زماني كه ستاره شناسان از سر اتفاق يكي از قمرهايسياره كيوان (زحل، به يوناني: ساتورن) را پرومته ناميدند، باور نداشتند كهروزي اسطوره پرومته در فضا به تحقق بپيوندد و باز هم پرومته از خدايانآسمان دزدي كند.


زماني كه ستاره شناسان از سر اتفاق يكي ازقمرهاي سياره زحل را پرومته ناميدند، باور نداشتند كه روزي اسطوره پرومتهدر فضا به تحقق بپيوندد و باز هم پرومته از خدايان آسمان دزدي كند.
هفتهپيش در روز 8 آبان، كاوشگر كاسيني كه زمستان گذشته به طور مشترك از طرفامريكا و اروپا به فضا فرستاده شده بود، موفق شد از فاصله 791 هزاركيلومتري تصاويري از سياره زحل و يكي از اقمار آن به نام پرومته تهيه وارسال كند كه در آن نشان مي دهد، پرومته در حال جذب بخشي از خاك و يخي استكه در حلقه هاي رنگارنگ دور زحل قرار دارد. تاكنون تصور ستاره شناسان براين بود كه قمر سيب زميني شكل پرومته كه قطر آن 150 كيلومتر است، به همراهقمر ديگر اين سياره به نام پاندورا نقش شباني حلقه هاي زحل را بر عهدهدارند و اين حلقه ها را در مدار نگه مي دارند. اما تصاوير جديد نشان ميدهند كه پرومته _ كه در مدار بيضي شكلي هر 14 ساعت يا كمي بيشتر به دورزحل گردش مي كند _ وقتي به نزديك ترين نقطه به حلقه F (از حلقه هايپيرامون سياره زحل) مي رسد، موادي از اين حلقه را به سوي خود مي كشد. اماهنوز معلوم نيست، اجرامي كه در رشته هاي اصلي درخشان نزديك پرومته است،آيا به اين قمر پيوسته اند يا خير؟
در اساطير يونان، پرومته يكي ازخدايان، از دسته تيتان ها، پسر لاپتوس و كليمنه، برادر اطلس و اپيمته بودهكه خيرخواه انسان ها بود و آتش را از خدايان دزديد و آن را در ساقه توخاليگياهي پنهان كرد و براي انسان ها آورد. ساتورن نامي كه غربيان بر سيارهزحل گذاشتهاند، نيز نام يكي از خدايان رومي است كه موكل بر كشاورزي،خصوصا كشت انگور بوده است و معادل خداي يونان كرونوس است.
قمر پرومتهنيز همانند اين شخصيت اسطوره اي به دزدي از خدايان مي پردازد، اما اين باردزدي خاك و يخ. جالب اين كه در اسطوره پرومته، پرومته با خاك نيز پيونديعميق دارد. اوست كه انسان فاني را از خاك رس شكل داد و آفريد. و عجب اينكه در اكثر اسطوره ها شايد به قياس با كارهاي كوزه گري كه از زمان هاي دورو دراز شناخته شده بود، آدميان از گل ساخته مي شوند. در اساطير ايران،كيومرث، پيش نمونه انسان و گاو يكتا آفريده، پيش نمونه گياهان و جانوران،از خاك درست شدند. در متون ديني زردشتي، كيومرث لقب «گِلشاه» دارد. دراساطير مصر نيز خنون (Chnun) آدميان را از گل مي سازد و در ميان بابليان،اين ايزد نام اَرورو (Aruru) را مي يابد.
در اساطير يونان، پرومتهقهرمان بسيار مشهوري است كه خدمات ديگري نيز براي نوع بشر انجام داده است.او مجموعه دانش هايي را كه زيربناي تمدن است، به انسان آموخت. هنر ساختنخانه ها، اهلي كردن حيوانات، پرداختن فلزات، درمان بيماري ها، نوشتن وخواندن.
او به دليل عمل شجاعانه اي كه براي انسان ها انجام داد (ربودنآتش)، در قله قفقاز به زنجير كشيده شد و پيوسته عقابي جگر او را مي جويد واو فرياد بر مي آورد. تا آن كه سرانجام هركول به نجات او آمد. عقاب را كشتو پرومته را رها ساخت.
اين قهرمان اسطوره اي و عمل او كه نمادي ازطغيان عليه استبداد و تمايل به رسيدن به حقيقت و كمال مطلوب بوده است،همواره از چنان محبوبيتي برخوردار بوده كه دامنه اين محبوبيت نه تنها بهفضا كشيده شده و نام يكي از اقمار سياره زحل را به خود اختصاص داده است،بلكه در ادبيات غرب نيز آثار زيادي از او الهام گرفته اند. آثاري چون:«الهيات؛ اعمال و روزها» اثر هزيود، «پرومته در زنجير» اثر اِشيل،«پرومته» اثر ا.و. شِلگِل (1797)، «پرومته» اثر بايرون (1816)، «پرومتهرها شده» اثر شِلي (1820)، «پرومته در زنجير» اثر آندره ژيد (1899).


منبع خبرگزاری میراث فرهنگی
نویسنده آرزو رسولي