آبکاری با نیکل
نیکل یکی از مهمترین فلزاتی است که در آبکاری به کارگرفته میشود. تاریخچه آبکاری نیکل به بیش از صدها سال پیش باز میگردداین کار در سال 1843 هنگامی که R.Rotlger توانست رسوبات نیکل را از حمامیشامل سولفات نیکل و آمونیوم بدست آورد آغاز گردید بعد از آن Adams اولینکسی بود که توانست آبکاری نیکل را در موارد تجاری انجام دهد. نیکل رنگیسفید شبیه نقره دارد که کمی متمایل به زرد است و به راحتی صیقلپذیر ودارای خاصیت انبساط و انقباض٬ جوشپذیر بوده و مغناطیسی میبلاشد. آبکاریبا نیکل اساسا به منظور ایجاد یک لایه براق برای یک لایه بعدی مانند کرومو به منظور فراهم آوردن جلای سطحی خوب و مقاومت در برابر خوردگی برایقطعات فولادی٬ برنجی و حتی بر روی پلاستیکهایی که با روشهای شیمیاییمتالیزه شدهاند به کار میرود. مواد شیمیایی که در الکترولیتهای نیکلبه کار میروند عبارتنداز:

نمک فلزی (مهمترین آنها سولفات نیکل است و همچنین از کلرید نیکل و سولفومات نیکل نیز استفاده میشود.)
نمک رسانا (برای بالا بودن قابلیت رسانایی ترجیحا از کلریدها مخصوصا کلرید نیکل استفاده میشود.)
مواد تامپونه کننده (برای ثابت نگه داشتن PH اصولا اسید بوریک به کار برده میشود.)
موادضد حفرهای شدن (برای جلوگیری از حفره ای شدن به الکترولیتهای نیکل موادیاضافه می کنند که مواد ترکننده نامیده می شوند. سابقا از مواد اکسید کنندهبه عنوان مواد ضد حفره استفاده میشد.)
آبکاری با کروم
روکشهایلایه کروم رنگی شبیه نقره٬ سفید مایل به آبی دارند. قدرت انعکاس سطحکرومکاری شده و کاملا″ صیقلی شده در حد 65% است (برای نقره 88%و نیکل55%) در حالی که خاصیت انعکاس نقره و نیکل با گذشت زمان ضایع میشود٬ درمورد کروم تغییری حاصل نمیشود. لایههای کروم قابل جوشکاری نبوده ورنگکاری و نقاشی را نمیپذیرند. کروم در مقابل گازها٬ موادقلیایی و نمکهامقاوم است اما اسید سولفوریک واسید کلریدریک وسایر اسیدهای هالوژندار درتمام غلظتها ودر تمام درجه حرارتها بر روی کروم تاثیر می گذارند. به دنبالرویین شدن شیمیایی٬ روکشهای کروم مقاومت خوبی در اتمسفر از خود نشانمیدهند و کدر نمیشوند. از این رو به تمیز کردن و یا نو نمودن توسطمحلولها یا محصولات حل کننده اکسیدها را ندارند. روکشهای کروم تا 500درجه سانتیگراد هیچ تغییری از نظر کدر شدن متحمل نمیشوند. رویین شدنحالتی است که در طی آن در سطح کروم٬ اکسید کروم (3+) تشکیل می شود. اینعمل موجب جابهجایی پتانسیل کروم از 0.717 به 1.36 ولت می شود و کروم مثلیک فلز نجیب عمل می نماید. لایه های پوششی کروم براق با ضخامت پایین (درحدود 1 میکرومتر)که غالبا در کرومکاری تزیینی با آن روبه رو هستیم فولادرا در مقابل خوردگی حفاظت نمیکنند کروم کاری ضخیم که در مقابل خوردگیضمانت کافی داشته باشد فقط از طریق کرومکاری سخت امکانپذیر است. با توجهبه اینکه پوششهای کروم الکترولیتی سطح مورد آبکاری را به طور کاملنمیپوشانند از این رو کرومکاری تزیینی هرگز به تنهایی مورد استفاده قرارنمیگیرد بلکه همواره آن را به عنوان پوشش نهایی بر روی واکنشهایی کهحفاظت سطح را در مقابل خوردگی ضمانت مینمایند به کار میروند. معمولا بهعنوان پایه محافظ از نیکل استفاده میشود.

