در این مقاله سوالاتی که در ذهن هر منجم ممکن است بوجود آید را می خوانید.

1-چرا ستاره قطبی را همیشه در یک نقطه ثابت می بینیم؟

زمیندور محوری می چرخد که اگر این محور را به سمت شمال امتداد دهیم در فاصلهبسیار دوری به ستاره قطبی خواهیم رسید. فاصله سباره قطبی از منظومه شمسیما آنقدر زیاد است که مدار گردش زمین دور خورشید مانند چرخش یک نقطه بسیارریز می ماند. اگر فردی در قطب شمال زمین ایستاده باشد ستاره قطبی را درستبالای سر خود خواهد دید. البته امتداد محور چرخش زمین در فضا ثابت نیست ودر یک دوره 26 هزار ساله دور یک دایره می چرخد. بطوریکه تا 2000 سال دیگرامتداد محور چرخش زمین به ستاره دیگری به نام نسر واقع (وگا) ختم می شود وپس از یک دوره 26000 ساله دوباره امتداد محور چرخش زمین با ستاره قطبیفعلی منطبق می شود.

2-ستاره شناسان چگونه فاصله ستارگان تا زمین را محاسبه می کنند؟

همانطورکه می دانید فاصله برخی از ستاره ها تا زمین به هزاران سال نوری می رسد.اگر اخترشناسان می خواستند با محاسبه زمان ارسال و برگشت پرتوهای نوری یاامواج فاصله زمین تا ستاره ها را اندازه بگیرند می بایست هزاران و حتیمیلیونها سال منتظر می ماندند.
دانشمندان ریاضیدان راه حل ساده ای به نام اختلاف منظر یافته اند که با این شیوه می توان به راحتی فاصله اجسام دور را محاسبه کرد.
برایفهم بهتر ابتدا مثالی می زنیم : مدادی را مقابل چشمان خود بگیرید. ابتداچشم چپ را ببندید و با چشم راست به آن نگاه کنید. بعد چشم راست را ببندیدو با چشم چپ به آن نگاه کنید. حتما" به نظرتان آمده که مداد چند سانتی مترجابه جا شده است. با همین روش ساده بود که اخترشناسان توانستند شعاع کرهزمین و به دنبال آن فاصله ماه و خورشید از زمین را پیدا کنند.
با دانستن فاصله زمین تا خورشید می توان به راحتی فاصله زمین تا ستاره ها را محاسبه کرد.
اخترشناساناز یک ستاره مشخص دو عکس به فواصل 6 ماه از هم می گیرند. مقتی این دو عکسرا با هم مقایسه می کنند به نظر می رسد که ستاره چند درجه در آسمان جابهجا شده است. با داشتن فاصله زمین تا خورشید و زاویه ( نصف زاویه ای که بهنظر ستاره جابه جا شده ) و به کمک فرمول مثلثاتی ساده می توان فورا" فاصلهچند سال نوری از زمین تا این ستاره را محاسبه کرد.

