زمانی بود که وقتی از پایان جهان صحبت به میان میآمد، همان طور که «رابرت فراست» هم می گوید، میان دو گزینه آتش و یخ مجبوربه انتخاب یکی بودید، یا دنیا آتش می گیرد و پایان می یابد یا یخ می زند وبه انتها می رسد. اما ارزیابی های تعجب آور جدید از ستارگان دوردست کهتوسط تلسکوپ فضایی هابل صورت گرفته است نشان می دهد، یک انرژی تاریکناشناخته رفته رفته و با قدرت زیاد در حال متلاشی کردن گیتی است. انیشتیناین انرژی را که منشأ آن هنوز ناشناخته است پیش بینی کرده بود. با این حالبعدها او آن را بزرگترین اشتباه خود خواند. انیشتین گفته بود یک نوع نیرویجاذبه در حال فروپاشاندن گیتی است. قدرت این نیرو چنان زیاد است که طیمیلیاردها سال عمر دنیا تغییری نکرده است.


نظریه پردازانی کهدر تلاش برای توضیح این نیروی مرموز هستند، می گویند این نیرو در طول زمانمی تواند نیرومندترین یا ضعیفتر شود. این نیرو یا سرانجام دنیا را در یکلحظه و از هم می پاشاند یا در آینده دور رفته رفته آن را خاموش می کند؛این آینده دور ده ها میلیارد سال با زمان حال فاصله دارد. اگر این نیروخود به خود از میان برود، جاذبه بار دیگر بر گیتی مستولی می شود و جهانخود به خود فرو می پاشد.





چندی پیش دکتر «آدام ریس»از مؤسسه علوم تلسکوپ فضایی در بالتیمور(آمریکا) نخستین تصاویر قابلمشاهده و گستردهای را نشان داد که قدرت این نیروی ضد جاذبه را در طول زمانتحلیل می کرد. او گفت: داده های موجود نشان می دهد که کیهان رفته رفتهتوسعه می یابد، سرد و تاریک می شود و رفته رفته از بین می رود نه این کهدر یک لحظه و در یک واقعه ناگهانی نابود شود.دکتر «ریس» و تیم او که شاملچند استاد دانشگاه کالیفرنیا هستند از هابل برای جستجو و مطالعه ستارگان وابرنواختران استفاده می کند. آنها ۴۲ ابرنواختر جدید کشف کرده اند که ششیا هفت عدد از آنها از دورترین ابرنواختران شناخته شده اند.یافته هایپژوهش های چند ساله آنها نشان می دهد، از میان نظریه هایی که درباره پایاندنیا وجود دارد نظریه انیشتین از همه بیشتر با اطلاعات موجود همخوانیدارد. دکتر «ریس» می گوید: آنچه ما یافته ایم نشان می دهد این نیرو یکانرژی تاریک نیمه دائم است و به نظر می رسد که مدت هاست با ماست و اگرتغییری می کند، این تغییر بسیار کند و آرام است. در گذشته که این اطلاعاترا نداشتیم با نظریه انیشتین احساس نزدیکی نمی کردیم. اما اکنون فرق میکند.

دکتر «مایکل ترنر» کیهان شناس دانشگاه شیکاگو می گوید: «اینبزرگترین راز همه تاریخ علم است، چه این انرژی تاریک در طول زمان تغییربکند و چه نکند در ماهیت این راز تغییری ایجاد نمی شود. اطلاعاتی که بهتازگی به دست آمده پیشرفت بزرگی است. این نخستین اطلاعات از این نوعاست.اگرچه این نتایج جدید، پیش بینی یک قرن پیش انیشتین را تأیید میکنداما دکتر «ترنر» می گوید: «نمی توان با استناد به این نتایج جدید نظریههای دیگر را رد کرد. اطلاعات مزبور همچنان این احتمال را که نیروی ضدجاذبه ناگهان قدرت بگیرد و سیارات، ستارگان و حتی اتمها را متلاشی کند،تقویت می کند.»

ارزیابی های آینده ممکن است در گشودن راز این انرژیتاریک مؤثر باشند. اما دکتر «ریس» می گوید: نتایج تحقیقات و اطلاعات کنونینشان می دهد، هر گونه تحول تسریع کننده که به قدرتمند شدن این انرژی تاریکمنجر شود تا ۳۰ میلیارد سال دیگر روی نخواهد داد. بسیاری از فیزیکدانان میگویند، این تخمین ها چندان مطمئن نیستند اما یافته های جدید ممکن است بهارزیابی دوباره مدل هایی منجر شود که حجم و تحولات این انرژی در فضا راپیش بینی می کنند. این مدل ها فعلاً چندان خوب نیستند. دانشمندان مؤسسهعلوم فضایی هابل اخیراً در یک کنفرانس خبری آخرین نتایج یافته های خود رادرباره موجود سیاه یا انرژی تاریک در دنیا اعلام کرده اند.

نخستینبار شش سال پیش دو گروه از منجمان از وجود یک نیروی مرموز به نام انرژیتاریک خبر دادند و اعلام کردند که این نیرو در حال متلاشی کردن دنیاست.