آبکاری با مس
مسفلزی است با قابلیت کشش بدون پاره شدن٬ نرم و هادی بسیار خوب جریان برق وگرما. مس از هیدروژن نجیبتر است و در نتیجه نه تنها در مقابل آب ومحلولهای نمکدار بلکه در مقابل اسیدهایی که اکسیدکننده نیستند نیز مقاومتدارد. اکسیدکنندهها و اکسیژن هوا به راحتی مس را به اکسید مس (I) و یااکسید مس (II) تبدیل میکنند اکسیدهایی که برخلاف خود فلز در اکثر اسیدهاحل میشوند. به دلیل وجود گازهای مخرب در محیط که دارای گوگرد هستند٬ رویاشیایی که از جنس مس هستند لایه هایی از سولفور مس به رنگهای تاریک و یاسبز تشکیل میشود.

الکترولیتهای آبکاری مس
الکترولیتهایی برپایه اسید سولفوریک یا اسید فلوریدریک
الکترولیتهایی که فسفات در بر دارند
الکترولیتها ی سیانیدی
الکترولیتهایاسیدی بر پایه سولفات مس به غیر از مساندود نمودن مستقیم سرب٬ مس و نیکلبرای دیگر فلزات مناسب نیستند. اینها روی آهن٬ آلومینیم و روی به طورمستقیم تولید روکش نمیکنند اگر در یک الکترولیت اسید اشیایی از جنس آهن٬آلومینیم و روی فرو ببریم یک لایه اسفنجی در نتیجه مبادله یونی ایجادمیشود. این یک لایه پایداری بدون چسبندگی برای لایههای دیگر خواهد بود.بنابراین قبل از مساندود نمودن این فلزات در محیط اسیدی باید حتما یکعملیات مساندود نمودن در محیط اسیدی انجام گرفته باشد. الکترولیتهایسیانیدی٬ علیرغم سمی بودنشان به علت دارا بودن خواص خوب اهمیت زیادی پیداکردهاند. پوششهای حاصل از حمامهای سیانیدی دارای توان پوششی خوبیمیباشند٬ آنها دارای دانهبندی حاصل از چسبندگی فوقالعادهایاند. درنتیجه پدیدههای شدید پلاریزاسیون٬ قدرت نفوذ الکترولیتهای سیانیدی بهتراز حمام های مسکاری اسید است. الکترولیتهای پیروفسفات مس برای ایجادروکشهای زینتی روی زاماک٬ فولاد٬ آلیاژهای آلومینیم و برای پوشش سطحیفولاد بعد از عملیات سمانتاسیون به کار برده میشود. موارد کابردی دیگرمیتوان مسکاری سیمها و شکلیابی با برق را نام برد.

آلیاژهای مس
برنج: آْلیاژی از مس و روی که CuZn30 نامیده میشود.
برنز: آلیاژی از مس و قلع میباشد.
آبکاری با روی
رویفلزی است به رنگ سفید متمایل به آبی٬ بالاتراز 100 درجه سانتیگراد شکننده٬مابین100 الی 200 درجه سانتیگراد نرم٬ قابل انحنا و انبساط است و میتوانبه صورت ورقههای نازک درآورد٬ بالای 200 درجه سانتیگراد دوباره شکنندهمیشود. خاصیت تکنیکی خیلی مهم روی حفاظت خیلی خوب پوششهای آن در مقابلخوردگی است. این خاصیت ترجیحا بواسطه تشکیل لایه یکنواخت و چسبنده اتمسفرایجاد میشود و عموما شامل اکسید و هیدروکسید کربنات روی و گاهی نیزسولفات و کلرید روی میباشد.

الکترولیتهای آبکاری روی
الکترولیتهای اسیدی : اسید سولفوریک - اسید کلیدریک و اسید فلوبوریک.
الکترولیتهای بازی : سیانیدی - زنکاتی و پیروفسفات.
قدیمیتریننوع رویکاری گالوانیزاسیون است . در این روش روی کاری٬ قطعات آهنی بعد ازعملیات پرداخت در داخل روی مذاب در درجه حرارتی مابین 420 الی 450 درجهسانتیگراد فرو برده میشود. برای اهداف تزئینی از رویکاری براق استفادهمیشود. اساسا″ ترکیب حمامهای براق شبیه حمامهای مات است٬ فقط حمام هایبراق دارای درجه خلوص بالاتر و بعلاوه مواد براقکننده آلی و غیرآلیمیباشند.
معمولا لایههای پوششی روی عملیات پسین شیمیایی توسطکروماته کردن و یا فسفاته کردن را پذیرا هستند. در نتیجه کروماته کردنلایه های روی خوردگی روی به طور قابل ملاحظهای کاهش مییابد.


