوگرم کود شیمیایی شامل اوره ( 46 درصد نیتروژن ) فسفات (35 تا 40 درصد) ودی آپی (18 درصد نیتروژن ، 46 درصد فسفر و پتاسیم با مقدار مناسباستفادهمی شود نسبت مورد استفاده اوره به دی آپی یا اوره به فسفات، 3 به1 است (به عنوان مثال برای یک مزرعه 100 متر مربع 3 کیلو اوره و 1 کیلودی آپیاستفاده می شود ) . در مورد استخرهای جلبکی می بایست مدیریت بهنحوی اعمالگردد تا همواره سی شی دیسک عدد 15 تا 20 سانتیمتر را نشان دهد. البته لازماست بطور روزانه از استخرهای جلبکی نمونه برداری شود و زیرمیکروسکوپ بهشناسایی جمعیت غالب گونه های جلبکی پرداخته گردد . در برخیموارد با مشاهدهجلبک های رشته ای با تراکم زیاد در استخرهای جلبکی لازماست کل آب استخرقبل از ورود به استخرهای آرتمیا تخلیه گردد و پس از شخمزدن مجدد و آبگیری، از جلبک کیتو سروسی که بصورت انفرادی در استخرهایمخصوص کشت شده استتزریق جلبکی بداخل استخر سبز انجام گیرد تا حداکثرجمعیت غالب جلبکیکیتوسروس باشد . علاوه بر کود دهی داخل استخرهای جلبکیاز یک یا دو گونی25ـ30 کیلو گرمی کود مرغی بصورت مستقیم در استخرهایآرتمیا نیز استفاده میشود ولی نکته بسیار مهم این که عمل شخم زدن بسیارمهم است و از تجمع موادآلی در کف استخر و عدم دسترسی آرتمیا بدانهاجلوگیری کرده ضمن اینکه ازتجمع جلبک های رشته ای نیز جلوگیری می کند.

بهرحالبهترین شفافیتبرای استخرهای آرتمیا 25 تا 30 سانتیمتر سی شی دیسک است .چنانچه تراکمالقایی ناپلی آرتمیا در ابتدا 60 عدد در لیتر باشد و کلیهامور مدیریتیصحیح اعمال گردد حدود 5/2 کیلوگرم سیست تر از هر هکتار استخرآرتمیا درهرروز بدست خواهد آمدو لذا با توجه به فصل خشک حدود 6 ماه بالغبر 1200کیلوگرم سیست تر از هر هکتار استخر آرتمیا در سال بدست خواهد آمد. جمعآوری سیست ها دوبار در روز انجام می گیرد . این عمل با کشیدن ساچوکهایکوچک در پشت موج شکن هایی که از برگ درختان نارگیل و با ارتفاع معیندرانتهای وجه منتهی وزش باد استخر انجام می شود سپس شستشوی موقت با کمکدوتور در هم فرو رفته یکی با مش 1 میلی متر برای گرفتن زوائد و آشغالهای آبو بیوماس آرتمیا و تور زیرین با مش 150 میکرون برای جمع آوری سیست( نکتهقابل توجه اینکه اربیوماس مرده آرتمیایا بیوماسیی که در طی شستشویموقتحاصل از جمع آوری سیست برای پرورش ماهیان تیلاپیا استفاده می شود تادرموقع مقتضی از این ماهی برای پرورش خرچنگ گرد استفاده گردد . همچنینمردمبومی از این ماهی استفاده غذایی می کنند . )