3-سحابی چیست؟

دربسیاری از مناطق فضای میان ستاره ای ابرهای بزرگی از گاز و غبار وجوددارند که آنها را سحابی (به معنای ابر) می نامند. سحابیها را به سه گروهرده بندی می کنند: سحابیهای نشری- بازتابی و تاریک.
در سحابیهای نشرییک یا چندین ستاره بسیار سوزان (از رده های طیفی Oیا B) جا دارند. اینستاره های بسیار داغ موجب تحریک گازها و درخشش سحابی می شوند. نمونه جالبتوجهی از این گونه سحابی بزرگ جبار است. این سحابی با چشم غیر مسلح بهصورت توده مه آلود کم نوری دیده می شود. اگر ستاره ها مقداری سردتر باشندیا اینکه چگالی گازها در سحابی زیاد باشد گازها فقط نور ستاره ها رابازتاب می دهند. در این صورت سحابی را بازتابی می نامند. سحابی که ستارههای خوشه پروین را در بر گرفته از نوع بازتابی است.
در برخی موارد همهیچ گونه ستاره ای در درون یا نزدیکی سحابی قرار ندارد. به همین جهت سحابیرا تاریک می نامند. مشاهده سحابیهای تاریک فقط در صورتی ممکن است که درمقابل سحابیهای نشری یا بازتابی قرار گیرند. سحابیهای تاریک نور ستاره هایپشت خود را جذب می کنند. اخترشناسان عقیده دارند که ستاره ها در درون اینسحابیها متولد می شوند. سحابی سر اسبی نمونه جالب توجهی از این گونهسحابیهاست.
جدا از سه گروه سحابیها برخی از سحابیها از ستاره ها تشکیلمی شوند. ستاره هایی مانند خورشید در پایان زندگی خود یعنی در مرحله غولسرخی لایه های بیرونی جو خود را به صورت سحابی در فضا می پراکنند. اینسحابیها را سیاره نما می نامند. زندگی ستاره های پر جرمتر از خورشید باانفجاری ابرنواختری پایان می یابد و سحابی بزرگ و گسیخته ای از انفجار بهجا می ماند که آن را سحابی باقیمانده انفجار ابرنواختری می نامند.

4-فرق بین تلسکوپهای شکستی و بازتابی چیست؟

درساختار تلسکوپهای شکستی نور رسیده از اجرام آسمانی از عدسیهایی عبور میکنند. ساده ترین نوع تلسکوپهای شکستی به این صورت است که دو عدسی در دو سرلوله تلسکوپ قرار می گیرد. آن عدسی را که رو به سمت اجرام آسمانی مانندستاره ها و ماه و... قرار دارد عدسی شیئی می نامند و عدسی دیگری را کهناظر از آن تصویر را می بیند عدسی چشمی می گویند. نور اجرام آسمانی ازفاصله بسیار دوری به ما می رسد. به همین دلیل به صورت پرتوهای موازی ازعدسی شیئی می گذرد. پرتوها پس از گذر از عدسی شیئی می شکنند و در نقطه ایبه نام کانون متمرکز می شوند. شاید شما هم تجربه کرده باشید که اگر یکعدسی را در مقابل نور خورشید نگه دارید پرتوهای خورشید را در یک نقطهکانونی می کند. فاصله میان کانون و عدسی شیئی را فاصله کانونی عدسی شیئیتلسکوپ می نامند که برای هر تلسکوپی اندازه آن مشخص است و قابل تغییرنیست. کار عدسی چشمی بزرگنمایی تصویر است. در تلسکوپها عدسی چشمی قابلتغییر است و در نتیجه بزرگنمایی تغییر می کند.
ولی در تلسکوپهایبازتابی یک آینه مقعر نور را جمع و در یک نقطه کانونی می کند که آن راآینه اصلی تلسکوپ می نامند. در تلسکوپهای بازتابی این آینه نقش همان عدسیشیئی را در تلسکوپهای شکستی دارد. ولی در انتهای لوله تلسکوپ قرار میگیرد. نور از آینه اصلی به سوی آینه دیگری باز می تابد و از آنجا به عدسیچشمی می رسد. تلسکوپهای بازتابی مختلف ساختمان نوری متفاوتی دارند. سادهترین گونه آنها تلسکوپ نیوتونی است که نخستین بار نیوتون آن را ابداع کرد.

5-فرق بین یک ستاره و سیاره در چیست؟

ستارگانگوی های عظیمی از گازهای هیدروژن و هلیم هستند که به دلیل دارا بودن فشارو دمای بسیار زیاد در مرکزشان از خود نور و انرژی در فضا منتشر میکنند.ولی سیارات اجرامی سرد و جامد (مانند زمین) یا گازی (مانند مشتری)هستند که بیشتر از عناصر سنگین تشکیل شده اند و از خود نوری ندارند وهمچنین به دور ستارگانی همانند خورشید در گردش هستند.

