◄ گاز مايع LPG) Liquefied Petroleum GAS ) :
گازمايع که بصورت مخفف LPG ناميده مي شود معمولاً عمدتاً از دو ترکيبهيدروکربني پروپان و بوتان با فرمول شيميايي C4H10, C3H8 تشکيل شده است.بوتان خود شامل دو ترکيب ايزوبوتان ونرمال بوتان است. LPG که معمولاً دربرخي نقاط دنيا به نام ترکيب عمده آن، پروپان، نيز شناخته مي شود بعنوانمحصول فرعي فرآيندهاي تصفيه و توليد گاز طبيعي و پالايش نفت خام توليد ميشود. LPG در آمريکا عمدتاً از 90% پروپان، 5/2% بوتان و هيدروکربنهايسنگين و مقدار کمي نيز اتان و پروپلين تشکيل شده است. گاز مايع فاقد رنگ،بو و مزه است و بطور کلي زيان آور نيست ولي در صورتيکه حجم زيادي از آناستشمام گردد باعث بيهوشي خواهد شد. به منظور آگاهي از نشت گاز مايعترکيبات گوگرد دار بنام مرکاپتان شامل "اتيل مرکاپتان" و "متيل مرکاپتان"به گاز مايع افزوده مي شود. LPG در شرايط فشار و دماي عادي بصورت گاز استو تحت فشار atm10-8 ، اجزا آن به مايع تبديل مي شود. بنابراين نگهداري وحمل و نقل اين محصول به سادگي امکان پذير است. البته ترکيبات LPG برايمکانهاي مختلف و در فصول مختلف متفاوت است. براي مثال گاز مايع ارائه شدهبه مصرف کنندگان در ايران در فصول مختلف بين (90-50) درصد بوتان و (50-10)درصد پروپان و تا 2% ترکيبات سنگين تر مثلاً پنتان دارد. به علت کيفيتسوخت گاز مايع LPG و کاهش انتشار آلاينده ها، استفاده از اين سوخت در جهانبه صورت فزاينده اي مورد توجه بوده و در کشورهاي مختلف مانند ايتاليا (با1500000 خودرو)، ژاپن، امريکا، انگليس استفاده از اين سوخت جايگزين موردحمايت و تشويق دولتها مي باشد.


مزاياي LPG :

مزايايLPG شامل در دسترس بودن ( درکشورهاي توليد کننده)، ايمني، نياز به تغييراتجزيي در موتور خودروها و بازدهي مناسب سوخت مي باشد. جهت مايع نمودن، اينگاز در فشار حدود 8 تا 10 اتمسفر در مخازن فلزي با استحکام مناسب ذخيره ميشود. چون اين مخازن مجهز به شير قطع جريان در صورت نشت از خطوط انتقالسوخت هستد استفاده از آنها ايمن تر از بنزين مي باشد.
LPG به موتورمحفظه احتراق به صورت بخار وارد مي شود، لذا روغن را از ديواره سيلندرهانمي شويد، يا در شرايط سرد بودن موتور، روغن را رقيق نمي کند. همچنين،مواد آلاينده مانند اسيد سولفوريک، ياذرات کربن را وارد روغن موتور نمينمايد.
بنابراين موتورهايي که با سوخت گاز مايع کار مي کنند هزينهتعميرات و نگهداري کمتري خواهند داشت. چون LPG داراي عدد اکتان بالا حدود(RON=105) مي باشد قدرت موتور يا بازدهي سوخت بدون افزايش ضربه در موتور،با افزايش ضريب تراکم قابل افزايش است.

معايب LPG:
در مقايسهبا بنزين، LPG داراي محتواي انرژي (energy content) کمتر است، لذا مخزنسوخت بايد بزرگتر از مخزن بنزين بوده و بعلت اينکه مخزن تحت فشار مي باشدسنگين تر خواهد بود و هزينه خودروهاي با سوخت LPG بين 2000 –1000 دلارگرانتر از خودروهاي بنزيني مي باشد. البته قيمت LPG در سطح جهاني تقريبا"مشابه قيمت بنزين است.
با توجه به اينکه گاز مايع بعنوان محصول فرعيپالايشگاههاي گاز و نفت توليد مي شود لذا فراواني منابع آن کاملاً محدوداست. لذا بعنوان راه حل اساسي در کاهش آلودگي و جايگزيني سوخت در بسيارياز نقاط جهان نمي تواند مطرح باشد.
به لحاظ ايمني، چون گاز پروپانسنگين تر از هواست در صورت نشت، بصورت لکه روي سطح زمين باقي مانده و درآبهاي زيرزميني نيز نفوذ مي کند. امکان شعله ور شدن آن روي سطح زمين نيزهست. لذا از اين حيث بايد در حمل و نقل و حين استفاده، نهايت دقت درجلوگيري از نشت LPG صورت گيرد.
از ساير معايب اين سوخت مي توان بهافت قدرت موتور در موتورهاي تبديلي به ميزان 10-15 درصد و عدم توانائيمناسب موتور در عبور از سربالائي ها اشاره نمود.
در موتورهاي تبديلياگر موتور به طور مناسب تبديل نگرديده باشد در تابستانها گاز بصورت خشکسوخته و باعث جوش آمدن موتور مي گردد. و در زمستان نيز براي شروع و استارتموتور داراي مشکل بوده و بايد با بنزين موتور تبديلي روشن گردد.