سیست های جمعآوریشده در طی چند روز از کل مزارع اطراف به ایستگاه وین چائو آورده میشود .نکته قابل توجه اینکه ایستگاه وین چائو سیست تولیدی مزارع مردمی رابه قیمتهر کیلو سیست تر 25 دلار خریداری می نماید و همچنین کلیه عملیاتتفریخ ،تزریق و آموزش های لازم را در ازای اخذ مبالغ تعیین شده از طرفدانشکدهمربوطه از مزرعه داران انجام می دهد . البته در زمانیکه دمای هواحدود 29درجه سانتیگراد است مقدار سیست گذاری آرتمیای بالغ کم است و باافزایش دماحدود 35 تا 40 درجه سانتیگراد افزایش سیست گذاری مشاهده میشود. این نکتهنیز بستگی به نوع سویه مورد مطالعه دارد و در مورد سویههای مختلف عددمناسب برای بیشترین سیست گذاری متفاوت است . نکته مهم دراین بخش استفادهمنحصر به فرد از کود مرغی است . اصولا در ویتنام سالن هایپرورش مرغ بسیاریوجود دارند که تامین کننده کود مرغی لازم برای صنعت بیشاز هزار هکتاریپرورش آرتمیا در جنوب ویتنام است . بنظر می رسد استفاده ازکودهای حیوانیهمچون کود گاوی و غیره یا بره زدن تعادل نسبت فسفات بهنیترات باعث کاهشتولید سیست آرتمیا می شود . با تغییرات نامناسب دراستخرها همچون تغییر رنگآب ( متمایل به قرمز ) و یا مشاهده تعداد زیادیبالغین ماده که تخم خود رارها کرده اند لازم است استخرهای جدید آمادهگردند و حدود 50 درصد از بالغیناز استخر اول تخلیه و به استخر جدید منتقلگردد و با ایجاد شرایط مناسبتغذیه زمینه ایجاد تراکم مناسب نسبت به تغذیهدر دسترس و نتیجتا تولید سیستبیشتر فراهم گردد . و همانطوریکه قبلا گفتهشد با مشاهده تلفات زیادآرتمیا و یا مشاهده جلبک های رشته ای در سطح و کفاستخر ( رنگ کیتو سروس درتراکم انبوه به قهوه ای می گراید ولی آزمایش هرروزه از چگونگی وضعیت جلبکیبسیار مهم است زیرا با وجود روتیفر و بااوسیلاتوریا نیز رنگ آب به قهوه ایمی گراید و این موضوع ممکن است باعثگمراه شدن مزرعه دار گردد ) . می بایستعملیات تخلیه آب از استخر انجامگیرد و با تخلیه لجن های کناری و فرصت کافیبرای خشک شدن کف استخر مجددانسبت به آب گیری و ایجاد شرایط و القا ناپلیوسآرتمیا اقدام نمود . لازمبه ذکر است بهترین زمان برای تزریق ناپلی آرتمیانیمه های شب و یا سحر میباشد .
در ویتنام بدلیل کوچ وسیع نیروهایکارگری ارزان قیمت از کامبوجبه ویتنام ( بدلیل شرایط بسیار سخت زندگی درکامبوج و جنگ و غیره ) باحداقل دستمزد نیروی کارگری مناسب همیشه یافت میشود و شاید یکی از دلایلموفقیت آنها در تولید سیست با کمترین هزینه همینموضوع باشد گرچه مولفههای دیگری نیز به عنوان شرایط اقلیمی و جغرافیاییمناسب در تولید بهینهاین محصول شیلاتی در آن کشور نیز مهم می باشند .
ازاین مولفه ها میتوان به میزان قابل توجه آب قابل دسترس اشاره نمود . اصولاویتنام بدلیلوجود رودخانه های بسیار زیاد و طول ساحل بسیار و همچنین جنسخاک مناسب ازپتانسیل های ذاتی خوبی برخوردار است ولی کوشش و تلاش بیش ازحد ، توقع سطحپایین مردم از بهره مندی زندگی ، قناعت و سطح زندگی پاییننیز از عواملمهم موفقیت آنها می باشد که نمی توان از آنها چشم پوشی نمود.
براساسگفته افراد مطلع خانواده هایی که از چند سال پیش به این حرفهروی آوردهاند ، درآمد ماهانه خود را از 50 الی 60 دلار آمریکا به 500 الی600 دلاردر ماه افزایش داده اند و با این روند از آینده اقتصادی خوبیبرخوردارخواهند بود . البته امروزه تمایل به کشت میگوی ببری بسیاربیشترشده است ومزرعه داران آرتمیا تمایل به تغییر کاربری زمین های خود دارندولی در برخیمواقع عدم وجود شرایط مناسب برای کشت میگو به آنها این اجازهرا نمی دهد .