6-سال کبیسه چیست؟

چونیک سال شمسی با 365 روز و 6 ساعت برابر است هر چهار سال 366 روز می شود کهآن را سال کبیسه می نامند. یعنی هر چهار سال شمسی سه سال آن شمسی و سالچهارم کبیسه است. این قراداد به توصیه منجم رومی الکساندر سوشیرن رعایت میشود.
در تقویم های اروپایی این روز را هر چهار سال یک بار به ماه فوریه(دومین ماه میلادی) اضافه می کنند که آن سال را سال ژولین می نامند.درتقویم فارسی هر چهار سال یک بار که کبیسه است ماه اسفند را به جای 29 روز30 روز محاسبه می کنند.

7-اگر فضانوردان بدون تجهیزات مخصوص از فضاپیما خارج شوند چه روی می دهد؟

سادهترین موضوعی که به ذهن می رسد این است که در فضای خارج از جو زمین فضانوردبدون اکسیژن می میرد. اما حتی اگر فضانورد ذخیره اکسیژن لازم را داشتهباشد ولی از لباس مخصوص استفاده نکند سرنوشت بسیار شومی در انتظار اوست.با کاهش فشار جو مایعات در دماهای پایینتری به جوش می آیند و سریع تبخیرمی شوند. در ارتفاعی که فضانوردان کار می کنند فشار جو تقریبا" صفر است.به همین دلیل اگر لباس مخصوص به تن نداشته باشند آب موجود در بافتهای بدنآنها در مدت چند ثانیه به سرعت تبخیر می شود و فقط جسم خشک و بی جانشانباقی می ماند.

8-چرا سیارات چشمک نمی زنند؟

برخلاف ستارگان که نورشان سوسو می زنند نور سیارات ثابت به نظر می رسد. گرچهدر نزدیکی افق نور سیارات هم دچار نوسان می شود. ستارگان چون از ما بسیاردور هستند تنها یک شعاع نوری به سوی زمین می فرستند. این تک شعاع نوری درهنگام عبور از جو قطع و وصل می شود و لحظه ای نور ستاره به چشم ما نمی رسدو به نظر چشمک می زند. لیکن سیارات چون به ما خیلی نزدیک هستند همچون یکقرص نورانی هستند که دسته های نور به سوی زمین گسیل می کنند و دسته نور دربرخورد با جو زمین دچار گسستگی نمی شود و نورشان ثابت به نظر می آید.

9-صورت فلکی چیست؟

صورتفلکی گروهی از ستارگان در آسمان هستند که مجموعه های قابل تشخیص را تشکیلمی دهند. ستاره شناسان قدیمی توانستند بعضی از این مجموعه ها را پیدا کنندو آنها را به نام موجودات افسانه ای و خدایان و الهه ها نامگذاری کنند.امروزه 88 صورت فلکی شناخته شده است و کل آسمان طوری تقسیم شده است که هرستاره به یک صورت فلکی متعلق باشد. اما ستارگان موجود در هر صورت فلکیچندان ارتباطی با هم ندارند. فقط طوری قرار گرفته اند که وقتی از زمین بهآنها نگاه می کنید در یک مجموعه قرار دارند. بدیهی است چنانچه از یک نقطهدیگر فضا به آنها نگاه کنیم مجموعه ها به صورت دیگری به نظر می آیند. دربسیاری از موارد فاصله ستارگانی که یک صورت فلکی را تشکیل می دهند ازیکدیگر بیش از فاصله ای است که با ما دارند.