کیهانشناسان یک قرن است که فکر می کردند این نیرو در اثر جاذبه کیهانی کند وآرام شده است اما این دو گروه دریافتند که از ۵ میلیارد سال پیش کهکشان هادر اثر این نیرو سرعت گرفته اند.در آن زمان وجود انرژی تاریک و حرف زدندرباره آن چندان جدی نبود، اما در سال های بعد یافته های جدید این موضوعرا تقویت کرد و اکنون همه باور دارند که در جایی دور در آسمان ها،اتفاقاتی در حال روی دادن است. هیچ کس به راستی نمی داند این انرژی تاریکچیست.
اکنون صدها و هزاران ستاره شناس برای یافتن پرسشی برای این سؤالبزرگ شب ها با مجهزترین تلسکوپ ها و تجهیزات رو به آسمان قرار می گیرند.بعضی از آنها در پیروی از کار دو گروهی که شش سال پیش نخستین نشانه ها رادریافت کردند، در جستجوی نوعی ستاره در حال انفجار هستند به نام«ابرنواختر نوع اول.»
این ستارگان در فضا کاملاً مشخص هستند ودانشمندان را قادر می سازند تا درباره اندازه دنیا و میزان و چگونگی رشدآن در طول زمان اطلاعات مفیدی به دست آورند. گروه های دیگر تحقیقات خود رابر روی چگونگی تأثیر نیروی ضد جاذبه این انرژی تاریک بر رشد کهکشان هامتمرکز کرده اند. بعضی دیگر از ستاره شناسان و به ویژه گروهی از دانشگاهشیکاگو در حال ساخت مجموعه ای از رادیو تلسکوپ ها در قطب جنوب هستند تا بهوسیله آن تحولات کهکشان ها را مطالعه کنند.یافته های جدید و ماجرای جذابانرژی تاریک، تصمیم سازمان ناسا برای از بین بردن تلسکوپ فضایی هابل درفضا را زیر سؤال برده است.ناسا طراحی را در دست دارد که در آن مرگ تدریجیهابل در فضا پیش بینی شده است. کارشناسان ناسا می گویند بعد از حادثه پیشآمده برای فضاپیمای کلمبیا، اعزام یک هیأت جدید با یک فضاپیمای جدید بهفضا بسیار خطرناک است.

دکتر «ریس» می گوید که با این تصمیم مخالفاست و توقف کار هابل به معنای توقف تحقیقات بسیار مهم در سال های آیندهاست.همکاران این دانشمندان نیز که سال هاست در جستجوی یافته های جدیددرباره ماجرای انرژی تاریک هستند. با نظر او موافقند. آنها از این که ناسادر حال بررسی چنین تصمیمی است حیرت زده شده اند و تأکید می کنند که هابلباید به عمر خود ادامه دهد.اخیراً پیشنهاد ارسال ماهواره ای به فضا مطرحشده که نام اختصاری آنSNAP است و برای مشاهده و مطالعه هزاران ستاره درحال انفجار از درون فضا طراحی می شود.

فیزیکدانان دانشگاه برکلیمسئول طراحی و ساخت این ماهواره هستند. انیشتین در سال ۱۹۱۷ در جستجو براییافتن پاسخی به این سؤال که چرا گیتی به خودی خود متلاشی نشده است، نظریهانرژی تاریک را مطرح کرد. در سال ۱۹۲۹ «ادوین هابل» ستاره شناسی که تلسکوپهابل به نام او نامگذاری شده است کشف کرد که دنیا و کیهان در حال توسعهاست. در این تحلیل چنین تصور شده که نیروی جاذبه، این گسترش و توسعه راکند می کند و شاید روند آن را در طول زمان عکس کند. اما همان طور که گفتهشد شش سال پیش دو گروه ستاره شناس دریافتند که این روند گسترش به جایتسریع در حال کند شدن است.جدیدترین یافته ها نشان می دهد که چیزی شبیهانرژی تاریک انیشتین در فضا در حال فعالیت است. در نظریه انیشتین توضیحداده نشده که چرا این انرژی از ابتدا به وجود آمده است. انرژی تاریکهیچگاه مستقیماً دیده نشده است. این موضوع شبیه یک داستان علمی تخیلی بهنظر می رسد اما همه دانشمندان از گذشته تا به حال به وجود چنین نیرویناشناخته ای معترف بوده اند.

برخی محاسبات دانشمندان درباره قدرتاین انرژی به یک عدد واحد رسیده است که نام آن را «>W گذاشته اند. اینعدد در حقیقت نسبت میان فشار و تراکم این انرژی تاریک است. شناختن این عددو چگونگی تغییر آن در طول زمان ممکن است به شناسایی ماهیت این انرژی کمککند.هدف دانشمندان از تحقیقات آینده ارزیابی عدد « >W با دقت ۵ درصداست. اما حتی این ارزیابی ها هم می تواند به پایان کابوس انرژی تاریک منجرشود.با از بین رفتن تلسکوپ هابل کار صیادان انرژی تاریک پیچیده تر می شود.اما آنها از فعالیت باز نمی ایستند. با ادامه کار دانشمندان شاید زمانی درآینده نزدیک هیجان انگیزترین راز علم حل شود