انتشار گازهاي آلاينده:
ازديدگاه زيست محيطي استفاده از LPG بصورت استانداردداراي کمترين چرخه حياتانتشار گازهاي گلخانه اي در مقايسه با ساير سوختهاي تجاري است. پتانسيلکاهش اوزون با استفاده از اين سوخت به نصف بنزين کاهش مي يابد، همچنينانتشار هيدروکربنهاي نسوخته 3/1 اکسيدهاي نيتروژن 20%، منواکسيد کربن 60%در مقايسه با بنزين کاهش مي يابد

◄ گاز طبيعي مايع (LNG) :
گازطبيعي چنانچه در فشار اتمسفر تا دماي F º260- سرد شود، به حالت مايع تبديلمي شود. LNG شامل بيش از 95 درصد متان و درصد کمي اتان و پروپان و سايرهيدروکربورهاي سنگين تر است. ساير ترکيبات و ناخالصي هاي گاز طبيعي ماننداکسيژن، آب، گازکربنيک و ترکيبات گوگردي طي فرآيند سرد کردن از گاز طبيعيجدا شده و گاز طبيعي در حالت مايع بدست مي آيد. البته LNG تا حد 100 درصدمتان خالص نيز قابل دستيابي است. حجم LNG 600/1 حجم گاز طبيعي و دانسيتهآن 42/0 دانسيته آب است. اين ماده، مايعي بي بو، بي رنگ و غير سمي است ونسبت به فلزات يا ساير مواد حالت خورندگي ندارد. LNG وقتي تبخير يا با هواترکيب شود در دامنه غلظت 5 تا 15 درصد مي سوزد. LNG يا بخار آن در محيط وفضاي باز حالت انفجاري ندارد. کليه آزمايشات انجام شده و خواص LNG، ايمنبودن اين سوخت را کاملاً تائيد مي کند زيرا نشت مايع LNG يا ابربخارات آنبه محض تماس با زمين يا در اثر حرارت محيط به سرعت در هوا تبديل به گازشده و چون در اين حالت از هوا سبک تر است در محيط پراکنده و منتشر مي شود.LNG در وهله اول براي خودروهاي سنگين ديزلي (HEAVY DUTY VEHICLE) کاربرددارد. به لحاظ ارزش حرارتي و دانسيته انرژي، مشابه سوخت ديزل (گازوئيل)هست.
LNG در دماي ºF260- و فشار اتمسفريک در حالت مايع اشباع ( دردماي جوش مايع) است. بنابر اين مانند هر مايع در حال جوش چنانچه در فشارثابت نگهداري شود (حتي با افزايش حرارت) در دماي ثابت خواهد ماند.
مادام که بخار LNG از مخازن خارج مي شود (boil off)، دماي مخزن ثابت مي ماند. اجزاء سيستم خودروهاي با سوخت LNG:
ازلحاظ انتقال سوخت به موتور، مشابه موتورهاي با سوخت CNG است و سوخت بهصورت بخار وارد موتور مي شود. فرق اساسي بين موتورهاي CNG, LNG در نحوهنگهداري و تحويل سوخت است.
مخازن ذخيره LNG دوجداره مي باشند و برايفشار کاري حداکثر تا 230 psi يا 16bar طراحي شده است. اين مخازن دارايلوله و اتصالات لازم براي خارج کردن گاز در صورت افزايش فشار ( با توجه بهانتقال حرارت از محيط به مخزن) و يا انتقال سوخت در زمان مصرف هستند. اينمخازن مجهز به سيستم اعلام پايان سوخت گيري (پرشدن مخزن) نيز هستند. موتورخودروها گاز را در فشار 4 الي 9 بار (60-120 psi) مصرف مي کند.


معايب استفاده از LNG:
بسيارياز مردم به استفاده از مواد در دماهاي پايين عادت نداشته لذا نياز بهآموزش خاصي در زمينه استفاده از سوخت در دماي خيلي پايين هست.
درايستگاههاي سوخت گيري خطوط انتقال گاز از مخزن به خودرو ( شامل لوله هاشيرآلات و وسايل اندازه گيري) جهت انتقال LNG در حالت مايع بايد پيش ازشروع ، سوخت تا دماي ºF 260- سرد شوند در غير اينصورت منجر به تبخير بخشياز سوخت مي شود.
- حداکثر پرشدن مخزن دوجداره Cryogenic تا حدماکزيمم ظرفيت، امکان پذير نيست زيرا به اندازه لازم فضاي خالي در بالايسطح مايع جهت تبخير يا جوشيدن مايع بايد در مخزن در نظر گرفته شود.


مزاياي استفاده از LNG:
دانسيتهانرژي بالاتري نسبت به سوختهاي گازي دارد، زيرا به شکل مايع ذخيره مي شود.مسافت پيمايش بيشتر و وزن کمتر مخازن ذخيره، استفاده از آن را در خودروهايکوچکترامکان پذير مي سازد. سرعت سوختگيري بالا به نحوي که در خودروهايبزرگ زمان سوختگيري 4 الي 6 دقيقه مي باشد (10 الي 40 گالن در دقيقه).ارزيابي و کنترل ترکيب سوخت با دقت بالايي امکان پذير است و با توجه بهاينکه LNG توليد شده براي خودروها تا 99 درصد متان دارد، لذا کنترل وتعيين مناسب ترکيب سوخت بازدهي موتور و سوخت را نيز افزايش مي دهد.