10-تفاوت بین خوشه های کروی و خوشه های باز در چیست؟

همهستارگان کهکشان مانند خورشید تک و تنها نیستند. برخی از آنها مجموعه هایدوتایی یا چندتایی و بسیاری مجموعه های بزرگتری به نام خوشه های ستاره ایرا تشکیل می دهند. خوشه های ستاره ای به دو گروه عمده رده بندی می شوند:خوشه های باز و خوشه های کروی.
هر خوشه کروی بزرگ ممکن است چند صد هزارستاره داشته باشد. اما خوشه های باز معمولا" بیش از چند صد ستاره ندارند واز لحاظ اندازه از خوشه های کروی کوچکترند. ستاره ها در خوشه های کروی بههم نزدیکترند. یعنی تراکم ستاره ها در واحد حجم بیشتر است. این یکی ازمهمترین تفاوتهای میان این مجموعه های ستاره ای است که موجب تمایز شکلظاهری آنها می شود. معمولا" تراکم ستاره ها در مرکز خوشه های کروی به حدیزیاد است که حتی با تلسکوپهای بزرگ نیز به آسانی از یکدیگر تفکیک نمیشوند. اما ستاره های خوشه های باز حتی با تلسکوپهای کوچک نیز تفکیک میشوند.

11-تلسکوپ فضایی هابل چیست؟

اخترشناسانحتی پیش از آغاز عصر فضا این رویا را در سر داشتند که تلسکوپی را در مداریبه دور زمین قرار دهند. زیرا تلسکوپ در بیرون از جو بهتر از هر ابزاری درسطح زمین می تواند اعماق کیهان را رصد کند. این رویا در آغاز سال 1990 بهواقعیت پیوست و یک شاتل فضایی توانست تلسکوپ 5/1 میلیارد دلاری هابل را درمداری به دور زمین قرار دهد. تلسکوپ هابل از گونه بازتابی کاسگرین است وآینه اصلی آن 4/2 متر قطر دارد. این تلسکوپ با رایانه از زمین کنترل میشود و نسبت به تلسکوپهای زمینی چند مزیت عمده دارد. توان تفکیک آن نسبت بهتلسکوپهای زمینی بیشتر است. همچنین به بخش فرابنفش و فرو سرخ طیف نور نیزحساس است. حدود دو ماه پس از پرتاب مشخص شد که آینه اصلی هابل خطای کرویدارد و نور را با دقت مورد نظر کانونی نمی کند. سرانجام با بررسیهای بسیاراخترشناسان تصمیم گرفتند که با کار گذاشتن ابزارهایی در تلسکوپ خطای کرویتآن را تصحیح کنند و در سال 1993 چندین فضانورد کار آزموده تلسکوپ فضاییهابل را تعمیر کردند.

12-ستارگان متغیر چه هستند؟

همهستاره ها از نظر درخشندگی ثابت نیستند. درخشندگی بعضی از آنها از یک شب تاشب دیگر و یا حتی از ساعتی به ساعت دیگر تغییر می کند. تغییرات درخشندگیستاره ابط الجوزا در حد یک واحد قدر (حدود 5/2 برابر) بین حداکثر و حداقلآن است که امکان دارد چند ماه یا حتی چند سال طول بکشد. تغییر در میزاننور خروجی ابط الجوزا به علت تغییر در اندازه این ستاره رخ می دهد. هر چندتغییرات ستاره ابط الجوزا روندی منظم ندارد ولی برعکس ضربان و تغییراتبعضی از ستاره ها در چند روز یا هفته چنان منظم است که می توان آن را بهتپش قلب موجود زنده تشبیه کرد. این قبیل ستاره ها را متغیرهای قیفاووسی مینامند و نظمشان به قاعده ای است که هر چه دوره تغییرات طولانی تر باشدتابندگی آنها هم بیشتر است. بعضی از ستاره ها که درخشندگی آنها به ظاهرتغییر می کند در واقع زوج هایی هستند که در زمانهای معینی یکی از آنهاباعث اختفای دیگری و در نتیجه مانع رسیدن نور دیگری به ما می شود. یکی ازنمونه های شناخته شده آنها که به دوتایی گرفتگی معروف اند ستاره الغول ازصورت فلکی برساووش است که روشنی آن تا میزان یک سوم در هر 2 روز و 20 ساعتو 49 دقیقه کم می شود. نواخترها هم از دیگر ستارگان متغیری هستند کهناگهان هزاران بار بیشتر از معمول نورانی و شعله ور می شوند که تا چندروزی به درخشندگی ادامه می دهند و رفته رفته محو می شوند.

