ماهگرفتگي نيمسايهاي در آسمان ايران


شامگاه دوشنبه 21 بهمنماه بار ديگر بازي نور و سايه باعث رويداد يك گرفت ديگر از نوع ماهگرفتگي نيمسايهاي خواهد شد.


ميدانيم خسوف زماني رخ ميدهد كه زمين در بين ماه و خورشيد قرار گيرد. در اين حالت قسمت يا تمام كرهي ماه وارد نيمسايه و سايه زمين ميشود. در خسوف نيمسايهاي بخشي از ماه وارد نيمسايه زمين خواهد شد و در اين حالت تنها در قسمتي از ماه شاهد افت نورانيت خواهيم بود.

براي آشنايي با اين گرفت لازم است بدانيم كه از خانوادهي ساروس 143 است و با توجه به جوان بودن اين چرخه، با 3 گرفت ديگر گرفتهاي جزئي اين ساروس آغاز خواهد شد. ساروس در واقع چرخهي بلند مدتي از تكرار گرفتهاي ماه و خورشيد است كه 18 سال و 10 يا 11 روز (بسته به اينكه به چند سال كبيسه بخورد) و 8 ساعت به طول ميانجامد. دورهي ساروس نظم معيني دارد ولي مقداري نيز در هر دوره، گره (محل تلاقي حاصل از صفحهي چرخش ماه به دور زمين با صفحهي چرخش زمين به دور خورشيد) مقداري در فضا جابهجا ميشود. پس يك دورهي ساروسي به طور متوسط 1200 سال عمر ميكند و قريب به 70 گرفت نيز در آن روي خواهد داد. اطلاعات مربوط به اين ساروس را در جدول زير ملاحظه ميكنيد.

در جدول رشتهاي ماهگرفتگي، همه چيز بيانگر آن است كه رشتهي فعلي ماهگرفتگي كه در ماه قمري صفر واقع است، در حال اتمام است و آخرين خسوف نيز به صورت نيمسايهاي در اين رشته رخ ميدهد. در واقع از سال آينده رشتهي جديدي از گرفتها در ماه قمري محرم ايجاد خواهد شد و ما شاهد خسوفهاي زيادي در گرهي نزولي اين رشته خواهيم بود.

همانطور كه مشخص است گاماي منفي و بالاي اين خسوف حاكي از عبور ماه از جنوب نيمسايه زمين را دارد. پس در هنگام گرفت نيمسايهاي، در لبههاي شمالي ماه شاهد افت نور غير معمول خواهيم بود.

خسوف نيمسايهاي شامگاه 21 بهمن 1387 در حالي ديده خواهد شد كه شروع خسوف را در ايران شاهد نخواهيم بود. البته همانطور كه ميدانيد تشخيص خسوف نيمسايهاي از حدود 20 تا 30 درصد از ورد ماه به نيمسايه با ابزار رصدي ممكن است و براي تشخيص خسوف با چشم ماه بايستي تا 50 تا 70 درصد، ماه وارد نيمسايه شده باشد.

اما براي رصد خسوف نيمسايهاي بسته به اينكه در كجاي ايران باشيد شاهد ميزان خسوف بيشتر يا كمتري خواهيم بود. در واقع هر چه به شمال شرقي ايران برويم خسوف بيشتري را شاهد خواهيم بود و در مناطق غربيتر ماه در لحظهي اوج خسوف در ارتفاع پاييني قرار دارد.

خسوف نيمسايهاي فوق در آسيا، اروپا به جز غرب و آفريقا به جز نيمهي غربي و آمريكاي شمالي قابل مشاهده خواهد بود.

منبع : نجوم نیوز