یکی از مهمترین فعالیت این ایستگاه در طی 8 سال گذشته، ترویجخانگی تکثیر و پرورش آرتمیا بوده است . امروزه شاهد هستیم که هرکشاورز درکنار زمین یک الی دو هکتاری خود ، ضمن احداث مسکن خود بخشی اززمین را بهکشت و زرع اختصاص داده است، بخشی را به کشت آرتمیا و استحصالسیست آناختصاص داده و برخی مواقع شاهدیم که در داخل خانه خود تانک های 5مترمکعبی برای تغذیه و پرورش لارو میگوی ببری تا مرحله پست لارو 12 رافراهمآورده است که محصول نهایی یا فروخته می شود یا در مزرعه میگوی خودکشاورزکاربرد دارد .

اتاق عمل آوری سیست آرتمیا :
سیستهایجمع آوری شده توسط مزرعه دارها و همچنین سیست های جمع آوری شده درایستگاههای وابسته به دانشگاه ، پس از آب گیری نسبی به صورت هفتگی به ایناتاقآورده شده ، پس از خالص سازی با آب شیرین برای جداسازی پوسته های خالیازسیست های مرغوب ( حداکثر 10 الی 15 دقیقه ) و آبگیری مجدد توسطسانتریفوز، با دستگاه خشک کن با هوای گرم که با سیستم فشار هوای گرم قابلکنترل(دما و فشار) خشک می گردد تا رطوبت آن به 5 درصد تقلیل یابد . دمایتنظیمیبرای خشک شدن مناسب 45 درجه سانتیگراد و فشار هوا 60 اتمسفر می باشد.
لازمبه ذکر است سیست های سویه های مختلف دارای درجات متفاوت تنظیمیدمایی وفشار می باشند که بر حسب ضخامت پوسته کیتینی و اندازه می بایستموردآزمایش قرار گیرند تا نقطه مناسب اختصاصی آنها بدست آید . سیست هایخشکشده در دستگاه لرزان ( شیکرهای بزرگ ) که سطح داخلی آن از تورهای فلزیضدزنگ با مش 150 میکرون پوشیده شده است قرار داده می شود تا آخرینناخالصیهای آن جدا گردد در نهایت در اتاق بسته بندی ، بصورت قوطی های نیمپوندییا بسته بندی های پلاستیکی10 کیلوگرمی در دمای 15 تا 17 درجهسانتیگراد تازمان فروش نگهداری می گردد . (دمای نگهداری سیست های مختلف ،متفاوت استبطوریکه در مورد سیست آرتمیای دریاچه منفی 4 تا 4 درجهسانتیگراد بهترینپاسخ را داده است .

سالن تفریخ و غنی سازی آرتمیا :
دراینسالن که تعداد زیادی زوک های 20 لیتری قراردارد . شرایط تفریخ سیستآرتمیاو غنی سازی آن توسط ویتامین ها ، اسیدهای چرب غیر اشباع و آنتیبیوتیک ها وغیره فراهم گردیده است . همچنین در مقیاس آزمایشگاهی زوک هایکوچکی وجوددارد که هر هفته از نمونه های موجود در انبار نمونه برداری شدهتا موردارزیابی تعیین درصد تفریخ و درصد تفریخ موثره قرار گیرند. سیستآرتمیا درطی 24 ساعت با ایجاد شرایط انکوباسیون ( شروی 30 گرم در لیتر ،دمای آب 28درجه سانتیگراد و نوردهی مناسب و هوادهی از زیر زوک بطوریکه ازتجمع سیستدر ته زوک جلوگیری کند ) انجام می گیرد . ناپلیوس یا مرحله یکلاروی ، 24ساعت پس از تفریخ از ذخیره زرده ای کیسه زرده خود استفاده میکند و چنانچهغنی سازی مد نظر باشد پس از 24 ساعت از تفریخ بلافاصله پس ازغنی سازیازلارو آرتمیا به عنوان غذا در صنایع مختلف آبزی پروری استفادهمی نمایند .[/JUSTIFY]
نویسنده : مهندس محمود حافظیه
عضو هیات علمی موسسه تحقیقات شیلات ایران

تصاویر مرتبط :





















[برای مشاهده لینک ها شما باید عضو سایت باشید برای عضویت در سایت بر روی اینجا کلیک بکنید]