13-تفاوت بین دنباله دارها و شهابها چیست؟

گاهیمردم دنباله دارها را با شهابها اشتباه می گیرند در حالی که این دو کاملا"مجزا از یکدیگرند. شهابها در واقع ذرات بسیار ریزی هستند که در فضای میانسیارات پراکنده اند. هنگامی که این ذرات به جو زمین وارد می شوند بر اثراصطکاک با جو می سوزند و به صورت ردهای نورانی دیده می شوند. ولی دنبالهدارها توده هایی از یخ و غبار و ذرات ریز هستند که در مدارهای طولانی بهدور خورشید می گردند. اندازه هسته اصلی دنباله دارها بزرگتر از چندکیلومتر نیست. اما هنگامی که به نزدیکی خورشید می رسند به دلیل تابش شدیدخورشید گاز و غبار آنها جدا می شود و دنباله ای خلاف جهت تابش خورشیدتشکیل می شود که ممکن است طول آن به میلیونها کیلومتر برسد.

14-اولین تلسکوپ را چه کسی اختراع کرد؟

هیچکس به طور حتم نمی داند چه شخصی اولین مخترع تلسکوپ بوده است. بنابر یکداستان شاگردی از روی شیطنت یکی از عدسیهای عینک استاد کار خود را درمقابل عدسی دیگر آن قرار داد و برای نخستین بار دریافت که از پشت آنها میتوان برج کلیسایی را که در فاصله دور قرار دارد بسیار نزدیک ببیند. با اینحال امروزه بر این عقیده ایم که احتمالا" تلسکوپ توسط هانس لیپرشی عینکساز هلندی در سال 1608 اختراع شده است. شاید هم شاگرد داستان نقل شده نزدلیپرشی کار می کرده است و استاد کار همه اعتبار این ابداع را به خوداختصاص داده است.
عدسیهای ساده عینک از زمانهای قدیم شناخته شده بود.یونانیها احتمالا" با استفاده از عدسیهای بزرگ کشتیهای دشمن را به آتش میکشیدند. قدیمی ترین شیئی شناخته شده که شبیه عدسی است از حفاریهایباستانشناسی بابل به دست آمده است و گمان می رود که از آن به عنوان شیشهدرشتنما برای خواندن خطوط الواح گلی استفاده می شد. در هلند کسی در مورداین اختراع جدید به عنوان وسیله مشاهده آسمان فکر نمی کرد. آنها از ایناختراع فقط به صورت یک اسلحه نظامی استفاده می کردند. زیرا با عدسی میتوانستند محل دشمن را بدون آنکه دیده شوند پیدا کنند. در سال 1608 اخبار وشایعات مربوط به این اختراع شگفت آور جدید در سراسر اروپا مانند صاعقهپیچید. وقتی گالیله از آن با خبر شد او نیز اهمیت کاربرد این وسیله را درزمان جنگ دریافت. ولی در عین حال به امکان کاربردهای دیگر آن نیز توجهکرد. حتی قبل از آنکه یکی از تلسکوپهای هلندی در ایتالیا به دست گالیلهبرسد او برای خودش یک تلسکوپ ساخت. اولین تلسکوپ گالیله دارای یک عدسیشیئی به قطر 2/4 سانتیمتر بود که فقط 3 برابر بزرگتر نشان می داد. ولیعدسی تلسکوپی که او اکتشافات نجومی خود را با آن انجام داد دارای قطر 4/4سانتیمتر بود و 33 برابر بزرگتر نشان می داد.