آبکاری با کادمیوم
رنگآن سفید بوده و به نقره شباهت دارد. بسیاری از خواص کادمیوم به روی شبیهاند. لایه کادمیوم به سهولت قابل لحیمکاری است. حفاظت ضدخوردگی کادمیومشدیدا″ تحت تاثیر محیط خورنده میباشد. با توجه به اینکه فلز کادمیوممسموم کننده است٬ بدین جهت از این لایه ها نباید برای قطعاتی که همیشه دمدست هستند و همچنین در صنایع غذایی استفاده نمود.

الکترولیتهای آبکاری کادمیوم
حمام های کادمیوم کاری بسیار متداول از انحلال اکسید کادمیوم و یا سیانید کادمیوم در سیانید سدیم تولید میشوند.
بهوجود آمدن شکنندگی توسط هیدروژن در کادمیوم کاری سیانیدی سبب شده است کهالکترولیتهای اسیدی برای کاربردهای ویژهای تهیه شوند. تنها فرایندی کهامروزه سودمند است٬ بر پایه حمامهای فلوئوبرات مبتنی است.
عملیاتپسین پوششهای کادمیوم نیز به منظور بهتر نمودن منظر قطعه انجام مییابد.غوطهور نمودن کوتاه مدت در اسید نیتریک 0.5-0.3 درصد سبب براق شدنلایهها از نوع نقره خواهد شد. در صورتی که بخواهیم لایه کادمیوم در مقابلخوردگی مقاومتر شود٬ به طریق پسین با استفاده از محلولهای اسید حاوییونهای کروم (VI) ممکن خواهد بود. بر طبق غلظت و ترکیب محلولهایکرومدار٬ لایههای کرومات به رنگهای آبی آسمانی٬ زرد براق یا سبز زیتونیایجاد میشود که به طور قابل ملاحظهای در مقابل خوردگی لایه را بهترمینمایند.


آبکاری با قلع
قلع فلزی است براق٬ دارای رنگسفید نقرهای٬ در درجه حرارت معمولی در مقابل آب و هوا مقاوم است و اسیدهاو بازهای ضعیف به سختی روی آن اثر میگذارند. برعکس اسید و بازهای قوی بهآسانی روی آن اثر میگذارند. به راحتی لحیمپذیر است. قلع در مقابل موادغذایی و اتمسفر معمولی تحت تاثیر قرار نمیگیرد. با توجه به اینکه سمینیست٬ کاربرد زیادی در پوششکاری قطعات صنعتی مواد غذایی و صنعت کنسروسازیدارد. با توجه به لحیمکاری بسیار عالی در صنعت برق نیز به کار بردهمیشود.

الکترولیتهای آبکاری قلع
الکترولیتهای اسیدی : اسید فنل سولفونیک - اسید هیدروفلوریک و اسید فلوئوروبونیک.
الکترولیتهای قلیایی : براساس استانات سدیم یا پتاسیم و هیدروکسیدهای مربرطه میباشد.
پوششهایقلع ایجاد شده روی قطعات به طریق الکترولیتی ظاهری کدر دارند با فرو بردنقطعات در حمام روغن داغ (Surfuion) براق میشوند. حمامهای روغن داغ٬ خللو فرج موجود در پوشش را از بین برده٬ مقاومت در مقابل خوردگی قشر راافزایش میدهند. همچنین با استفاده از یک محلول خیلی داغ کرومات قلیاییحاوی یک تر کننده٬ میتوان مقاومت در مقابل خوردگی قشر قلعاندود شده رابهتر نمود.

آبکاری با نقره
نقره فلزی قیمتی (نجیب)٬ به رنگسفید براق است. اسید کلریدریک٬ اسید سولفوریک و اسید استیک به طور جزیی برآن اثر میکند٬ برعکس اسید نیتریک٬ آن را به صورت نیترات نقره حل میکند.نقره توسط سولفور هیدروژن و ترکیبات دیگر گوگرد تولید سولفور نقره به رنگسیاه مینماید. اکسیژن هوا به نقره آسیبی نمیرساند.همچنین در مقابل اغلبمحلولهای نمکی و غذایی نیز مقاومت دارد.

