منشا فشار اسمزی حرکت ذرات جسم حل شونده است،درتمام محلولها فشار اسمزی را می بینیم و می توان این فشار اسمزی را بهوسیله قانون وانت هوف محاسبه کرد فشار اسمزی یک محلول در دمای مشخص فشاریاست که همان جسم حل شونده به حالت گاز در همان فشار ودر همان حجم می تواندداشته باشد.
بعضی از خواص محلولها اساسا به غلظت ذرات حل شده ،نه بهماهیت این ذرات بستگی دارد.این خواص را خواص غلظتی می گویند.برای محلولهایدارای مواد حل شده غیر فرار این خواص عبارتند از :کاهش فشار بخار ،نزولنقطه انجماد ،صعود نقطه جوش،و فشار اسمزی.
غشایی مانند سلوفان کهبرخی از مولکولها ،نه همه آنها را ازخود عبور می دهدغشای نیمه تراوانامیده می شودشکل 1غشایی را نشان می دهدکه بین آّب خالص و محلول قند قرارگرفته است.این غشا نسبت به آب تراوا است ولی سوکروز (قند نیشکر)را از خودعبور نمی دهددر شروع آزمایش ارتفاع آب در بازوی چپ لولهU شکل برابر باارتفاع محلول قند در بازوی راست این لوله است.از این غشا مولکولهای قندنمی توانند عبور کنند ولی مولکولهای آب در هر دو جهت می توانندعبورکنند.اما در بازوی چپ لوله(بازویی که محتوی آب خالص است)،تعداد مولکولهادر واحد حجم بیش از تعداد آنها دربازوی راست است.از این رو سرعت عبورمولکولهای آّب از سمت چپ غشا به سمت راست آن بیشتر از سرعت عبور آنها درجهت مخالف است.در نتیجه تعداد مولکولهای آب در سمت راست غشا به تدریج زیادمی شود و محلول قند رقیق تر می شودو ارتفاع محلول در بازوی راست لوله زیادمی شوداین فرایند را اسمز می نامنداختلاف ارتفاع در سطح مایع در دو بازویلوله ،اندازه فشار اسمزی را نشان می دهدبر اثر افزایش فشار هیدروستاتیکیدر بازوی راست مولکولهای آب از سمت راست غشا به طرف سمت چپ آن رانده میشود تا اینکه سرانجام سرعت عبور از سمت راست با سرعت عبور از سمت چپ برابرمی گردد.بنابراین حالت نهایی یک حالت تعادلی است که در آن سرعت عبورمولکولهای آب از غشادر دو جهت برابراست.اگر بر محلول بازوی راست فشاری بیشاز فشار تعادلی وارد شود آب ذر جهت مخالف معمول رانده می شود .این فرایندکه اسمز معکوس نامیده می شود برای تهیه آب خالص از آب نمک دار به کار میرود.بین رفتار مولکولهای آب در فرایند اسمر و رفتار مولکولهای گاز درفرایند نفوذ ،تشابهی وجود دارد در هر دو فرایند مولکولها از ناحیه غلیظ تربه ناحیه رقیق تر نفوذ می کنند
فشار اسمزی با توجه به رابطه زیر محاسبه می شود:
PV=nRT

کاربرد اسمز
اسمزدر فرایندهای فیزیولوژیکی گیاهی و حیوانی نقش دارد عبور مواد از جدار نیمهتراوا سلول زنده ،کار کلیه ها و بالارفتن شیره گیاهی در درختان مهمتریننمونه های اسمر است.
غشای گلبولهای قرمز از نوع نیمه تراوا است اگرگلبولهای قرمز در آب خالص قرار گیرند،آب به درون آن نفوذ کرده و مایعات آنرا رقیق می کند .در نتیجه گلبول متورم شده وجدار آن پاره می شود واگرگلبولهای قرمز در محلول غلیظ قند قرار گیرند ،آب درون گلبلها از غشای آنهاعبور کردهو محلول اطراف آنها را رقیق می کند .در نتیجه ،گلبولها چروکیدهمی شود.
به منظور ممانعت از وقوع هر یک از حوادث در تزریقات وریدی،محلولهای مورد استفاده باید ایزوتونیک باخو ن باشند(یعنی فشار اسمزی اینمحلولهل باید برابر با فشار اسمزی خون باشد).