15-منظور از قدر مطلق ستارگان چیست؟

برایمقایسه درخشندگی واقعی ستارگان باید قدر مطلق آنها را تعیین کرد. قدر مطلقعبارت است از قدر ظاهری ستاره هنگامی که فاصله آن با ما 10 پارسک (6/32سال نوری) باشد.
برای مثال اگر خورشید 10 پارسک دورتر از ما بود همانندستاره ای کم نور با قدر ظاهری 8/4 دیده می شد. قدر مطلق شعرای یمانی 5/1+است . زیرا آن هم نزدیکتر از فاصله استاندارد قرار دارد. دنب نورانیترینستاره صورت فلکی دجاجه از قدر اول است ولی قدر مطلق آن نشان می دهد که یکیاز درخشانترین ستارگان راه شیری است. زیرا اگر در فاصله استاندارد قرار میگرفت همانند ستاره ای با قدر 7- دیده می شد. در این صورت به غیر از ماه وخورشید نورانیترین جرم آسمانی بود و حتی نور آن می توانست سایه ایجاد کند.

16-چرا ما از روی زمین فقط نیمی از ماه را می بینیم؟

ماهتقریبا" 27 روز طول می کشد تا یک بار به دور زمین بگردد. در همین زمان ماهدقیقا" یک دور کامل نیز به دور خود می چرخد. به این جهت ماه همواره یک رویخود را به ما نشان می دهد. انسان از روی زمین فقط یک روی کره ماه را میتواند ببیند. پشت ماه را فقط فضانوردی که با سفینه خود به دور ماه می چرخدقادر است مشاهده کند. به هر جهت انسان می تواند به دلیل نامنظمی هایگوناگون در مدار ماه و نیز از طریق تغییر مکان مشاهده ماه در روی زمین درطول زمان 59% سطح ماه را مشاهده کند. بقیه 41% سطح ماه قبل از آغاز دورانسفر به فضا برای انسان کاملا" ناشناخته بود.

17-چرا ماه به روی زمین سقوط نمی کند؟

زمینبا نیروی گرانش خود ماه را به سوی خود می کشد. اگر انسان ماه را که درحقیقت بی وقفه به دور سیاره ما می چرخد از گردش باز می داشت ماه فقط برایمدت کوتاهی ثابت می ایستاد آنگاه با سرعتی فزاینده به سمت زمین می شتافت ودر نهایت با آن برخورد می نمود. البته این عمل میسر نیست. ماه از همانزمانهای اولیه با سرعتی برابر 3659 کیلومتر در ساعت به دور زمین در حالگردش بوده است. در اثر این حرکت گردشی یک نیروی گریز از مرکز به سمت خارجایجاد می شود که درست به اندازه نیروی گرانش زمین که به سمت داخل کشش دارداست. این دو نیروی مخالف اثر یکدیگر را به طور متقابل خنثی می کنند بهنحوی که ماه همواره بر مدار خود باقی می ماند.

18-منظور از دریاهای ماه چیست؟

لکههایی که با چشم عادی و غیر مسلح روی سطح ماه مشاهده می شود قبلا" به شکلاقیانوس به نظر می رسید و برای همین دریا نام داده شد. امروزه می دانیم کهنیروی جاذبه ماه آنقدر کم است که قادر به نگاه داشتن آب و هوا نیست.بنابراین ماه هیچگاه دارای اقیانوس نبوده است. دریاهای ماه سطوح عظیم وکاملا" خشک از سنگ گدازه ها هستند. این گدازه ها میلیاردها سال پیش دربخشهایی از سطح سفید ماه که مملو از دهانه های آتشفشانی بوده سرازیر شده وروی قسمتهایی از آنها را پوشانیده است. سپس این حجم عظیم گدازه ها سرد شدهاند. در حال حاضر چون مانند سابق اجرام آسمانی زیادی در فضا وجود ندارددریاهای ماه به ندرت مورد اصابت گلوله های آتشین و بزرگ فضایی واقع میشوند به طوریکه این مناطق تاریک دارای دهانه های آتشفشانی بسیار کمترینسبت به چشم اندازهای سفید قدیمی هستند.