الکترولیتهای آبکاری نقره
حمامهاینقره کاری شامل سیانید ساده نقره٬ کربنات پتاسیم٬ سیانید پتاسیم یا سیانیدسدیم می باشد. هنگامی که از سیانید پتاسیم استفاده میشود پوشش به سختی میسوزد. ضمنا لایهها براق و حمامها دارای خاصیت هدایت جریان بیشتریهستند. سیانید قلیایی موجود در الکترولیت تحت تاثیر CO2 موجود در اتمسفربه طور جزیی تجزیه شده و تولید کربنات میکند. کربنات تولید شده خاصیتهدایت الکتریسیته و قدرت نفوذ الکترولیت را زیاد میکند.
پوششهاینقره که در حمامهای سیانیدی ساده ایجاد میشود کدر هستندو باید در هنگامپوششکاری برشکاری نمود. عملیات اجتنابناپذیر جلاکاری علاوه بر اینکهقیمت را بالا میبرد٬ سبب از بین رفتن فلز نقره نیز میشوند. در حال حاضرحمامهای نقره حاوی مواد افزودنی مختلف سبب ایجاد لایههای براق به کاربرده میشوند. این حمامها معایب الکترولیتهای ساده را ندارند.

آبکاری با طلا
طلافلزی است قیمتی (نجیب)٬ به رنگ زرد٬ در طبیعت به صورت خالص پیدا میشود.طلا در مقابل اتمسفر٬ آب٬ محلولهای نمکی و اسیدها آسیب ناپذیر است. تنهاتیزاب (یک حجم نیتریک و سه حجم اسید کلریدریک) یا اسید کلریدریک با داشتناکسیدکنندهها طلا را حل میکند. برای بهتر نمودن خواص پوشش طلای ترسیبشده به طریق الکتروشیمیایی٬ به الکترولیتهای طلا مواد شیمیایی کاملا مشخصافزوده میشود. پوششهای آلیاژی نقش مهمی در روکش طلای الکترولیتی دارند.همچنین میتوان به طور مناسبی خواص ویژه روکشها٬ مانند سختی٬ براق نمودنو رنگ را تحت تاثیر قرار داد.
طلاکاری با ضخامت کم (آبنوسکاریالکتریکی طلا) درزرگری به کار میرود. ایجاد لایههایی با ضخامت نسبتانازک به ضخامت در حدود 0.01 الی 0.1 میکرومتر فلز پایه را در مقابل کدرشدن مقاوم میکند. به علاوه رفته رفته لایههای ضخیم به ویژه در قطعاتصنعتی به کار میبرند٬ به عنوان مثال در صنعت الکترونیک برای ارتباطات درمدارهای چاپی٬ در صنایع فضایی٬ در ساختن وسایل سفره (کارد٬ قاشق و چنگال)و در صنعت شیمیایی به عنوان ضدخوردگی.



آبکاری با فلزات گروه پلاتین
بهطو کلی پلاتین٬ پالادیوم٬ رودیوم٬ روتنیوم٬ اسمیوم و اریدیوم را فلزاتگروه پلاتین مینامند. فلزات گروه پلاتین در صنعت مدرن رفته رفته اهمیتپیدا میکنند و از آنجایی که گرانبها هستند سعی می شود به جای استفاده ازفلزات گروه پلاتین در صنعت پوشش کاری٬ از فلزات دیگر استفاده شود. ازفلزات گروه پلاتین در صنعت تجهیزات آزمایشگاهی پیشرفته و مدرن٬ در صنعتالکتروتکنیک٬ در زرگری و در صنعت شیمیایی به عنوان کاتالیزور استفادهمیکنند.

آبکاری اجسام غیر هادی
پوششکاری مواد غیر هادی(مثلا : شیشه٬ موادمعدنی٬ نیمههادیها٬ سرامیک٬ چرم٬ برگ درختان٬ چوب٬پارچه و مواد پلاستیکی) به روش گالوانیک (الکترولیتی با استفاده از منبعجریان خارجی)٬ در صورتی که سطح آنها قبلا توسط یک روکش هادی جریان پوشیدهشده باشد٬ ممکن خواهد شد. مشکلات فلز اندود نمودن غیر هادیها٬ در ترسیبالکترولیتی نیست٬ بلکه در چسبندگی روکش فلزی است. غیرهادی ها بعد از یکآمادهسازی کامل٬ آماده فلزاندود کردن هستند که بر روی آنها بتوان یک پوششفلز با چسبندگی خوب افزود. در نتیجه فلزاندود نمودن مواد پلاستیکی٬ خواصجالب پلاستیک (برای مثال٬ وزن سبک٬ تغییر شکل آسان با کیفیت سطح استثنایی٬ارزان قیمت بودن نسبت به فلز) با خواص روکشهای فلزی حاصله از آبکاری بابرق به دست میآید.