مرداد ماه سال ١٣٨١، اولين پيام كوتاه -اس ام اس-(SMS) ارسالي در ايران به وسيله يك سيستم كاملاً ايراني وابسته به دانشگاهصنعتي شريف آزمايش شد و دريافت كننده آن خانم جواني بود كه اين پيام عجيبرا چيزي جز يك مزاحمت تلفني نميتوانست قلمداد كند. به همين دليل اقناع اوو پدرش كه ناخواسته اولين مشتركاني بودند كه به دنياي تازهاي از فناورياطلاعات و ارتباطات راه پيدا كرده بودند، امري بس دشوار مينمود.


سرويسپيام كوتاه (اس ام اس)، ابتدا در سال ١٩٩١ در اروپا و در شبكه بيسيمبهكار گرفته شد و از سال ١٩٩٨ در جايگاه واقعي خود قرار گرفت، اما اس اماس در ايران با تاخير زماني، در حالي كه بيشتر نقاط دنيا اين شيوه ارتباطرا به عنوان يك سيستم پركاربرد مورد استفاده قرار داده بود، شروع به كاركرد، جالب اينكه تا قبل از راهاندازي آن در حد بسيار كمي، مشتركان تلفنهمراه در ايران از وجود چنين خدمتي در شبكه ارتباطات سيار آگاه بودند وتصور عمومي اين بود كه خدمات تلفن همراه، تنها محدود به خدمات مكالمه است.

بازارهاي تمام نقاط جهان بهخصوص اروپا، بعد از اينكه اپراتورها،اس ام اس دوطرفه را پيادهسازي كردند و مشكلات موجود براي ارتباط بيناپراتورها را برطرف كردند، روز به روز افزايش يافت. اروپا و شبكه GSM، محلتولد پديده اس ام اس است. در نتيجه بيشترين ميزان استفاده از آن هم در اينقاره اتفاق افتاد. شايد يكي از دلايل بيشتر بودن استفاده در اروپا رابتوان زبان و خط دانست كه استانداردهاي SMS و گوشيها با توجه به محدوديتزبان و خط لاتين ايجاد شدهاند و در نتيجه استفاده از آن به سادگي در ميانكساني كه داراي زبانهاي با خط لاتين هستند، رواج بيشتري يافت.

هميشهدر دسترس بودن، حتي در زمان خاموش بودن دستگاه، ارزانتر بودن هزينه آننسبت به مكالمه از مزاياي آشكار پيام كوتاه است. اما از جمله مزاياي پنهانقابل توجه اين سرويس را ميتوان چنين برشمرد:

يكي از پيششرطهاي استفاده از اين سرويس، دستكم داشتن سواد خواندن و نوشتن است.

استفادهي مداوم و پيوسته از اين سرويس، سرعت و مهارت فرد را در تايپ بالا برده و در نتيجه توانمندي او را ميافزايد.

افزايشتحققپذيري وعدهها از ديگر ويژگيهاي استفاده از اين سرويس است، به اينترتيب كه ارسال و دريافت پيام كوتاه توسط مشترك به دليل قابل استناد بودنآن مانع خلف وعده و در نتيجه به موقع رسيدن سر قرار و همچنين انجام امورسر وقت خواهد شد.

فرهنگ نامهنگاري، پس از مدتها وقفه به دليلرونق يافتن مكالمات تلفني، مجدداً فراگير شده و در نتيجه دوستيها بيشتر ومهربانيها صد چندان ميشود. از اين پس كمتر كسي به دليل قطع برق و خرابيزنگ، پشت در خانه منتظر خواهد ماند. ادبيات نوشتاري به تدريج جاي خود رابا ادبيات شفاهي عوض كرده و در نتيجه اصلاح در ساختار زبان محاورهاي صورتميگيرد.

سرويس پيام كوتاه، قابليت ارسال و دريافت پيام را در هرلحظه دارد و مشكلاتي را كه به علت ترافيك در زمينهي مكالمه امكان دارد،رخ دهد، در اين سرويس يا وجود ندارد و يا به حد اقل ميرسد.

ويژگيديگر سرويسSMS اين است كه در حالت روشن بودن گوشي، پيام مورد نظر دريافتميشود و اگر به هر دليلي، نظير خاموش بودن گوشي، يا در دسترس نبودن،امكان دريافت سريع وجود نداشته باشد، مركز SMS پيام مورد نظر را نگهداريكرده (حداكثر تا ٢٤ ساعت) تا در اولين فرصت پيام مخابره شود.

گونهشناسيپيامهاي كوتاه نشان ميدهد كه طنز و فكاهي، پيامهاي اجتماعي، سياسي،عشقي، تبليغي، تجاري، مذهبي، خرافي، اطلاعرساني، ادبي، ورزشي و اخلاقيعمدهترين پيامهايي هستند كه در شبكه اس ام اس بين مخاطبان رد و بدلميشود.

اطلاعرساني آزاد، ناشي از درهم شكستن محدوديتهايي كهرسانههاي ديگر مانند راديو و تلويزيون با آن مواجه هستند، در اين سرويسوجود ندارد، امنيت نسبي فضاي تبادل اطلاعات، نياز جامعه به تفريح وسرگرمي و كاركرد تبليغاتي، سياسي، اقتصادي از جمله دلايلي هستند كه روز بهروز، اقبال عمومي را در سراسر جهان به استفاده از پيام كوتاه افزايشميدهد.

در حوزهي فردي، ايجاد احساس آزادي بيشتر در بيان افكارو عقايد، تقويت حس اجتماعي و بيپروايي در بيان تمايلات دروني از جملهتاثيراتي است كه نميتوان آن را ناديده گرفت، اما در حوزه اجتماعي، ايجادفضاي شاد، كمك به شكست انحصار رسانهيي و دامن زدن به شيوهي مباحث روانيجامعه از جمله ويژگيها و تاثيرات پيام كوتاه است. هر چند که نبايد ازآسيب ها و مخاطرات حاصل از پيام کوتاه نيز غافل شد ولي آنچه در اين ميان،جالب به نظر ميرسد اين است كه محتواي پيامهاي كوتاه با گذشت زمان به سويواقعيتر شدن، پيش ميرود و به همان ميزان كه از تعداد پيامهاي عشقي،عاطفي، لطيفه و... كم ميشود بر تعداد پيامهاي خبري و تبليغي افزودهميشود.

با توجه به ضريب نفوذ تلفن همراه در ايران که بالاتر از٣٠ درصد است، پيام کوتاه ميتواند يکي از مناسبترين ابزارهاي ويژهيروابط عمومي سازمانها باشد.

البته امروزه به دليل ورود تازهياين رسانه به داخل سازمانها، هنوز فرهنگ درست استفاده در مورد آن به وجودنيامده و همهي پيام کوتاه سازماني را به چشم تبليغات مينگرند، در صورتيکه از طريق پيام کوتاه اين رسانه يکي از مهمترين ابزارهايي است کهميتواند خدمت شاياني به روابط عمومي در زمينه اطلاع رساني كند. البته بهشرطي که ابزارهاي مناسبي براي استفاده از اين رسانه وجود داشته باشد.