19-کوتوله های سفید و ستارگان نوترونی چه هستند؟

ستارگانپیر و قدیمی مانن خورشید ما به تدریج لایه های بیرونی خود را دفع می کنند.ستارگان سنگین در پایان عمر خود منفجر می شوند. البته اکثر اوقات یک هستهتمام سوخته از آنها باقی می ماند. اگر این هسته کمتر از 4/1 جرم خورشیدوزن داشته باشد به یک کوتوله سفید تبدیل می شود. یعنی کره ای که نزدیک بهاندازه کره زمین است. البته در این کره کوچک تمام توده جرم خورشید متراکممی شود به نحوی که یک قاشق چای خوری از ماده کوتوله سفید چندین تن وزنخواهد داشت.
شگفت تر از این سرنوشت باقیمانده ستارگانی است که بین 4/1تا 3 برابر جرم خورشید وزن دارند. آنها به صورت کره هایی که حدود 20کیلومتر قطر دارند فرو می پاشند. یک سانتیمتر مکعب از مواد آنها شاید چیزیحدود 100 میلیون تن وزن خواهد داشت. این باقیمانده های ستاره ای را با نامستاره های نوترونی مشخص می کنند. زیرا آنها تقریبا" به طور کامل از ذراتیساخته شده اند که نوترون نام دارند. انسان می تواند ستاره های نوترونیزیادی را در آسمان نظاره کند. این کره های کوچک ولی پر جرم بسیار سریع حولمحور خود می چرخند. روی این کره های کوچک نقاطی وجود دارد که پرتو افشانیبسیار زیادی دارند. هرگاه این نقاط به طرف زمین قرار می گیرند نوری شدید ولحظه ای دریافت می شود. در واقع انسان در آسمان یک منبع نور و تشعشع تپشییا لحظه ای مشاهده می کند. به این جهت ستارگان نوترونی را تپ اختر نیز مینامند.

20-سیاهچاله چیست؟

کوتولههای سفید و ستاره های نوترونی را همواره می توان دید. اما مشاهدهباقیمانده های ستاره ای که وزنی بیش از 3 برابر جرم خورشید دارندامکانپذیر نیست. این ستاره ها به صورت ساختارهای چنان کوچک و متراکمی فرومی پاشند که بر سطح آنها نیروی گرانش غیر قابل تصوری حکمفرما می شود. ایننیروی گرانش در نهایت چنان زیاد می شود که همه چیز حتی نور را جذب می کندو در خود به دام می اندازد. چنین باقیمانده های ستاره ای را به همین دلیلنمی توان دید و لذا آنها را سیاهچاله می نامند. این ساختارهای شگفت انگیزهمچون گردابی عظیم تمام چیزهایی را که نزدیک آنها می شوند ببلعند اما نمیگذارند هیچ چیز حتی نور از دست آنها رها شود و بگریزد.
چون سیاهچاله هاهیچ پرتویی از خود نمی تابانند نمی توان آنها را به طور مستقیم مشاهدهکرد. با این وجود اخترشناسان بر این باورند که قراین و شواهدی برای اثباتوجود این اجرام آسمانی یافته اند. برای مثال ستارگانی را می توان در آسمانیافت که دور مرکزی ناپیدا در گردشند. که این مرکز در واقع فقط می تواند یکسیاهچاله باشد. سیاهچاله گاهگاه موادی را از این ستاره می رباید که در اینفرایند این مواد شدیدا" داغ می شوند و قبل از آن که توسط سیاهچاله بلعیدهشوند پرتوهای رونتگن (اشعه ایکس) از خود می تابانند. این پرتوها را آوایمرگ ماده نیز می نامند.