مراكز نجومي ايران شامل كعبه زرتشت ، پاسارگاد ، معبدچغازنبيل ، چارطاقي ها وبرخي از مناطق باستاني ديگر است.
چارطاقيهايي كه در نقاط مختلف كشور ما وجود دارند داراي كاربردها يي دوگانههستند. بيشتر باستان شناسان معروف از جمله آ ندره گدار ،مري بويس وپروفسور پوپ معتقد هستند كه اين ساختمانها نقش آتشكده وبرجهاي ديدباني رادارند ،چون معمولا بر بالاي كوهي مشرف به شهر ساخته شده بودند. ولي بعضياز استادان ارجمند از جمله آقاي رضا مرادي غياث آبادي معتقد هستند كه اينبناهاي تاريخي در واقع رصدخانه هاي قديمي هستند كه براي مطالعه وضعيتخورشيد و ماه ،درفصلهاي مختلف سال بكار مي رفتند. اين بناهاي تاريخي وبرخي ديگر از آثار باقي مانده ،حكايت از گذشته پربار كشور عزيزمان ايراندر زمينه اختر شناسي دارند.





كعبه زرتشت



كه در استان فارس و در منطقه نقش رستم ،در فاصله 6 كيلومتري از مجموعهكاخهاي باستاني تخت جمشيد قرار دارد ،يكي از اين رصدخانه ها است كه دركنار آرامگاه پادشاهان هخامنشي هنوز قد برافراشته است. بناي كعبه زرتشت باارتفاع تقريبي 5ر12متر و طول ضلع 7 متر قريب 2500 سال قدمت دارد. پلكانيدر يك طرف اين ساختمان قرار دارد داراي 30 پله است. مجموعه ساختمان ، پلهها و پنجره هاي اطراف آن ،اين رصدخانه خورشيدي را كامل مي كند. با ترسيمسايه پله و برخي ديگر از بخشهاي اين بنا تعيين دقيق زمان ،ماه،فصل و آغازسال صورت مي گرفته است. عليرغم صدماتي كه ناشي ازبي مهري و كم توجهي بهاين اثر مهم تاريخي وارد شده است ، هنوز جاي تحقيقات مفصلي در اين موردوجود دارد.




پاسارگاد

بناييمشابه كعبه زرتشت در پاسارگاد (استان فارس) قرار دارد كه متاسفانه آخرينآثار آن در حال حاضر به جا مانده وطبق مطالعات آقاي غياث آبادي ، اثرديگري شبيه به اين دو اثر مهم تاريخي (كعبه زرتشت و پاسارگاد) وجود داردكه البته كمي تفاوت با آنها دارد و اين بنا در ناحيه باستاني ميرا در كشورتركيه قرار دارد.اين بناي تاريخي با شرايط نسبتا سالمي برجاي مانده است.




چارطاقي ها

چارطاقي ها از ديگر مراكز مطالعات نجومي ايران باستان بوده اند و حتي امروزهدر منطقه جمهوري آذربايجان نيز چنين اثر هايي ديده مي شوند. منجيل ، لوشان، بهبهان ، دليجان ، نطنز ، كازرون ، شيراز ، قصر شيرين ، يزد ، كرمان ،تفرش و نياسر كاشان از جمله شهر هايي هستند كه در آنها بناي چار طاقي ديدهمي شود. تعيين فصل هاي مختلف سال از جمله كاربردهايي است كه ميتوان به چارطاقيها نسبت داد.




رصدخانه چغازنبيل

رصدخانه چغازنبيل نيز يكي از بناهاي بيسار مهم در عرصه ستاره شناسي است كه در نزديكي شهر شوش ، پاتخت باستاني دولت عيلام قرار دارد.
رصدخانههاي مراغه و سمر قند كه بترتيب توسط خواجه نصيرالدين طوسي و غياث الدينجمشيد كاشاني بنا نهاده شدند، نمونه هايي از رصد خانه هاي موجود در قرونچهارم و پنجم هجري قمري هستند. علاوه بر اينها نصف النهار نيمروز ، نصفالنهار شيراز و حتي نصف النهار خالدات در سيلان (سريلانكاي امروزي) هموجود دارند.
اينها همه بيان گر گذشته اي پر افتخار از تاريخ اختر شناسي كشور عزيز ما ايران است.